Äytelmi Kalgan Rähmät Bälase

Näser

Minem anı berençe tapkır gına üpkälätüem tügel inde! Häyersezlegemneñ säbäbennän üzemä açulanıp yörsäm dä, monıñ belän ni anıñ küñelen, ni yalgışımnı tözätä almayaçagımnı beläm, añlıym häm bu çarasızlıktan gacizlektä kalam. Yugıysä ukıtuçım da ide äle ul. Ä ukıtuçınıñ ukuçısınnan rähmät süze işetäse kiläder! Härhäldä ul moña layıklı häm şulay bulırga tiyeşlegen yahşı belä.

Äye, ukıtuçımnıñ miña berençe tapkır gına üpkäläve tügel ide. Keşelär aşa:

— Şaltıratıp bulsa da rähmät äytsen!— dip citkerüenä dä künmädem. Alay gına yaramas, tärbiyäsezlek bulır tösle añlaşılıp, küñelem izelep yördem. Ämma cämgıyättä kabul itelgän ädäp kagıydäseneñ toygılarımda eşe yuk ide. Bälki ul toygılarım aklanu cayın taba almavımnan da bulgandır? Şulay da älegä ul hakta uylana almadım. Härhäldä başkaça fiker yörtä tordım. İmeş, rähmät äyter öçen älegä cayım da yuk, «korı kaşık avıznı yırta!» Ä annarı, äye, ni öçen äle aña rähmätle bulırga tiyeşmen? Mömkinlekkä oçraganı sayın kıyınlıklar tudırırga omtılganı öçenme? Yuktır, ul daimi räveştä yaklap kilde tügelme soñ?

Bu soraularım eçendä tämam başım katıp, mäsäläne gadi genä çişep kuyası urınga, aña citkerergä tiyeşle rähmätemne kiçekterep, vakıtnı soñarta tordım. Bu yalgışım öçen könnärneñ berendä kıyın häldä kalasımnı toya, ämma küz aldıma kiterep beterä almıy idem.

Süz belän keşene üterep bula. Şunlıktan anı bik sak kullanırga kiräk. Ämma...

Hörmätle ukıtuçım minem hezmätläremä häyerhahlı ide bulırga kiräk, härhäldä monıñ şulay buluın min üzem teli idem. Mömkinlek barında hezmätläremne kulına tapşırıp kildem. Ul da, üz yagınnan iğtibarlı bulıp, alarga nigezlämälär yasaştırgaladı. Miña şular da citä ide. İsem öçen tügel, hakıykatkä hezmät itü maksatında idem. Häyer, başkaça uylauçılar da bardır. Anısı alar eşe. Hakıykatne dä härkem üzençä kürä häm añlıy. Üz hatañnı tanuı avır ul. Närsäne-närsäne, monısın yahşı beläm, çönki üzemnän çıgıp äytäm.

Şulay itep ukıtuçım:

— Canıñ barmı sineñ?— dide, ahırda telefonnan üze mine ezläp tabıp.— Şaltıratıp bulsa da rähmät äytergä tiyeş ideñ!

Tavışı bik tä açulı bulıp, bäğırne kayızlap taşladı. Küñelem kuzgaldı. Närsä, mindä can da kalırga tiyeş ideme ällä?..

Unbiş yıllar buyına bülenä-bülenä, çilänä-çilänä yazgan hezmätemne bik avırlık belän kitap itep bastırıp çıgarıp, bu söyeneçemnän här nöshäsen diyärlek buşka öläşep beterdem. Ğalim-golamädän rähmät süzläre dä işetermen dip ömetlängän idem. Döres:

— Küp eşliseñ, tırışasıñ!— dip maktagan idelär, ämma şuñadır bälki, berazdan soñ monıñ kiresen äyterlären başıma da kiterä almadım. Bütännärgä mine maktap, küzemä karap açulanuları yarıy torgan häl, anısı... Maktaulı keşe bularak tellärendä kalası idem dä...

Äye, qaderle ukıtuçıma min rähmätle! Ämma: «Ni öçen ayak çaldı ikän ul?— dip uylıym-uylıym da:— Häyer, bu äle hiçni tügel!»— diyäräk borçıludan tuktıym.

Yahşı keşe ul! Rähmätle bulıym, üpkämne onıtıym... Kiräkmi ul borın çöyerü, imeş...

Ä şulay da rähmät aña. Akılga adäm balasın menä anıñ kebek utırtalar anı! Akılga utırmıy ir bulıp bulamı soñ ul!

Oktyabr-noyabr, 2000.