Quraylı, ballı Yaltala

Küptän tügel Qırım Respublikahınıñ bar donyağa bildäle Yalta qalahına yul töştö. Ul täü siratta Sovettar Soyuzı, Amerika Quşma Ştattarı häm Böyök Britaniya väkildäreneñ Ikense donya huğışınan huñ Yivropa däülättäre qoroloşon bildälägän 1945 yılğı Yalta konferentsiyahı menän bäyle tarihqa inep qalğan. Bıl halıq-ara sara uzğan Livadiya harayı aldında oşo ös il yıtäkseläre Stalin, Ruzvelt häm Çerçill osraşqanın sağıldırğan monumental obelisk quyılğan. Qalanıñ istälekle urındarı menän nıqlap tanışıu, Qara diñgez buyında yöröü, ayırıusa bında yäşäüse törlö millät häm hönär väkildäre menän yaqından aralaşıu bay täsorattar qaldırzı. Tübändäge yazmalar näq oşo haqta.

Millät bäsen kütäreüselär

Qırım Respublikahında, döyöm alğanda, ike meñdän aşıu başqort häm tatar yäşäy. Bında hüzzeñ ayırım halıq tip hanalğan Qırım tatarzarına bötönläy qağılmağanın bildälärgä käräk.

Üzzären tuğandaş halıq väkildäre isäbenä barı tik höyläü tele nigezendä genä indereüselär — başlısa Başqort­ostanda yä asaba başqorttar yäşägän kür­şe töbäktärzä tıuıp üskändär. Ular­zıñ här qayhıhınıñ alıs Qara diñgez yarzarındağı Qırım yarımutrauında töp­läneü säbäbe üzeneke: Qırım tatarzarın deportatsiyalau hözömtähendä eşse quldar kämegänlektän, kemder huğıştan huñ häm artabanğı yıldarza yünältmä menän eşkä yıbärelgän; Krasnoperekopsk qalahındağı soda zavodına Stärletamaq häm Salauattan kilep, oşonda yäşärgä qalğan operator häm incenerzar bar; qayhı beräüzär sälämätlegenä bäyle tabiptar käñäşe menän maqsatlı räüyeştä töyäklän­gän; qatın-qız arahında ihä bıl yaqtarğa kilen bulıp töşkändär küberäk. SSSR vaqıtında ildeñ Qorallı Köstärendä, bigeräk tä Qara diñgez flotında hezmät itkän häm haqlı yalğa sıqqandan huñ yäşäü ösön küp yaqtan qulaylıraq bıl taraftarzı haylağan elekke härbi yaqtaştarıbız za zur ğına törkömdö täşkil itä.

Respublikanıñ baş qalahı Simferopol, şulay uq Sevastopol, Aluşta, Yivpatoriya häm Yalta qalalarında başqort-tatar milli-mäzäni üzäktäre oyoştorolğan. Ularzıñ, atamaları keüyek, eşmäkärlek äüzemlege lä törlösä. Nisek kenä äythäñ dä, yaqtaştarzıñ bergä yıyılıp-aralaşıuzarı, uy-fekerzäre häm, iñ möhime, hağıştarı menän urtaqlaşıu urınına äylängän bıl yämäğät oyoşma­larınıñ bulıuı, älbittä, höyöndörä. Sit taraftarza halqıbızzı tanıtıu yähätenän dä, millät bäsen kütäreü yözönän dä ular fayzalı eş atqara. Tik bıl milli-mäzäni üzäktärze şul uq Bötä donya başqorttarı qoroltayı qanatı astına nıqlabıraq tarthaq ine. Älegä ularzıñ qayhı berzäre «üz könöbözzö üzebez küräbez» tigän hımağıraq, sittäräk üz qazanında ğına qaynauzarın dauam itä. Başqa töbäktärzä yäşägän mil­lättäştärebezgä qarata halıq şağirı Rauil Bikbayivtıñ «Başqortostanda başqort bulıu yıñel, hin sit yırzä başqort bulıp qara» tigän bik tärän mäğänäle hüzzären yışıraq iskä töşörhäk ine...

