Bdi

(yumoreska)
Menä ul dulkınlandırgıç kön citte. Gali Galiyeviç irtänge kofesın eçep utırganda aş bülmäsenä kiyerelä-suzıla yokı kiyemendäge kızı Ancela kilep kerde.

– Bu ni tagı? Närsä dip yokı simertep yatasıñ şul vakıtka qadär?! Beläseñme bügen nindi kön?.. – ata keşe kızına usal karaş taşladı.

– Nu, nindi kön inde? – Ancela avızın zur açıp isnäp kuydı.

– Bügen bit yazmışıñ häl iteläse, sirat küperen ütäse köneñ! Bügen bit soñgı BDİ – berdäm däülät imtihanı! – Gali Galiyeviç açulanıp çınayagın «şap» itep östälgä kuydı.

– Nu i çto?!

– Käk täk nu çto!.. İmtihan birü uyın eşmeni siña! Ul siña kaça-posa tämäke pıskıtu tügel, annarı ise betsen dip sagız çäynägän bula tagın. Tönlä kayda yördeñ, imansız? Äpät şul diskotekadamı? Het imtihan aldınnan bulsa da barma didem bit min siña...

– İrtä tañnan nindi tavış, ızgış bu tagın, – işektän Märziyä kürende. – Yarıy inde, atası, kızma. Yuk-bar belän balanıñ irtük käyefen bozma. Anıñ bit äle bügen imtihan biräse...

– Min dä şul turıda borçılam tügelme soñ. Yarıy, tiz genä äzerlänegez dä şähärneñ tege başına 9876nçı mäktäpkä barırsız. Min kittem, – Gali Galiyeviç işekkä taban yünälde. – Oçraşkanga qadär.

Märziyä mäktäpkä barıp citäräk uram çatın da uk «dcip»ın kuyıp, cäyäü kittelär. Ancela belän alar mäktäpkä kergändä koridor ukuçı balalardan, alarnıñ ata-analarınıñ şau-şuınnan umarta küçe kebek güläp tora ide. Berazdan däülät imtihanı citäkçese yänä ber märtäbä tärtipne añlattı. 6789nçı häm 9876nçı mäktäp ukuçıları belän dä, ukıtuçıları belän dä almaşkan ide. İmtihan bologiyä bülmäsendä ütäçäk ikän. Mäktäptäge başka bülmälär bikläp, möher sugılgan. Şähärneñ mäğarif bülegennän, yugarı uku yortlarınnan kilgän citäkçelär, ukıtuçılardan torgan küzätüçelär törkeme barısın da yänä ber tapkır tikşerep çıktı. Biologiyä bülmäsendä utırgıç häm öställär, kara taktadan gayre äyber yuk. Täräzä färdäläre, gardinnar, lyustralarnıñ kuıkları da saldırılgan, eçe buş şkaf başında yalgız ala karga çuçelası gına seräyep tora, täräzä buyındagı kavariumda öç balık yözä ide.

– Bu karganı häm akvariumnı alırga! – dide küzätüçelär törkemenä kergän Könçıgış-könbatış iqtisadi-säyäsi, sotsial-ictimagıy mäsälälärne tiränten tikşerü häm proizvodstvodan tış sınaunı öyränü akademiyäse filialı rektorı, BDİ tapşıru komissiyäse citäkçese Gali Galiyeviç Väliyev. – Vı çto, alar ukuçılarga imtihanda äytep, yärdämläşep torsa!..

Anıñ belän bähäsläşüçe tabılmadı, ala karga belän akvariumnı ukıtuçılar bülmäsenä iltep biklädelär. Gali Galiyeviç işektäge yozaknı üze bikläp, möher suktı. Tugız tuluırga un minut kalgaç, ukuçılar tezelep bastı. Kullarında gel belän yaza torgan ruçka häm pasport kına. Barısınıñ da kesä telefonnarın cıyıp aldılar. Ata-analar mäktäp ihatasına çıktı. Berazdan sirena tavışı kolaknı yardı. Mäktäp ihatasına başta sirenasın sızgırtıp militsiyä maşinası, annarı banknıñ akça taşıy torgan bronyalı «UAZ»ı, aşıgıç yärdäm häm yangın sünderü maşinaları kilep tuktadı. «UAZ»da imtihan tapşıru testların alıp kilgännär ikän. Anı köçle sak astında avtomat totkan militsionerlar mäktäpkä alıp kerep kittelär. Bozau qadäre öç et belän böten mäktäpne tagın ber tapkır karap-tentep çıktılar.

Başlandı... Ukuçılar belgän dogaların ukıp imtihan testları aldı. Ata-ana kara köyep tışta «imtihan» birde. Vakıt ta mondıy çakta ozak ütä ikän. İmtihan tapşıruga bülengän ike säğat mäñgelek bulıp toyıldı. Ata-analarnıñ kübese eştän sorap kitkän, minut sayın säğatkä karap kına toralar. Kemder arlı-birle yöri, irlär tämäke tarta. Menä busagada täüge ukuçı kürende. Anı bötenese sırıp aldı: «Bezneke ni häldä anda?» Ata-analarnı şuşı sorau borçıdı. Bolay da kötä-kötä yartı çäçläre agardı bit. Märziyä genä bu ıgı-zıgıdan çittä ide. Ul mäktäp poçmagına barıp berse artınnan berse tämäke kabızdı.

Ancela sıynıfta iñ soñgı keşe bulıp imtihan testın tapşıru öçen küzätüçelär komissiyäse karşına kilep utırdı.

– Moña qadär imtihannarıgıznı yahşı tapşırdıgız, – dide aña BDİ tapşıru komissiyäse citäkçese. – Minem uyımça monısı da yahşı bulırga tiyeş ... Ä, sez, Väliyeva, imtihannarnı uñışlı tapşırsagız ukuıgıznı kayda dävam itergä telisez?..

Ancela bu sorauga da yugalıp kalmadı: «Nu, pap, başıñnı divanaga salıp glupıy sorau birep utırma inde!..» – dide.