Starostanıñ meñ mäşäqäte

Hönäre buyınsa ozaq yıldar uñışlı eşläp, haqlı yalğa sıqqas ta küñelenä huş kilgän şöğöl tabıp, unan şatlıq häm qänäğätlek alıp yäşäüselär küp bezzeñ arala. Ğümereneñ altınsı tistähen vaqlausı Räüilä Ğäniyiva – şundayzarzıñ berehe. Ul – Yañı Moşto mäzäniät yorto mödire, ber ük vaqıtta auıl starostahı la.

Inde yäşe lä bara, bıl apayğa ber genä vazifa yıtmäyme ikän, tip äyter kemder. Hökümät birgän pensiyağa şökör itep, öyöndä genä yatha ni bulğan, tip tä östär bäğzelär. Bälki, ısınlap ta, yıtäler, qul qauşırıp öyzä lä ultırırğa bulalır. Tik atahı – küp yıldar rayon kolhozdarında räyıs bulğan Böyök Vatan huğışı veteranı Ğaffan babayzan häm ğümeren balalar uqıtıuğa arnağan äsähe Rähimä äbeyzän küskän eş höyöüsänlek, keşelärgä häm yämğiätkä fayza kiltereügä ıntılış keüyek ıñğay sifattar buştı-buşqa auzarıp qına kön itergä irek birmäy uğa. Räüilä apay iñdärenä alğan burıstarın häüyetemsä genä başqarmay, uttay yanıp eşläy. Auıldaştarın da üz artınan eyärtep, ölgäşelgändär menän tuqtalıp qalmay, kiläsäkkä olo plandar qorop yäşäy. Yuqqa ğına Şuşnur auıl Sovetınıñ yıte starostahı arahında ber nisä yıl rättän iñ aldınğıhı bulıp tanılmağan bit ul!

Här auılda – bäläkäyme ul, zurmı – törlö problemalar, täü qaraşqa vaq toyolğan mäşäqättär hanap bötköhöz. Sovet osoronda ular menän şöğölläneüselär zä küp ine: kolhoz başlığı, auıl Sovetı räyıse, partiya, profsoyuz häm komsomol, başqa küp törlö oyoşmalarzıñ ağzaları häm yıtäkseläre, militsiyanıñ uçastka inspektorı, mäktäp direktorı – här kem nindäyzer mäsälä ösön yauaplı buldı. Hatta mäktäp uqıusıları la, «Timur komandahı»na berläşep, döyöm mänfäğätkä yünältelgän eşte başqarzı. Bögön ularzıñ berehe lä yuq, üzäktäge çinovniktar uylap tapqan qulaylaştırıu hıltauı menän auıldarza mäktäptär zä yabıla. Bıl şarttarza bar yauaplılıq zaman şauqımı menän barlıqqa kilgän starosta vazifahınıñ yıñel bulmağan yögön tartıusı iñenä töşä.

– Tözökländereü eştäre menän daimi şöğöllänäbez, – tip höyläy Räüilä Ğaffan qızı. – Uram buyzarında qoroğan ağastarzı kiseüze oyoştorzoq, yäy kötöülekkä mal ösön ulaq quyzıq. Auıldaştarzı bigeräk tä qıuandırğanı şul: yañı qoyo qazılıp yıhazlandırıldı. «Par aqqoş» iseme birelgän hıu sığanağın asqan köndä halqıbızzıñ ğöröf-ğäzäte buyınsa yäş kilengä hıu yulı kürhäteügä arnalğan bay yökmätkele folklor tamaşahı oyoştoroldo.

Yañı Moştola yıl hayın «Qarğa butqahı» bayramı uzğarıla. Bıl kön zıyarattı tazartıp, tärtipkä kiltereüzän başlana, huñınan küñel asıu menän tamamlana.

– Kalendarza kürhätelgän bayramdarzı bildälärgä tırışabız, – tip dauam itä R. Ğäniyiva. – Bigeräk tä auıl halqına qağılğandarın onotmaybız.