Yaltala bögön 150-gä yaqın başqort häm tatar ğailähe kön kürä. Äytelgänsä, döyöm Qırımdağı keüyek, küptäre sığışı menän Başqortostandan. Ular arahında «hin tatar» yä «min başqort» tip millät ayırıu yuq, bındağılar ösön yaqtaşlıq, tuğanlıq häm duslıq töşönsäläre täräneräk häm kiñeräk mäğänägä eyä.

Bar yähättän äüzemdär

Yulğa sığır aldınan Bötä donya başqorttarı qoroltayı Başqarma komitetınıñ yauaplı hezmätkäre Tänzilä Ishaqovanan Qırım Respublikahında terkälgän başqort milli-mäzäni oyoşmaları haqında beleştem. Yalta qalahındağı «Izel-Ural» üzäge yıtäksehe, Qoroltayzıñ «Al da nur säs halqıña!» mizalına layıq bulğan arzaqlı yaqtaşıbız Dalaris Imelbayiv menän motlaq küreşergä täqdim ittelär.

Qalağa kileüzeñ ikense könöndä ük şıltıratqaynım, Dalaris Ğimran ulı, hüz äytergä lä birmäy, üzenä saqırzı. Qara diñgezzän ällä ni alıs bulmağan yırzä, tau bitendäge soqororaq urında halınğan tuğız qatlı yorttağı fatirında qatını Räylä Mırzäğäli qızı menän alsaq yılmayıp qarşı aldılar. Artaban, qaytırğa yullanğansı, Imelbayivtar menän ber nisä tapqır osraştıq, ular här saq millätebezgä has qunaqsıl­lıq kürhätte. Aralaşıu barışında yırzäştärebezzeñ üzzäre haqında la yıntekläp horaşıp-beleştem, tıuğan töbäktän sittäge könitmeşe menän yaqın­dan tanıştım. Yaltala yäşägän millät­täştärebezzeñ qayhı berzäre menän dä Dalaris ağay häm Räylä apay bulış­lığında küreştem.

Üzeneñ yıtense tistähen vaqlausı Dalaris Imelbayiv — Yomağuca (häzerge Mäläüyez) rayonınıñ Tübänge Taş auılı yıgete. Yomağucala urta mäktäp tamam­lağandan huñ Moraqtağı hönärselek uçilişehında tözöüsegä uqığan. Artaban, maqtauzarğa layıq bulıp, urındağı kolhoz-ara tözölöş oyoşmahında eşläp alğan da ärmegä saqırılğan. Teyışle ike yıldı ütkärgändän huñ da SSSR Oborona ministrlığınıñ mahsus täğäyın­läneştäge incener ğäskärzäre safında hezmäten dauam itep, başlısa härbi obekttar tözöüzä qatnaşqan. Ul zaman­darza ildeñ küp kenä möhim tözölöş­tärenä härbizärzeñ yälep iteleüyen iskä töşörhäk, otstavkalağı ölkän praporşik Imelbayiv sirek bıuatlıq hezmät däüye­rendä safqa indergän sotsial-mäzäni häm könküreş binalarınıñ, küp fatirlı yorttarzıñ hanın küz aldına kiltereüye lä qıyın. Ular arahınan Qırım yarım­utrauınıñ könyaq yar buyzarındağı qala­larza äle lä eşläp kilgän bihisap şifahananı, şul isäptän Forostağı hökü­mät daçaların ayırıp bildälärgä käräk.

Millättäştärebezgä has tırışlıq, äzäplelek häm namıslılıq keüyek matur sifattar Dalaris Ğimran ulına täbiğät­tän birelgän. Hezmäte barışında Simferopol Yuğarı härbi-säyäsi tözölöş uçilişehın uñışlı tamamlay, ul çastıñ raykom hoquqtarına eyä bulğan VLKSM komitetı sekretarı itep haylanıp, şul vazifanı ozaq qına uñışlı başqara. Bınan tış, tistä yılğa yaqın Härbi tribunalda halıq ultırışsıhı bula.

