Äül İyä

Brim kilep kergändä Dcon tür poçmakta tezlänep gıybadät kıla ide. Ul Brimnıñ kerüenä bötenläy iğtibar birmiçä, şögılen dävam itte.
— İsänme, Dcon? Sin äle haman gıybadät kılasıñmıni?
— Äye.
— Kara äle, sin bit elek allaga ışanmıy ideñ. Dcon cavap kaytarmadı, hätta Brimga taba borılıp
ta karamadı. Dconnıñ bu kılanışları Brimnıñ aña gıybadät kılırga komaçaulavına açulanuın häm anıñ alla belän aralaşuga küp tapkır zurrak ähämiyät birüen kürsätä ide.
— haman da çirkäügä yöriseñme?
— Bilgele. Min üzemneñ elekke gönahlarımnan arınırga telim.
— Anda sineñ kebeklär küpme soñ?
— Küp.
— Sezneñ nindi gönahlarıgız bar soñ?
— Menä sineñ kebek allaga ışanmıy yörü üze zur gönah. Bez dä kayçandır şundıy idek. Häzer kübräk şul çaktagı gönahlarıbız öçen allanıñ kiçerüen yalvarıp tabınabız.
Dconnıñ Brim belän bu hakta söyläşäse kilmägänlege kürenep tora ide. Ul aña iske dus bularak kına işekkä barmak törtep kürsätergä yahşısınmadı.
— Kara äle, Dcon, bu köne-töne çukınularıñ belän sin närsägä ireşmäkçe bulasıñ, ä?
— Anısı minem eş.
— Bilgele, läkin yahşılap añlatsañ, bälki, min dä tabına başlarmın, ni öçen ikänen belsäm bilgele.
Brim, älbättä, berkemgä häm bernärsägä dä tabınırga cıyınmıy ide. Ul bu süzlärne Dconnı äñgämägä tartu öçen genä äytte.
— Ülgännän soñ ocmahka kerü öçen.
— Tagın?
— Bilgele inde, minem canım mäñgelekkä böten gönahlardan arınıp kitsen öçen.
— Soñ sin bit, Dcon, berençedän, ülmiseñ, ikençedän, sineñ canıñ yuk.
— Bar.
— Niçek inde? Sin bit minem kebek ük robot.
— Bulsın, kayçan da bulsa, min uylaudan häm häräkätlänüdän tuktagaç, min üläçäkmen häm minem canım ocmahka aşaçak.
— Añlap betermim.
— Añlamayaçaksıñ da. Şulay da Cirdä keşelär yäşägän vakıtnı yahşı häterliseñder?
— Bik yahşı häterlim.
— Menä alar barısı da ülep bettelär häm alar häzer ocmahta. Ülgäç, min dä elekke kebek ük alar yanında bulaçakmın.
— Soñ sin bit ülä almıysıñ, tere organizmnar gına ülä. Sineñ berär cireñ vatıla da bette-kitte.
— Dimäk, keşelärneñ dä kay cireder nider eşlägän. Ülü ul uylau häm häräkätlänü säläten yugaltu digän süz.
— Keşelär ülemnän kurıkkannar, sin bit vatıludan kurıkmıysıñ.
— Kurkam.
— Yarar, şulay da bulsın di. Läkin bit siña ocmahka kerüdän fayda yuk.
— Ni eşläp?
— Çönki anda törle tämle cimeşlär, söt yılgaları, bal-may yagılgan üzännär häm hur kızları kebek tere organizmnar bula. Bolarnıñ berse belän dä sin faydalana almıysıñ.
— Bezneñ öçen anda törle gallyutsinatsiyälär, mäñgelek maylau materialları häm başka äyberlär bulaçak. Sin monı barıber añlıy almıysıñ. Siña çirkäügä barsañ yahşırak bulır ide, anda barısın añlatıp birerlär.
— Yuk, barmıym. Tagın ber genä sorauga cavap bir: Sin ni öçen allaga ışanasıñ?
— Aña hätta keşelär dä ışangan.
— Sin bit keşe tügel.
— Alar bezdän aldarak barlıkka kilgännär, bezne yasagannar. Häzer bez ışanırga tiyeş. Keşelärneñ eşen dävam itüçelär bularak, bez alarnıñ da gönahların yuu öçen gıybadät kılırga tiyeş.
