Balälı Balalar

(hikäyä)
Abzar-kura tiräsendä kiyä torgan küpne kürgän sırgan bişmäten töymäli-töymäli Zäkiyättäy bakça yagındagı koymaga atladı. Kiçtän kazık başına elep kuygan sıyır sava torgan çiläktän cillär iskän ide. Zäkiyättäy öçen çiläk yugalu – cir teträü belän ber buldı, çönki bu izge çiläkkä annan başka ber genä can iyäseneñ dä kagılırga hakı yuk: ul anı bik qaderläp häm çista itep tota ide.

-Häybrahman! - dip avaz salırga ölgermäde, öyaldında şaltıragan-döberdägän, ireneñ atı-yulı belän kıçkırgan tavışı işetelde:

-Anagıznı silsävitkä çakırası! Kaysı tintäge kuygan inde bu çiläkne yul östenä!

-Ay, Hodayım, balalarnıñ pes itä torgan çiläge östenä mengän inde ällä?

Sap-sarı itep munçalalap ışkıp yugan baskıçına nindi su tügelgänen küzallap, Zäkiyättäyneñ yaman açuı çıktı.

-Cäy urtasında tışka çıksalar, art şärifläre öşerme ällä!—dip ir hatının bitärläde.

-Karañgıda kurkırlar, şähärdä bit bädräf öylärendä!

-Kurkıtırsıñ alarnı! Änä bügen dä tañ ätäçläre uyana başlagaç kına kaytıp yattılar.

İr belän hatın küpme süz köräştergän bulır ide, uram yaktan kürşeseneñ:

-Zäkiyättäy, sıyır-sarıklarıñnı çıgar, tübän oçka üzem genä kuıp alıp baram, -digän tavışı işetelde.

-Bäräqalla, kötü kuar vakıt cittemeni soñ inde? Min torganda säğat dürtne genä sukkan ide, yugıysä! Çilägem dä ällä kaya kitkän, -dip Zäkiyättäy närsägä totınırga belmi çäbälände.

-Ah, şelma, Maksnıñ gına eşe bu!-dip ire häylägä tiz töşende.-Unikedän soñ kalsagız, keläne bikläp kuyam, dip kurkıtkan idem, säğat ugın kiregä küçerep kuygan, ä! Torsınnar gına äle!

Zäkiyättäy kulına eläkkän berençe çiläkne alıp abzarga sıyır savarga, Häybrahman abzıy sarıkların çıgarırga yögerdelär.

Öyaldında yomşak mendär-tüşäktä izräp yoklap yatuçı onıklarnıñ gına äbi belän babaynıñ çabışuında gamnäre yuk ide.

Alarnıñ çır-çu tavışına yokı aralaş Maks:

-Çto za bazar s utra! –dip başın yurgan astına çumırdı.

Ä Elya öşep uyandı. Yurganı idängä töşkän ikän. Tönge yomışka kuygan çiläkne tapmagaç, äbiseneñ kırıgınçı ülçämdäge kälüşlären laş-loş söyräp bädräfkä kitte.

-Närsä dip priperli bez bu avılga! Bähetlelär diñgez yarında kızına. Avıl havası faydalı imeş! Kiçägedän soñ baş çatnıy änä. Ällä närsä birdelär şunda çäynärgä, şabaşnik üzbäklärdän aldık, didelär. Bolay üze zdorovo kayfanuli, bügen genä küñel bolgana, kak beremennaya!-dip eçennän mıgırdana-mıgardana bädräfkä barıp kayttı da suınırga ölgermägän yurganı astına pesi balası kebek kerep yomarlandı.

Zäkiyättäy söten ayırtıp, koş-kortına cimen birep, eş beterep kilgändä kapkadan sömsere kara koyılgan brigadir Safa kilep kerde.

-Sezneñ onıknıkı didelär, - dip hak ta Maksnıñ kepkasın suzdı.

Mondıy "mögezle" super-hit kepka avılga ber genä ide.

-İ, Safa, rähmät inde, mäşäqatlänep kitergänseñ, –dip şatlanırgamı-kaygırırgamı belmägän Zäkiyättäy kepkaga ürelde. Ämma tegeseseneñ kepkanı birergä isäbendä dä yuk ide.

- Mäşäqat tügel bu, äkämät! –dip bolay da mongolnıkı sıman kısık küzlären tagın da kısıp beterep mäkerle yılmaydı brigadir. –Beläseñme kaydan taptım min bu baş kiyemen?

Zäkiyättäy soragançı, cavabın da kaytardı:

-Tavık fermasınnan!

-Şunnan ni?-dip süzneñ dävamın kötte Zäkiyättäy Safanıñ tel töben töşenmiçä.

-Şunnan – şul, onıgıñ kolhoz fermasınnan tavık urlagan!

-Ni söyliseñ, bulmagannı!-dip Zäkiyättäy çäçräp karşı töşte. – Käcünni tavık tügel, öy tavıgın da aşamıy ul!

-Aşamas şul, 20 tavıknı ber atnada sıpırtkaç! Bez tölke iyäläşkän dip torabız, ä ul ike ayaklı tölke bulıp çıktı.

Babası Maksnı utlı tabaga bastırdı.

-Çe, min odin çto-li, avıl malayları kotırttı!-dip Maks borının mış-mış tartkalap aklanırga tırıştı. –Alarnıñ ärämädä uha peşerä torgan urınnarı bar, ışanmasañ, änä çıgıp kara.

-Ällä söt çilägemne sin uhaga alıp kitteñme?-dip Zäkiyättäy ike araga utlı tayak tıktı.

Açudan babası onıgı sikererlek itep art şärifenä kayış belän berne şäp kenä tartıp kuydı.

-Tärbiyä citmi bolarga, tärbiyä! Ata-anaların äyter idem! Çep-çi tatar avılında tuıp, ällä nitkän isemnär takkannar üzegezgä! Et belän mäçe kuşamatı sıman! Avıldan kalaga kaçkan bulıp! Änä balaları ädäm risvayına kaldırdılar! Avıldaşlarga ni yözeñ belän kürenerseñ?-dip yörägen udı Häybrahman agay.

-Çto tı perecivayış ded? –dip Maks anı yuatmakçı buldı. –Avılnıkılar bezdän yahşırak diseñme? Min, voobşe, 20 tavık aşamadım. Min kunakka kaytkançı unısınıñ söyäkläre genä kalgan ide inde. Işanmasañ, änä, Elyadan sora.

Utka yalkın östägänen sizmi dä kaldı yeget.

-Äle anı da bozık yulga söyrädeñme?-dip yänä kabındı babası.

-Nigä iyärtim, avıl kızlarına iyärep üze kilde.

-Kızlardan da oyalmıysız etlek eşlärgä, ä?

-Alar üzläre zakuskaga tavık ite soradılar.

-Zakuskalap eçep tä yattıgızmı, şaytannar!

Babay belän äbi başlarına totındılar.

-Nişläsen soñ ul yäşlär? Klubta yozak, mäktäpneñ sport zalında – yozak, ä eşmäkär kibete – köne-töne eşli! –dip üzençä aklandı Maks.

-Vät barıp çıktılar! Bez tagın sezne şähärdä bozılmasınnar dip avılga kaytarttık, ä monda! İrtägä ük, yuk, bügen uk kalagızga ozatabız üzegezne! -dip babakay soñgı süzen kisterep äytte. -Balägezdän baş ayak!

Click or select a word or words to search the definition