Anıñ Hakına

Öç dus: Rauşaniyä, Almaz häm Niyäz diskoteka tämamlanuga üz avıllarına kaytırga çıktılar. Üz avılları bäläkäy genä, şuña kürä mädäniyät yortları da yuk. Ä bu kürşe avılda klub kön dä açıla, cäy mällärendä küp kenä yäşlär dä kaytıp tula. Diskotekaları da kön dä diyärlek bulıp tora. Küñelle ütä anda kiçlär. Döres, avıllar arası yırak kına, tik yäşlärgä 5-6 killometr ara närsä inde ul.
Rauşaniyänıñ änise cibärmäskä dä tırışıp karıy, ämma yäşlär üzeneken itä. “Sakçı” dus yegetläre dä bar, “vakıtında kaytırmın”, dip tä väğdä itkäç, änise dä karışmıy.
Menä bügen dä, bi̇yü vakıtında, iñ berençe Rauşaniyä:
- Yegetlär, kaytıyk, soñ inde, - digäç, kiregä cıyındılar.
Kız süze yegetlärgä zakon.

Yäşlär öçen avıllar arası yırak tügel. Şulay da yalgızıñ gına bulsañ şikländerer ide. Yulnıñ yartısın kara urman eçennän ütärgä turı kilä, ä urmanda bürelär dä kürenä başladı, dilär keşelär.
Egetlär, Rauşaniyänı urtalarına alalar da, cil-yañgır tidermäskä tırışkanday, saklap avılga alıp kaytalar.
Yartı yulnı uzgaç urmanga da kilep kerdelär. Küktä ay balkıp torsa da, urman eçe karañgı gına. Aynıñ yaktılıgın biyek naratlar yulga bik ük ütkärep betermilär.
Söyläşep, köleşep bargaç yulnıñ yıraklıgı da, karañgılıgı da sizelmi yäşlärgä.
- Nigä min çakırgaç biyergä çıkmadıñ? – di Almaz, kıznıñ kulına sak kına kagılıp.
- Oyalıp torma, - dip süzgä kuşıla Niyäz. – Barısı da üzebezneñ yäşlär bit anda.
Rauşaniyä bar urmannı yañgıratıp kölep cibärde:
- Kem oyala, yegetlär? Barı tik minem biisem genä kilmäde. Nigä başka kıznı çakırmadıñ soñ, anda küplär ide bit?
Almaz işeteler-işetelmäs kenä:
- Minem bit sineñ belän biisem kilgän ide, - dide dä alga atlıy birde. İpläp kenä kıznı kultıklap aldı, kız karışmadı.
Niyäz monı sizep, dulkınlanıp kuysa da, kürmämeşkä salıştı häm süzne ikençe yakka bordı:
- Kaysıgız bürelärdän kurka? – Yözenä kurku töse çıgarıp, kıçkırıp cibärde. – Karagız, bürelär!
- Äkiyät söyläp keşe kurkıtma äle, - dip Almaz anı bülderde.
- İ-i, bürelär kilep çıksa üzegez şörläp kaçır idegez äle. – Rauşaniyä şulay dip äytep tä beterde, tuktap ta kaldı. – Yegetlär, büre!
Egetlär, kız kulı belän kürsätkän yakka karap, tuktap kaldılar. Urman eçendäge karañgılıktan alarga ike utlı küz yaltırap karap tora ide.
- Karagız, artta da beräü! – Niyäz ikençe yakka törtep kürsätte. – Änä tegendä tagın.
- Dürtäü kürenä, - dip Almaz kesälären kapşadı. – Niyäz şırpıñ yukmı?
- Yuk, şul! – Niyäznıñ yözendä kurku çagılgan ide. – Nişlibez?
- Yegetlär, kurkam min! – Rauşaniyä yegetlärgä sıyındı.
Arkaların teräşep öçese öç yakka karap bastılar yäşlär.
- Kurıkmagız! – dip yuattı Almaz alarnı. – Keşelärgä berençe bulıp höcüm itmilär alar.
Üz süzlären sınap kararga telägändäy “Hayt!”, dip kıçkırıp ta cibärde.
- Kara, kara, artka çigendelär, bugay, - Niyäz şatlanıp kuydı.
Läkin bürelär yänä tuktap kaldılar, ber cirgä cıyıldılar.
Şulçak tınlıknı Almaz bozdı:
- Niyäz, minem başka ber uy kilde. Häzer sez Rauşaniyä belän ikegez, akrın
gına avılga taban atlıysız. Min urında basıp kalam. Bürelärne üzemä karatam, ä sez bar köçegezgä avılga yögeregez. Keşelär çakırırsız.
Rauşaniyä da, Niyäz da Almaznıñ täqdimenä karşı kildelär.
- Yuk, Almaz, niçek üzeñne genä taşlap kitik inde?
Almaz üzenekendä tordı.
- Min Rauşaniyä sineñ öçen borçılam. Änä niçek dereldäp torasıñ. Mindä päke bar bit, - yeget kesäsennän keçkenä päke tartıp çıgardı. – Annan bürelär tiz genä taşlanmıylar, alar başta äzerlänäçäklär, korbanın öyränäçäklär. Ä sez anıñçı avılga kaytıp ölgeräsez.
Annan Niyäzga karap:
- Bez Rauşaniyä öçen cavaplı, Niyäz, sakla anı, - dip östäp kuydı.
Bu süzlär Niyäzga täesir itte, kıznı citäkläp avılga taban atladı.
- Almaz, min häzer kiläm. Rauşaniyänı avılga qadär genä iltäm dä, kiläm.
Eget belän kız karañgılıkka kerep yugaldılar.
Bürelär alar artınnan barırga cıyınmıylar da ide. Almaz alga taban atlauga, ike büre yulnı bülep, karşısına çıktılar. Yeget zurırak gäüdäle büregä iğtibar itte. Monısı başlıkları bulırga tiyeşter inde. Dimäk ul, berençe bulıp taşlanaçak, ya başkalarga boyırık biräçäk. Anı küzdän yazdırırga yaramıy.
Bürelär yeget tiräli, bernikadär ara kaldırıp, salmak kına äylänä başladılar. Baş büre genä, algarak çıgıp, tuktap kaldı. Menä ul can teträndergeç köyen suzıp cibärde. Cırın da beterde, yegetkä dä sikerde. Büre sikergänen Almaz soñlap bulsa da sizep aldı, çitkä taypıldı. Büreneñ oçlı tırnakları gına barıber yegetneñ belägen sızırıp üttelär. Yeget päke belän seltänergä genä ölgerde. Belägennän cılı kan yögerde.
Şulçak başlık büre yañadan Almazga sikerde.
Havanı tavış, yaktılık aykap aldı. Almaz, berni añlamıy kaldı, ällä bürelär uladı, ällä başka äyber. Baş büre avırlıgı belän cirgä audı da karañgılıkka çumıp huşın yugalttı.