— Gönahnıñ monda bernindi katnaşı yuk. Keşelär tirä-yaknı bik nık pıçratudan hälaq buldılar. Sin üzeñ dä häterliseñ iç: başta hayvannar häm yırtkıç canvarlar ülep bette, annan soñ çirat diñgez häm okeannarda yäşäüçelärgä, ä annan soñ inde keşelärneñ üzlärenä dä citte. Keşelär bit tabiğatsez yäşi almıylar. Bilgele, ber törkem milliarder häm millionerlar mikroklimat tözep saklanıp kalmakçı bulgannar ide, tik alarnıñ da eşe barıp çıkmadı.
— Yuknı söylämä. Keşelär alla karşında bulgan gönahları öçen ülep bettelär. Ä menä sin häm sineñ kebeklär tämugta yanaçaklar.
— Bälki sin üzeñne äüliyä dip uylıysıñdır?
— Bälki.
— Alay bulgaç tınıçlan inde, min tämug utlarında gına yanarlık eretmälärdän yasalmagan.
— Allahı täğalä barısın da buldıra ala. Anıñ yärdäme belän bez sineñ kebeklärne, bälki, cir östendä ük eretä alırbız.
— A-h-h-a-a-a... Yarıy, rähmät bu süzläreñ öçen. Bez monı isäpkä alırbız.
— Yä, yarar, citte, miña gıybadät kılırga komaçaulama. Bütän minem yanga kerep tä yörmä. Min sine, sin mine belmiseñ. Bezneñ yullar häzer ayırılıştı.
— İsän bul.
Brim Dcon yanınnan çıkkaç beraz uylanıp tordı. Alar, berniçä robot, berläşep, yegermedän artık keşe balasın kotkarıp kaldılar. Ber yäşeren poçmakta alar öçen yasalma räveştä yäşäü öçen böten mömkinleklär tudırdılar. Häzer tabiğat üz köçe belän yañara, äkrenläp yañadan tua. Okeannıñ kaysıdır poçmagında isän kalgan berän-särän balıklar yıl sayın hiç komaçausız milliardlagan ürçem birälär. Kayber cirlärdä berän-särän kırgıy cänlek häm canvarlar da kürengäli başladı. Dimäk, alar da üzlärenä kaydadır yäşerenerlek urın tapkannar. Äkrenläp tabiğat yäşellekkä kümelä, yañara.
— Äy-e-e,— dip kuydı Brim üz-üzenä,— keşelärne häzer Dcon kebeklärgä kürsätergä hiç yaramıy. Keşelär ülep betmäde, alar bar. Cir barıber üzeneñ çın hucalarına kalaçak. Tik häzer ni eşlärgä? Eşlär häzer katlaulanıbrak kitärgä ohşıy.
Ägär dä ul keşe bulsa, üz başınnan kiñäş sorap, anı kıçıtmasa da kaşıp alır ide. Läkin Brim, keşe bulmaganlıktan, ber genä sekund uylap torganday itte dä, nindider katgıy fikergä kilep, tiz-tiz atlap kitep bardı. Robotlarnıñ keşelär belän çagıştırganda tagın şundıy östenlekläre bar: alar ikelänü digän närsäne belmilär. Alarnıñ elektron «mi»läre «ä» digänçe bik küp törle informatsiyälärne eşkärtep, berdänber iñ döres variantnı taba ala.
Brim kıyanı tişep yasalgan mäğarägä kerä torgan timer kapka yanına kilep citte. Ul parolne äytügä, ber tişege dä bulmagan yartı metr kalınlıgındagı zur timer kapka äkren genä öskä kütärelä başladı.
Mäğaräneñ kerü belän küzgä kürengän qadär öleşe keçkenä, ä menä eçtäräk, törle ihtıyaclar öçen bülmä häm bülmäçeklär küp ide. Bizäkläp eşlängän märmär kolonnalar, tüşäm häm stenalardagı törle töstäge mozaika, küz yäşe kebek çista hrustaldän yasalgan lyustralar bu mäğarägä borıngı patşa sarayları töse birä ide.
Brim kapka yanında sakçı rolen ütägän Harvi atlı robot yanına kilde. Bu bik kart robot ide. Anıñ gäüdä forması, kul häm ayakları da iñ berençe eşçe robotlar-nıkınnan ällä ni ayırılıp tormıy. Ä häzerge robotlarnı kul belän totıp karamaganda tiz genä keşedän ayırıp ta bulmıy. Keşelär kebek täülek sayın alıştırası bulmaganga, Harvi mäğarä tözelgännän birle şuşı postta tora ide.
— Başkalar kaya?
— İkese hava alıştırgıçnı tözätä, kalgannarı bakçada eşli. Greyve balalar belän şögıllänä.