Namıslı häm ölgölö hezmäte «Härbi tözölöş otliçnigı» iseme, mizaldar, küp hanlı maqtau qağızzarı häm başqa büläktär menän bahalana. Bar bulmışın döyöm eşkä arnağandarzıñ küptärenä birelgän «Maqtaulı hezmät ösön. V. I. Lenindıñ tıuıuına 100 yıl tulıu ayqanlı» mizalın da ala. SSSR Qorallı Köstä­renän komsomoldıñ XXVII sezına delegat itep haylanıuı, yäştär soyuzı hezmätkärzäreneñ Bötä Armiya konferen­tsiyahında qatnaşıuı la küp nämä haqında höyläy. VLKSM Üzäk komitetınıñ Maqtau qağızı, «Komsomolda äüzem eşlägäne ösön» häm «Biş yıllıqtıñ yäş gvardeetsı» bildäläre lä Imelbayiv ösön ütä qäzerle.

Haqlı yalğa sıqqan härbizärzeñ, nindäy genä eşkä totonhalar za, hatta üzzäre ösön yatıraq şöğöldö lä anıq häm küñel birep başqarıuzarı küptän bildäle. Dalaris Ğimran ulı la näq şunday. Unıñ qala oyoşmalarınıñ berehendä äle lä tırışıp hezmät iteüye, küptän inde tegen maşinaların tözäteü menän uñışlı şöğöllänep, mäktäptärzeñ hezmät därese ütkäreü kabinettarın şular menän yıhaz­landırıuı haqında ayırım höylärgä bula. Ämmä millät yänle häm yämäğätsel ir-uzamandıñ «Izel-Ural» başqort milli-mäzäni üzägendä ike tistä yıldan aşıu alıp barğan eşmäkärlege küpkä möhimeräk.

Bıl ictimaği oyoşma haqında Dalaris ağay üze lä, unıñ «uñ qanatı» Räylä apay za säğättär buyı höyläy ala. Üzäkte räsmi terkäü, uğa qalala yäşäüse mil­lättäştärze yälep iteü, artaban bergä­läşep törlö saralar oyoştorou keüyek bötä eştärze başlap yöröüselär zä, ularzıñ urtahında qaynausılar za – näq şul irle-qatınlı Imelbayivtar. Beräü bulha, törlö säbäp tabıp, bıl yämäğät vazifahına küptän qul heltär ine. Tik nıqlı tärtipkä künekkän, tırış häm, iñ möhime, milli ruhlı yaqtaşıbız undayzarzan tügel. «Silägenä kürä — qapqası» tigändäy, bäläkäyzän ber klasta uqıp, yäşlek yıldarında yazmıştarın bäylägän qatını Räylä apay za bar yähättän uğa yarzamlaşa. Qısqahı, bıl käräkle eşkä Imelbayivtar parlaşıp yıgel­gän, tıuğan yırzän alısta milläte­bezzeñ tulı hoquqlı väkile bulıuzı üzzä­reneñ köndälek bulmışına äylän­dergän.

— Ay hayın nindäyzer döyöm sara ütkärergä tırışabız, – tip bäyän itte Dalaris Ğimran ulı milli-mäzäni üzäk eşmäkärlege haqında. – Un ike häüäs­kärzän torğan «Şişmä» isemle folklor ansamblebez bar, unı törlö bayramdarğa, bigeräk tä Qırımdıñ Räsäygä quşı­lıuına, Yıñeü könönä arnalğandarına daimi saqırıp toralar. Ularğa, şulay uq bındağı häm başqa qalalarzağı habantuyzarğa bez milli keyımdä, Başqortostan flagın totop barabız. Üzem qurayzı qaldırmayım.

Şulay tine lä, äñgämäsem yaratqan köyzären uynap işetterze.

— Qalala oyoştorolğan tuğan teldär festivalenän ber yılda la sittä qal­ğanıbız bulmanı, – tip ireneñ hüzzären dauam itte Räylä Mırzağäli qızı. – Başqort telendäge sığışıbızzı milli beyıüzär menän bizäybez. Başqa halıq väkildäre bezzeñ yır-moñdarı­bızzı bik yılı häm ihtiram menän qabul itä. Başqorttarzıñ energetikahı nıq köslö, tizär.

