Yır uldarı


Halqıbızzıñ «Atanan kürgän — uq yunğan», «Alma ağasınan alıs töşmäy» tigän äytemdäre Ilgiz Ğabdrahmanovqa tulıhınsa qağıla. Yañı Taular auılınıñ täcribäle fermerın Şaran yaqtarında yaqşı belälär. Unıñ atahı — zamanında kiñ bildäle «Aqbaris» orloqsoloq sovhozınıñ «Poçyot Bildähe» ordenlı aldınğı mehanizatorı Färih ağay za – üz töbägendä hörmätle şähes. Ularzıñ ikehenä qarata la «er uldarı» tip äyteü ber zä yazıq bulmas.

Bar ğümeren tiyerlek irtä yazzan qara közgäsä, här könön tañdan eñergäsä yalanda ütkärgän kiñ profille mehanizator Färih Ğabdrahmanov 1991 yılda ulı Ilgiz menän berlektä fermerlıq eşenä totona. Bıl käsep menän maqsatlı şöğöllänä başlausılar arahında ular rayonda ğına tügel, respublikala la täügelärzän bula. Sılbırlı häm tägärmäsle trak­torzar, tağılmalı yır eşkärteü häm säseü qoramaldarı, kombayn, yök avtomaşi­nahı hatıp alalar za igen üstereügä, mal azığı äzerläügä därtlänep yıgelälär. Atay keşeneñ bay igense täcribähenä agronom diplomı bulğan ulınıñ töplö beleme quşıla. Bıl ihä ularğa bar eştären dä yaylı alıp barırğa bulışlıq itä. Ğabdrahmanovtarzıñ «Şaltıq» krästiän (fermer) hucalığı tiz arala töbäktärendä tanılıu ala. Atahınıñ irtäräk gür eyähe bulıuınan huñ bıl şöğöldö Ilgiz Färih ulı qatını Lyuziä Sabiryän qızı menän uñışlı dauam itä.

Bala saqtan här törlö auıl eşenä künegep üskän Ilgiz Ğabdrahmanov sik buyı ğäskärzärendä sınığıu alğan, tuğan «Aqbaris» sovhozınıñ komsomol komitetın yıtäkläp, artaban ös yıl hucalıqtıñ baş agronomı bulıp, yarayhı uq täcribä tuplap totonğan fermerlıq mäşäqättärenä.

– 50 gektar yırgä hezmät halıuzan baş­lağaynıq, bögön 217 gektarza igen kulturaları häm qaraboyzay üsteräbez, yarayhı ğına mayzandan lyutserna besäne yıyabız, – ti Ilgiz Färih ulı.

Diplomlı agronom bar eştären fänni nigezzä oyoştororğa ıntıla. Ul basıuza­rında säseü äyläneşe indergän: ucım kulturaları urınına küp yıllıq ülän üsterä. Aqhımğa bay lyutserna tupraqtı azot menän tuyındıra, unıñ uñdırışlı­lığın kütärä ikän. Ikensenän, yäy dauamında bıl ülände ike-ös tapqır sabıp, här gektarzan 100 tsentnerğa tiklem yuğarı sifatlı besän alırğa bula. Küp yıllıq mal azığı mayzandarın daimi yañırtıu ösön orloqto fermer üze üsterä, artığın hatıu hästären kürä. Mäsälän, 25 gektarza — besän ösön säselgän lyutserna, 40 gektar mayzanda unıñ «bibinur» sortı orloqqa üsterelä. Tupraqtıñ sifatına ällä ni talapsan bulmağan käzä ülänen säseüze lä üzläş­tergän aldınğı fermer. Unıñ äyteüyensä, bıl kultura la yırzä azottı küp qaldıra, östäüyenä süp üländären basa.

Agronomiya tehnologiyaların ezmä-ez­lek­le qullanıu yulı menän hizelerlek yuğarı uñış alıuğa la ölgäşelä. Täü siratta basıuzar teyışle srokta tuñğa hörölä. Bıl eş avgust baştarında baş­qarıla. Yazın üz vaqıtında dım qaplauzı la tırışıp hästärläy fermer. Hözöm­tälä, mäsälän, bıyılğı qoroloq şarttarında la 30 gektarza arpa urtasa 22-şär tsentner uñış birgän, ayırım ber mayzanda töşöm 30-zan da artıp kitkän. Elitalı «başkirskaya-28» sortlı boyzay za gektarınan 32 tsentnerlıq uñış menän qıuandırğan. Üsterelgän igen şähsi hucalıqtarında mal totqan auıldaştarına furac sifatında ha­tıla, yuğarı sifatlı besän dä yarayhı ğına tabış kilterä. Bıl kürhätkestär «Şaltıq» krästiän (fermer) hucalığınıñ nıqlı, tabışlı eşmäkärlegen sağıl­dıra.

Köndälek tormoştarınan täm häm yäm tabıp, üz hezmäteneñ yımeştärenä qıua­nıp yäşäy bögön Yañı Taular auılı fermerzarı – irle-qatınlı Lyuziä menän Ilgiz Ğabdrahmanovtar.


Şaran rayonı.