Äñgämäsebez hüzzärenä qarağanda, unıñ ike vazifahınıñ hästär-mäşäqättäre bergä ürelep häl itelä. Starosta bularaq ta, mäzäniät yorto mödire sifatında la bötä eştärze başlap yöröy. Äüzem auıldaştarı arahınan üze urtaq tel tapqan fekerzäştärenä tayana. Ularzıñ berensehe – Räüilä apayzıñ tormoş iptäşe, yaqın-tirälä genä tügel, respublikanan sittä lä üzensälekle ağas ostahı bulıp tanılğan Firzäüyes Barıy ulı. Auılğa yäm birep torğan «Par aqqoş» qoyohon ul bizäp maturlağan. Balalarınan da uñdı Ğäniyivtär. Auılda üz eşe menän şöğöllängän olo uldarı Fänür bar saralarzı ütkäreüzä lä bağıusılıq yarzamı kürhätä. Zahir Ismäğilev isemendäge Öfö däülät sänğät akademiyahın tamamlap, rayon mäzäniät harayınıñ hudocestvo yıtäksehe bulıp eşlägän ikense uldarı Rediktıñ sänğätkä ğaşiq ata-äsähenä metodik yaqtan bulışlığı la bahalap bötköhöz. Universitetta ekolog hönären üzläştereüse qızzarı Tañhılıuzıñ käñäştäre lä yarap qala starostağa.

Ber nisä muzıka qoralında irken uynağan, küp törlö konkurs häm bäygelär laureatı, diplomantı, garmunsı Firzäüyeshez mäzäniät yorto mödire oyoştorğan tamaşalarzı küz aldına la kilterep bulmay. Şulay uq yırsılar Räfit Dauıtov, Rämziä Stolova, higez bala äsähe Fäüziä Mannanova, unıñ pedagogiya kolledcında uqığan igezäk qızzarı Alhıu häm Ayhılıu qatnaşlığında matur kontserttar menän yış şatlandıra häüäskärzär halıqtı.

– Bar nämä lä ıñğay, tip äytep bulmay şul, – tip uftanıp quya Räüilä Ğaffan qızı. – Ağizel menän Neftekama qul osonda ğına bulğas, yäştär qalağa kitep böttö. Yalğa ğına qaytıp yöröüselärze döyöm saralarğa yälep itep bulmay. Sit möhittä üz tormoştarı menän yäşägäs, küptäreneñ bığa teläk-ıntılışı la yuq. Şaulatıp spektakldär quyır inek tä – keşe yıteşmäy.

Şuğa qaramastan, mäzäniät yıtäksehe olo yäştäge yırsı inäy-apayzarzıñ folklor ansamblen oyoştorou menän mäşğül. Sittän kilgän artistarzıñ ğına tügel, ergälä yatqan qalalarzıñ icadi kollektivtarı la olo yul östöndä ultırğan auıldı urap ütä – şuğa ese boşa unıñ.

Räüilä Ğäniyivanı nıq borsoğan tağı ber problema – ul da bulha halıqtıñ eskelekkä halışıuı. Bigeräk tä qatın-qızzıñ «yäşel yılan» qolona äylänä barıuı häüyefländerä auıl başlığın. Şuğa la üzeneñ izge hıyalın – iman yorto tözötöüze – mömkin tiklem tizeräk tormoşqa aşırıu teläge menän dä yana.

Yuğarı uqıu yortonda uqımaha la, ata-äsähe, tuğandarınan töplö tormoş habaqtarı alıp, huñınan ös tistä yıldan aşıu neft häm gaz sığarıu operatorı bulıp eşläü däüyerendä ısın mäğänähendä «halıq universitetı» ütkän Räüilä Ğaffan qızı. Tıumıştan kilgän holoq-fiğelenä häm hälätenä tayanıp, bäläkäy auıldıñ barlıq mäsälälären häl iteü ösön vaqıtın da, kösön dä yällämäy. Uñıştar yuldaş bulhın uğa.


Krasnokama rayonı.

Click or select a word or words to search the definition