«Izel-Ural» başqort oyoşmahın baş­qa tör eştäre buyınsa la Yaltala küptän belälär. Hakimiät başlığı Valeriy Kosarev, mäzäniät bülege yıtäksehe Svetlana Bazilyuk, qala Sovetı deputattarı mil­lättäştärebezzeñ eşmäkärlegen ıñğay bahalay. Äüzemdärgä yıyılıp aralaşıu ösön qala mäzäni üzägendä mahsus bülmä birelgän.

– Üzebezze nıqlap tanıtıu törlö yıldarza Yaltala yäşägän arzaqlı yaqtaştarıbız hörmätenä taqtataştar quyıu mäsälähen kütäreüzän başlandı, – ti Dalaris Ğimran ulı. – Häzer bında Başqortostandıñ danlı uldarına ös taqtataş bar: berensehe — Yärmäkäy rayonında tıuğan Sovettar Soyuzı Geroyı, Berlindı täügelärzän bulıp bombağa totqan härbi osousı Ğäli Mäci­tovqa, ikensehe – yazıusıbız Ğälimyän Ibrahimovqa, ösönsöhö – ğalim häm yazıusı Aqsurindar näselenän bulğan Räüyef ağay Aqsurinğa.

Alda äytelgändärgä Dalaris Imel­bayivtıñ Qırımdağı başqort häm tatar yämğiäteneñ OBSE-lağı tulı hoquqlı väkile bulıuın, neskä histärgä qorolğan şiğırzar yazıuın, ularzı yıyıntıq itep bastırıuın da motlaq östärgä käräk. Unıñ bar yaqtan da nıqlı teräge bulğan qatını Räylä apayğa kilgändä inde, ul – «Şişmä» folklor ansambleneñ äüzem ağzahı la, öskö keyım ostahı bularaq, üzeşmäkärzär ösön başqort milli keyımdäre tegeüse lä.

Imelbayivtar ös qızğa ğümer birgän, bögön yıyän-eyänsärzäre şatlığın kiserä. Ozon ğümer nasip ithen millät yänle yaqtaştarıbızğa! Ularzıñ matur eştärendä yañınan-yañı uñıştar yuldaş bulhın.

Hezmätenän yäm tapqan

«Izel-Ural» başqort milli-mäzäni üzägeneñ ağinäyı Yämilä apay Hisamova bıyıl dekabrzä üzeneñ 86 yäşen tul­tı­rasaq. Şuğa qaramastan, üzeneñ äüzem­lege, yor hüzlelege menän küp yäştärgä ürnäk bulırlıq. Ul bay häm üzensälekle tormoş häm hezmät yulı ütkän, bıl turala höyläüyen zur qızıqhınıu menän tıñlanıq.

— Qayza ğına yäşähäm dä, «min – Başqortostandan» tip maqtanıp yörönöm, — tip hüz başlanı ul. – Tıuğan yağım — Stärlebaş rayonınıñ Möhämätdämin auılı. Yıte balalı ğailälä üstem. Auır huğış yıldarında buy yıtkerzem, bar yäştäştärem keüyek, bik irtä kolhoz eşenä yıgelergä tura kilde. Azaqtan Beloret taraftarında urman kiseüzä buldım, Işembay menän Kümertau arahındağı timer yuldı tözöüzä qatnaştım. Döyöm ruh kütärenkelege menän yäşänek, här yırzä tırıştıq...

Yañı buy yıtkergän qız iñenä töşkän ifrat auır hezmätte Yämilä inäy bögön qäzimge hımaq itep kenä hätergä ala. Auırlıqtarğa ber zä zarlanmay, üz yazmışınan tulıhınsa qänäğät bulıuın ber nisä tapqır äytep ütte. Yamğırsı auılı yıgete Ähtäm menän yazmışın bäyläy, unı tizzän ärmegä alalar, alıs Tomsk ölkähendä teyışle härbi hezmäten tultırğas, auılğa qayta la, 1953 yılda kiregä yullana. Atom elektr stantsiyahı tözölgän «Tomsk-7» yabıq qalahında yäşäy başlay ular. Bıl bilämä turanan-tura Mäskäügä boyhonop, ul vaqıttağı SSSR Urta maşinalar eşläü ministrlığı qaramağında bula, häzer Atom energe­tikahı buyınsa federal agentlıqqa qaray. Yämilä inäyzeñ yartı bıuatqa yaqın ğümere şunda ütä.