Almaz äkren genä küzlären açtı. Ap-ak bülmä anıñ küzlären çagıldırdı. Menä küz aldındagı toman tarala başladı. Anıñ yanında kemder utıra ide. Yeget üzenä töbälgän nurlı yözne dä, yagımlı küzlärne dä tanıp aldı.
- Rauşaniyä?! – yılmaep, kulın kütärmäkçe buldı, läkin katı avırtuga tüzä almıyça, kire töşerde.
- Almaz!
Kız, tagın nider äytmäkçe bulgan ide dä, tik tınıp kaldı. Küzlärennän yäş tamçıları yögerdelär...
Rauşaniyä ozak kına äle yeget yanında utırdı. Ul, şofer İnsaf abıynıñ kunaktan kaytıp barganda Almaz yanındagı bürelärne kurkıtuın da, avıl keşeläreneñ, kilep citep, ike bürene üterüläre turında da bäynä-bäynä söyläp birde.
Tik Almaz kız söylägän süzlärneñ mäğnäsenä töşenep betä almadı. Rauşaniyänıñ söyläme aña moñlı ber cır kebek toyıldı häm ul şul sihri köygä izräp yoklap kitte. Barı: “Ul mine yarata mikän?” digän uy gına baş miyen telep ütte.
Cavabın tormış, kiläçäk kürsätä inde.

“İgençe” №47. 20 may 1993 yıl.