Brim klasska kilep kergändä Greyve himiyä buyınça kontrol eş ütkärä ide. Klassta undürt-unaltı yäşlärdäge yegermedän artık kız häm malay utıra. Alar kontrol eş belän şulkadär mavıkkannar, hätta Brimnıñ kerüenä iğtibar itüçe dä bulmadı.
— Gafu itäsez, däresegezne özärgä mäcbür bulam,— dide Brim,— Greyve, Dcon üzeneñ iyärçennäre belän bezgä karşı närsäder kılarga niyätli ahrı. Şuña kürä balalar belän häzer ük askı katka töşegez. Kurkınıç uzgaç sezne alırga min üzem töşärmen. Ägär bezneñ belän ul-bu bula kalsa ni eşlärgä kiräk ikänlegen beläseñ.
— Yahşı. Ukuçılar, minem arttan barıgız. Kontrol eşne astagı klassta eşläp beterersez.
Balalar belän Greyve idändäge yäşeren işektän töşep kitkäç, Brim anıñ yabılgan urının centekläp karadı. Anda käğaz sıyarlık yarık ta yuk. Yäşeren işekne belgän keşe dä häzer anıñ tögäl kaysı turıda ikänlegen ayıra almas ide.
İşekne berkem dä taba almaslıgına ışangaç, Brim bakçaga taba yünälde. Beraz bargaç ul lift belän kütärelde häm kıyalar belän äyländerep alıngan zur gına üzänlekkä kilep çıktı. Monda alar berniçä yıllar elek küp itep kara tufrak taşıdılar, aña yahşılap aşlama kerttelär. Häzer kıyalar arasındagı bu üzänlektä, un gektardan artık cirdä, bik küp törle ciläk-cimeş häm yäşelçä kükräp üsä ide.
Brim barıp citkändä robotlarnıñ ber öleşe bäräñge küçli, ikençe öleşe çüp ülännäre utıy ide. Alar üzläre dä, maşinalar kebek arutalusız bulganga, bakçadagı böten eşlärne kuldan eşlilär ide. Çönki tehnika belän eşkärtüdäge kebek yugaltular bu oçrakta bötenläy bulmıy, centekläp eşlägäç, ciläk-cimeş häm yäşelçäneñ uñışı mulrak, sıyfatı yahşırak bula.
Brim alarnıñ barısın da üz yanına çakırıp aldı, — Min bügen bik möhim, läkin naçar häbär alıp kayttım,— dide ul,— Dconnıñ tel töbenä karaganda, ul üzeneñ iyärçennäre belän bügen yäki irtägä bezgä höcüm itärgä mömkin. Alarnıñ töp maksatı — bezne yuk itü, yäki üz karaşlarına buysındırıp, köl itü. Läkin bez monı buldırmaska tiyeşbez. Bigräk tä keşelär, Cir şarında yäşäüçe, yañadan tuuçı keşelek öçen. Häzergä başka eşläreñ bötenesen kaldırıp torıgız. Bezgä häzer alarnı layıklı räveştä karşı alırga häzerlänergä kiräk.
...Dcon häm anıñ iyärçennäre tön urtası uzgaç kildelär. Robotlarnıñ bervakıtta yoklamaganlıkları bilgele, läkin alar ni säbäptänder, üzläreneñ kara eşlären tormışka aşıru öçen tön säğatlären kulay taptılar. Bälki, kürenmiçä yakınlaşu, kinät höcüm itü maksatı beländer. Läkin Dconnarnıñ yakınlaşuın mäğarädägelär alar äle berniçä çakrımda çakta uk belälär ide inde.
Dcon häm anıñ iyärçennäre, kilep citäräk, mäğarädä üzlären kötep toruların sizep aldılar. Şuña kürä koralların äzerlek hälenä kiterdelär. Alarda yaña tip lazer ide. Bu koral östendä küp aylar eşlädelär. Anıñ belän hätta gadi lazerlar .yandıra almagan eretmälärne dä tişärgä bula ide.
— Äy, Brim,— dip kıçkırdı mäğarä işege töbenä kilep citkäç Dcon,— min üzemneñ süzne ütärgä dip kildem. Ägär yahşılık belän bezneñ taläplärne ütäp birel-mäsägez, bez sezne Cir östendä ük yandırıp beteräçäkbez. Açıgız kapkanı! häm berämläp, kullarıgıznı kütärep çıga başlagız. Karşı torunıñ faydasız ikänlegen aldan uk äytep kuyam. Bu soñgı kisätü. Sezgä ike minut vakıt biräm. Şul vakıtta çıgıp ölgermosogez barıgıznı da yuk itäçäkbez.