Bötönläy tiyerlek mäktäptä yörömähä lä, uqıy-yazırğa üzallı öyränä. Ul ğına tügel, mahsus kursta parikmaher hönären üzläşterep, täbiğättän birelgän tırış­lığı, hezmät höyöüsänlege arqahında daimi tiyerlek aldınğılar rätendä bula. 1967 yılda uq «Kommunistik hezmät udarnigı» tigän maqtaulı isemgä layıq bula. Artaban här biş yıllıqta yuğarı kürhätkestäre ösön zamanında yuğarı bahalanğan «Sotsialistik yarış yıñeüsehe», «Biş yıllıq aldınğıhı» bildälären ala. 1970 yılda «Maqtaulı hezmät ösön. V. I. Lenindıñ tıuıuına 100 yıl tulıu ayqanlı» mizalı menän büläklänä, «Hönäre buyınsa iñ yaqşı» isemenä layıq bula. Haqlı yalğa, «Hezmät veteranı» mizalı birep, zurlap ozatalar üzen. Bınıñ östönä «1941 – 1945 yıldarzağı Böyök Vatan huğışı yıldarında ölgölö hezmäte ösön» mizalı menän büläklänep, huğış veteranı statusına tiñlängän Yämilä Ğäyzulla qızı bayram hayın yuğarı kimäldäge yıtäkselär, Räsäy Däülät Dumahı deputattarı qul quyğan qotlauzar alıp qıuana. Yabay keşeneñ fizakär eşmäkärlegeneñ şulay bahalanıuına şatlanıp bötä almay inäyıbez. Ğämäldä, bıl – üzeneñ bar ğümeren arnağan hezmätenä haqlı baha.

— Üz burıstarımdı här saq namıs menän başqarzım, — tip tıynaq qına häterläy bıl turala äñgämäläşem. – Bulmışım şulayzır inde, gel yañılıqqa ıntıldım. Qatın-qızzıñ kürkäm bulahı kilä bit, şunı isäpkä ala inem. Beleşmä-kitaptarzan uqıyım da, darıuhananan käräkle qatnaşmalar alıp, törlö säskä yaraqlı buyau häm laktı üzem yahay torğaynım. Şuğa la ber nisä bıuın hanımdar miñä siratqa küpkä aldan yazıla ine.

Täü qaraşqa hezmät aldınğıhınıñ uñış nigeze yabay ğına hımaq. Ämmä fäqät üz hönären yaratıuı, unı küñel birep başqarıuı hözömtähendä ölgäşkän ul barıhına la. Tıumıştan neskä hisle, äle olo yäştä bulıuına qaramastan, üzeneñ uy-fekerzären därtlänep şiğır yuldarına halıusı zamandaşıbız yäşeräk sağında la ilke-halqı eşläy almağandır ul. Unıñ bar täbiğäte-bulmışınan uñğanlıq nurı hirpelep tora bit.

Här äsäneke keüyek Yämilä apayzıñ da olo qıuanısı – balaları. Unıñ ös ulı häzer üzzäre — higez malay häm ber qız atahı. Yaltala yäşägän töpsögö Rämil, kilene Älfiä kön dä tiyerlek hälen beleşep tora, eş mäşäqättäre menän äsäläre yanına kilä almağanda, motlaq şıltıratalar. Sport gimnastikahı buyınsa üsmerzär arahında donya çempionı isemen yaulağan yıyänsäre Evliyanıñ, yıyäne Arıslandıñ tennistağı häm beyıüzäge uñıştarına sikhez şatlana bähetle öläsäy.

