Atlantida - Robert Ähmätcän

(Yaña möhacir)

Tubıy agaç töbenä
Utırır idem, soltanım.
Tubıy agaç köylären
Tıñlar idem, soltanım...

Sabıy çakta äbiyem äytkän mönäcättän

Tatar İle, sinme Atlantida,
Küp ğasırlar ezlim min sine?..
Açı yazmış, tabalmaslık itep,
Üzgärtkänder barı isemeñne...

Atlantida, bäğrem, ezlim sine,
İlne yugalttıkmı gomergä?
Ezlim sine, sine upkan sular
Dulkınnarın bärä bäğırgä.

Atlantida, sin bit Tatar İle, -
Ohşap kalgan, ohşaş kabergä.
Kandaşlarnıñ sarı söyäkläre
Kıçkıralar töptän häzer dä!

Atlantida, yırak Atlantida,
Telsez kalgan halık şikelle.
Tını betsä dä bit,

tiränlektän
Däşmi läm-mim...
Balık şikelle.
* * *

Bir fatiha, babam, olı yulga,
Kayda minem näsel-näsäbem?..
Min dönyaga kildem sezne uylap,
Sezneñ hakka yanıp yäşädem.

Sin güreñnän, babam, endäşäseñ:
Kıyblalardan nindi häbär bar?
Bezneñ tarih cıyıp algan uñış
Härabälär, babam,
Härabälär...

Bolgar tufragında önsez kaldım,
İke uçka kısıp başımnı:
Cahil kyafer anda çirkäü salgan,
Nigez itep kaber taşıñnı!..

Berkem tirmäsenä ut törtmädek,
Hösetlekne ni dip belmädek.
Kaber taşın yuksa nigez itep,
Ay urınına täre elmädek!..

Halık kölgän çakta yılamadık,
Halık yılaganda kölmädek...

Orçık cırı Bolgar tufragında,
Çulpı cırı söyli ni hakta?
İsemeñne, tatar, tot yugarı,
Kyafer belän kermä nikahka!

Ulıy şakal
Tarih sahrasında:
«Tatar, batar,
batar korabıñ!..»

Ülät kozgınnarı oçkan çakta,
Sin, kardäşem,
Sindbad kebek alga karadıñ!

Äkiyättäge sıman
yulıñ buıp,
Yullarıña taular öydelär.
— Dönyalıkta siña zindan bulır,
Koyaş kürmä, pişke! — didelär.

Tatar barda hätär bar, dip, kyafer,
Küzeñ çokıp,
Tarih dalasına cibärgän...
A, ni hikmät! —
Doşman karşısına
Kilep çıkkan ukçı — Cikmärgän!

Buyıñ kıska, akılıñ sıyık bulsın —
Korşagannar sine kalıpka.
A, moğciza! —
cahil karşısında
Äverelgänseñ gigant Alıpka!
Siherçelär tarak taşlagannar —
Yullarıñda baskan karurman...
«Karurman»nar cırıñ bulıp kalgaç, -
Taş yörägeñ, iblis, yarılgan!
Siherçelär közge taşlagannar —
«Yotam!» diyep, tufan kalıkkan...
Tılsımıña — tılsım: däryañ korıgan,
Mömkinmeni
Hıyanätne yäşerü halıktan?!
* * *

Atlantida,
Sine okean yotkan,

Ubılgannar Atlantidalar.
Tatar İle,
Koyaşlarga totınıp,
Sine saklar
canı fidalar!
*

Sineñ belän avırıym niçä ğasır,
Mindä — Atlantida avıruı!
Ul kanımda minem ıñgıraşa,
Avırularga yukmı daruı?
Anam karınında çaktuk äle
Yaşägänmen sineñ täneñdä.
Min — ber molekula,
Ber küzänäk, —
Sagınam sine şul uk hälemdä!..

Sagınam sine, yırak Tatar İle,
Atlantidam minem, koyaşlım!
Atlantida bulıp batma berük,
Tämuglarga salma bu başnı!

Yä, avaz bir, kıpçak,

kardäş koman,
Yä, avaz bir, üle mämläkät!
Yä, torıgız, Bilär, Tubılgıtau,
Tor, Cükätau, —
Süzeñne äyt,
Kalıym kanäğat!

Ezlim sine, Bolgar-Atlantida,
Yuk, malıñnı tügel — canıñnı!
Ofıkkaça

ut yılgası bulıp,
Köräşlärdä akkan kanıñnı!
Endäşegez, kandaş, näseldäşlär,
Gomer buyı kötä İl-tabın...
Sagınışkansızdır,
ellar kiçep,
İzge tufragıña
kil, tabın!

Ütkännärdän ber moñ kayta sarkıp:

- Tubıy agaç töbenä
Utırır idem, soltanım.
Tubıy agaç köylären
Tıñlar idem, soltanım...

Ak kübäläk bulıp ruhlar kayta,
Barlık ıru köyli bergäläp:

- Korayış atlı yılanga
Bezdin küptin-küp sälam,
Korayış atlı yılanga
Bezdin küptin-küp sälam!
* * *

Ber Hodayım gına, tik ul äyter:
«Avaz birdem siña, tel birdem.
Yavız kavem anı kisä tordı,
Üsä tordı,
Siña gel birdem!
Faydalan sin anı, igelegen kür,
Sakla, tatar, iblis-azgınnan,
Sakla, bändäm, şaytan tökermäsen!.

Täqdireñä şulay yazılgan.
* * *

Kiçke namaz. Kem ul cirne übä?
Säcdä kitep çal ber kart tıngan.
Bolgar tufragına yatıp üksi,
Kaytkan da ul

okean artınnan!

İ äremnär tibri talgın cildän,
İrkälänä cannar bik soñlap.
Soñ bulsa da, kiçer, gaziz tufrak,
Tählil äytä koşlar sulkıldap!..

Koşlar kanatınıñ cillärennän
Ak çäçläre, kılgan şikelle,
Uynadılar gaziz ıruımnıñ — Möhacirneñ,
Can avazı kırga sirpelde:

Yä, Vatanım, saumı!
Kayttım siña,
Küräm sine yaña zamanda.
İsän ikän sineñ kärvannarıñ,
Saraylarıñ isän haman da!

İsän ikän, şöker, Kolgalilär,
(Gali zatlar nigä kol bulsın?!)
Ä Söyembikäñ, Kolşäriflär yulı
Käğbä yakka iltkän yul bulsın!

Tukaylarıñ azan äytä sindä,
Ölger, ıruım, sin dä azanga.
Tik bez genämeni — kayta Häter,
Cide ğasır kiçep Kazanga*.
Kiçke namaz. Dörli Häter utı.

*Cide ğasır kiçep — Yavız İvannıñ Kazannı aluı küzdä totıla.

Säcdä kıla bögelep ülännär.
Azatlıgıñ öçen ülgännär dä,
Häyer-dogañ kötep, ut karşına
Kurpı bulıp şıtıp kilgännär!

Cahil cannar, yägez, uk atıgız,
Telägänçä cannı kıynagız, —
İmanıbız taza, ut koşıday*,
Kolşärifkä —
Barır kıyblabız!..

Batkan çakta kollık däryasına,
Canıñ bärgälängän çagında,
Törle kıytgalarda doga kılgan
Tugannarıñ buldı yanıñda —
İzge canıñ
Kıl östendä torgan çagında!..

...Yaşäsen lä mäñge halkım ruhı,
Gali, Röstämnärgä tiñ bit ul...
Tatarstan,
Töptän kütärelgän
Atlantidam,
bäğrem,
sin bit ul!

1999