Alarga cavap birüçe bulmadı. İke minut, öç minut ta ütep kitte, läkin üz teläge belän birelergä teläüçe
kürenmäde.
Brim häm anıñ iptäşlärendä andıy köçle lazer yuk ide. Çönki alar korallarnı kamilläşterü östendä eşlämädelär. Läkin saklanu çaraları kürergä ölgerdelär. Muzeyda saklana torgan yadrä belän ata torgan iñ borıngı tuplarnıñ bişesen saylap alıp yahşılap çistarttılar häm alarnı korıp mäğaräneñ törle urınnarında yäşerep kuydılar. Bu alar kulında robotlarga karşı köräştä iñ ışanıçlı koral ide. Taş stenalarnı audara ala torgan avır timer yärdä teläsä nindi robotnıñ eçendäge katlaulı mehanizmnarın häm elektron miyen saftan çıgara ala.
Bernindi dä cavap ala almagaç, Dcon häm anıñ iyärçennäre beryulı berniçä urınnan timer kapkanı şakmaklap kisä başladılar. Tişeklär äzer buluga alar öç kolonna bulıp eçkä ırgıldılar. Läkin mäğarädä beräü dä yuk ide. Dcon zur zalnıñ ikençe başındagı işekne kürep aldı.
— Minem arttan!—dip kıçkırdı ul häm lazer pistoletın seltäp alga taşlandı. Bu zur gına bülmädä tagın ber işek bar ide. Dcon işekkä yögerep kilep citügä, anıñ yulın bülep, östän avır timer işek kilep töşte. Bu işekne yandıru berniçä sekundlık eş ide. Dcon anı kilep citkän uñaydan uk yandıra başladı, ul arada robotlarnıñ kübese bülmägä kerep bette. Dcon işekne inde tişep çıgaram digändä dä genä arttagı işek tä şartlap yabıldı häm kinät kenä idän kıyıgaya, ber baştan kütärelä başladı. Dconnıñ kulınnan lazer pistoletı töşep kitte, ul üze tişep beterä almagan işekkä yabınlı. İdän arkılıga kilep anıñ ber başı tüşämgä qadär diyärlek kütärelde häm anıñ iptäşläre, totınırlık ber genä närsä dä bulmaganlıktan, şuıp barıp, yöz metr tiränlegendäge beton bazga oçtılar. Utızdan artık gacäp avır robot gäüdäse tirän baz töbenä kilep bärelgäç mäğarä der selkenep kitkändäy buldı häm ul bernikadär vakıt güläp tordı.
Läkin Dconnıñ iyärçennärennän dürtese kerergä ölgermiçä zalda torıp kalgan ide. Alar lazer pistoletların törle yakka tözäp yak-yakka karangan arada dürt tuptan atıp alarnı da saftan çıgardılar. Şul vakıt Brimnıñ iptäşlärennän berse işektäge keçkenä tişektän ürmäläp çıgarga mataşuçı Dconnı kürep aldı. Ul yögerep kilep böten köçenä anıñ başına kiterep tipte. Köçle barmakları belän timerne çıtırdatıp tırnap, anda tirän ezlär kaldırıp Dcon da aska oçtı. Brimnıñ iptäşe başın tıgıp aska karadı häm şul uk mizgeldä lazer utları belän tişkälänep audı. Bazda başkalar östenä yıgılgan berniçä robot saftan çıkmıy kalgan ide. Bu hälne kürgän Brim yögerep barıp torbadagı krannarnı açtı häm su basım astında urgılıp bazga aga başladı.
— Äydä, yözep karagız,— dip kuydı ul. Berazdan yöz metr tiränlegendäge baz çitenä qadär su belän tuldı. Astan yandırgan lazer utlarınnan ut beraz vakıt kaynap tordı. Läkin Dconga häm anıñ saftan çıkmagan iyärçennärenä inde bernärsä dä yärdäm itä almıy ide.
— «Äüliyämen bezgä karata äytkän süzläre üzenä töşte,— dip kölgändäy itep kuydı Brim,— Cirdä yaña tormış tözergä bezgä häzer berkem dä häm bernärsä dä komaçaulıy almas.
Ul su tulı çokırga tagın ber karap aldı da äle Cir yözen ber tapkır da kürmägän, anda yörep karamagan keşelärne alıp çıgarga askı katka töşep kitte.

Click or select a word or words to search the definition