Başqort brendın sittä tanıtıp

Qırım Respublikahında üzensälekle osraşıuzar za kötkän ikän. Täügehe Yaltala buldı. Ul köndö qalanıñ üzäk mayzanına bihisap hatıu palatkaları quyılğaynı. Nimä genä täqdim itmäyzär ularza?! Rät buylap ütkändä, sittäräk quyılğan bereheneñ eske yağınan «Respublika Başkortostan» tigän zur ğına yazıu küzgä salındı. Yaqınıraq barğas, Salauat häm Qıyğı rayondarınıñ isemdären uqınım. Bıl sauza nöktäheneñ tıuğan yaqtar menän nindäy bäyläneşe bulıuın belmähäm dä, palatka hucahına «Haumıhığız!» tiyep başqortsa öndäştem. Üzebezsä yağımlı ğına yauap birgän alsaq heñlekäş menän höyläşep kittek.

— Ilina Zäynullina bulam, Başqort­os­tandıñ Qıyğı rayonındağı Tübänge Qıy­ğı auılınanmın, — tip şat yılmayıp tanıştırzı ul üze menän. – Qı­rım halqına başqort balı häm umar­ta­sılıqtıñ başqa tauarzarın hatam. Ha­lıq ularzı bik teläp ala. Älegä Yaltalamın, irtägälärgä Simferopol qala­hına yullanam. Unda festival bulasaq.

Ilinanıñ qartatahı Marat babay umartası bulğan. Üz şöğölönä ulı Ayrattı, Ilinanıñ äsäheneñ ağahın, nıqlap öyrätkän. Unıhı Öfö rayonınıñ Mihaylovka auılında umartası bularaq ostalığın tağı la kamillaştırğan, bal qorton nazlap tärbiäläüzeñ fänni häm praktik nigezzären nıqlap üzläştergän. Äle 150-nän aşıu küs tota. Baldı üzzärendä, yaqın-tiräläge rayon üzäktärendä, Siläbe ölkähe qalalarında, Öfölä hatalar. Qort qarap, bal alıu ike tuğan ağahı Ayrat iñendä bulha, tatlı häm fayzalı azıqtı hatıuzı Ilina üzenä alğan.

— Başqa eş yuq bit, – ti yäş yünsel üze bıl haqta. – Nisek inde öyzä qul qauşırıp ultırahıñ...

Mineñ menän äñgämäläşkän arala yaqtaşım palatka aldında tuqtalğan apayzarğa maqtap-maqtap bal ğına tügel, propolis menän perga la hatıp yıbärze. Tegeläre üzzäre menän yağımlı häm alsaq höyläşkän, ber totloqmay başqort balınıñ fayzalı yaqtarın tasuirlağan Ilinağa rähmättär yauzırıp, olo qänäğätlek menän qaytırğa yullandı...

Ul arala min palatka käştälären küzzän ütkärzem. Isınlap ta, umarta­sılıqtıñ nindäy genä tör tauarı yuq ikän bında. Här qayhıhı matur häm ıqsım hauıt-şeşälärgä tultırılğan, teyışle yazıuzarı bar. Nindäy külämdä käräk – Ilina horağan hätlene tiz arala hauıtqa halıp, ülsägesenä kilterep tä quya. Äytkänemsä, eş arahında hatıp alıusılarzıñ horauzarına töplö yauap birep tä, bal haqında östämä mäğlümät yıtkerep tä ölgörä. Mahsustarın isäplä­mägändä, qala häm rayon üzäktärendä oyoştorolğan közgö yärminkälärzä üzebezzeñ umartasılarzıñ başlısa bal ğına täqdim itkänenä, başqa tör produkttarğa hatıusılarzıñ üzzäreneñ dä, hatıp alıusılarzıñ da ällä ni iğtibar birmägänenä künekkängä kürä, bıl fekerzäremde Ilina menän urtaqlaştım.

— Eyı, şulayıraq şul, – tip rizalaştı ul. – Bezzä başlısa bal ğına alalar. Ä bındağı keüyek olo bazarğa mahsus kilgänheñ ikän, barı ber-ike tör tauar menän genä yıraq kitep bulmay... Tabış alıu, äybereñde ütemle iteü haqında uylayhıñ ikän, täü siratta tauar törlölögön hästärlämäy, halıqqa ularzı reklamalau yuldarın uylamay bulmay. Qısqahı, bazar qanundarı öyrätä inde...

Bıl yähättän Ilina Zäynullina yaray­hı uq täcribä tuplap ölgörgän. Şöğölönä totonouına yıte yıl tirähe bula. Iñ täüzä respublikanıñ umartasılar berläşmähe täqdime menän Mäskäü ölkäheneñ Kolomensk qalahındağı Bötä Räsäy bal festivalenä barğan. Unda qatnaşıu bik tä oqşap qalğan üzenä. Oyoştorousılar menän tanışqan, bäyläneştär urın­laştırğan häm yıl äylänähenä il töbäktäre buyınsa küsep yöröüse kürgäzmä-hatıu törkömönä saqırıu alğan. Şunan birle tatlı tauar teyälgän 15-se markalı «Lada» maşinahında il gizä Qıyğı qızı. Ul ğına tügel, respublikabızzı üzebezzän sittä tanıtıuğa, başqort balın propa­gandalauğa turanan-tura häm aparuq tos ölöş inderä. Bını küp millät­täştä­rebezgä has bulğan ihlaslıq häm izgelek taşıp torğan yäşlek därte menän başqara.

— Auır tügelme huñ? – tip horanım sit taraftarza kötmägändä osrağan yaqtaşımdan. — Yuqsı, — tip yauaplanı Ilina. – Küp kenä oyoştorou mäsäläläre döyöm häl itelä. Üzem urındağı gäzittärgä başqort balınıñ östönlöktäre turahın­da materialdar äzerläp biräm. Hatıuğa kilgändä – unıhına küptän öyrängänmen inde. Här qalala kämendä ikeşär azna bulabız, vaqıtlısa fatir tabıp tuqtalam, häzer ber yırzä lä bıl mäsälä auırlıq tıuzırmay. Aldan häbär birhäñ, kötöp toralar. Kesä telefonı, internet bulğas, öyzägelär menän daimi bäyläneştämen.

Sport menän bala saqtan dus bulıuı la Ilinanıñ küsmä tormoşona ıñğay yoğonto yahay. Ul mäktäptä uqığanda yıñel atletika menän äüzem şöğöllängän. 800 häm 1500 metr aralıqqa yügereüzä sport masterı normahın ütägän. Ürge Qıyğınıñ 2-se mäktäbendä fizik kultura uqıtıu­sıhı bulıp eşlägän trenerı Radik Avzal ulın (äytkändäy, bal qorttarı qarau unıñ da yaratqan şöğölö ikän) da tik ıñğay yaqtan ğına iskä töşörä. Üzendä nıqışmalılıq, auırlıqtar aldında qauşap qalmau keüyek sifattarzı tärbiä­lägäne ösön uğa, başqa uqıtıusılarına la olo rähmät äytä. Hezmät höyöügä, üz­allılıqqa häm yauaplılıqtan qurqmauğa öyrätkändäre ösön ata-äsähenä lä tik yılı hüzzär yullay Ilina.

Küptän tanış fekerzäşemdäy kürep aralaştım yıraq Yaltala osratqan yaqtaşım menän. Ikense köndö ul Simferopol qalahına yullanırğa teyış ine. Unda uñışlı barıp yıtep, köndälek eşenä därtlänep totonğan. Bıl haqta miñä Qırım yarımutrauındağı härbi dan qalahı Sevastopoldä turistik ekskursiyala bulğanda tanışqan ikense ber yaqtaşıbız, Mişkä rayonı väkile Natalya yıtkerze. Ul da diñgez buyındağı ber mayzanda başqort balın häm respublikabızza yıteşterelgän başqa tauarzarzı urındağı halıqqa Ilina keüyek bik äüzem täqdim itä ine. Ükeneskä qarşı, vaqıt nıq samalı bulıu säbäple, unıñ menän nıqlap tanışıu nasip bulmanı, yaqtaşımdı fotoğa töşöröü menän genä siklänergä tura kilde.


Öfö – Yalta.

Click or select a word or words to search the definition