Möhäbbät hattarı

Möhtärämä tutaş!

Hez mineñ bıl mäktübemde alğas ta, ğäcäplänep, ber kölörhögöz. Mineñ haqımda nimä äytergä lä belmäy qalırhığız. Hatta: «Bıl ber yülärme ikän ällä?»— tip täräddedtä tororhoğoz. Vaqiğan, his ber mönäsäbät vä tanışlığı yuq ber keşeneñ mäktüb yazıuı täğäccep qılırlıq eş. Hezzeñ şulay täğäccep itep, mine yülärgä hämel qıla torğan urınığız za bar. Läkin ni ösön bıl saqlı yäsärät qılıp mäktüb yazğanımdı vä bınıñ säbäben üzem dä artıq belmäymen. Bıl eş üzemä lä yat vä sit ber eş bulıp kürenä. Läkin ällä nindäy ber kös şulay hat yazırğa kösläp mäcbür itä. Ihtıyarımdı qulımdan ala.

Mineñ bıl mäktübemde alğas, kölhägez zä, ni tip hököm qılhağız za, ihtıyar üzegezzä. Min, hezzeñ şulay kölöüyegezze... belgänem häldä, hezgä mäktüb yazıuzı ihtıyar ittem. Bıl mäktübte iñ ahır siktä, üzemdä üzemde tuqtata torğan qeüät qalmağas qına yazzım. Hezgä mäktüb yazıuımdı ğäfü iteüyegezze üteneüyem östönä, dähi ber nämä rica itäm. Ul da — bıl mäktübemde yauaphız qaldırmauığızzır. Nisek bulha la ber yauap yazhağız, mine şatlandırırhığız. Hez mine şatlandırırğa, mineñ ricamdı yırenä yıtkerergä burıslı tügelhegez. Läkin, urınhız bulha la, min şulay ömöt itäm. Bik hiräk kenä osrağan vaqıttarımda hezgä tanışırğa telähäm dä, muafäq bula almanım, tuğrıhı bığa yäsärät qıla almanım. Nihayät, bıl mäktübemde yazzım. Bıl eş, ihtimal, hezzeñ qaramağığızza kölkö ber eş bulır, asıulanırhığız za, läkin ışanam vä täkrar äytäm ki, ğäfü iterhegez, şayät mäktübemde yauaphız qaldırmashığız äle.

Ğäfüyegezgä mäğrur Naci.

Naci, bıl mäktübte yazıp tamam itkäs tä, tärädded esendä qaldı. Mäktübteñ üzenän añlaşıldığına kürä lä, Naci bıl mäktübte üze lä belmägän ber qeüät täsire astında yazzı. Mäktübte yıbärmäskä käräk tigän ber fekerzeñ ber qismen nisek tä ber yaqqa qaldırıp, nihayät, mäktübte yıbärergä qarar birze. Şunda uq yıbärze lä.

Ber nisä köndän huñ Naci üzeneñ bülmähendä tübändäge mäktübte uqıu menän mäşğül ine.

Hörmätle äfände!

Küñelem tamam başqa ber nämä mäşğül bulğan vaqıtta, qulıma ber mäktüb kilterep birzelär. Bıl mäktüb mine tamam häyrättä qaldırzı. Mäktübegezze uqığas, nihayät däräcälä asıuım kilhä lä, täkrar uqıy torğas, ber az ğına basıldı. Ös kön buyına tärän uyza yörönöm. Min hezze sittän torop häm işetep kenä beläm. Tik torğanda, ber zä mönäsäbäthez hat yazırğa hezze nimä mäcbür itkänder, töşönä almanım. Mäktübegezze yauaphız qaldırmaqsı bulğan inem. Läkin «nisek bulha la, ber yauap yaza küregez» tip äyteüyegez, ikense iğtizar qılıp hızlanıuığız — yauap yazırğa säbäp bula aldılar. Şunıñ ösön genä yauap mäkamendä bıl hattı yazzım. Ihtimal, hez bıl eşegezzä mäğzürhegezzer. Läkin miñä bıl yähät qarañğı. Başqa nämä yazırğa qälämemä qulım barmay, täkrar äytäm: ni maqsud menän mäktüb yazıuığızzıñ serenä töşönä almanım.

Saniha.

Naci ömöt vä yäes esendä torğan vaqıtta, bıl mäktübte alıp uqığas, tösö üzgärze. Üzendä ber qızıulıq his itte. Täkrar uqını, ällä nindäy mäğänälär sığarırğa tırıştı. Tağı mäktüb yazırğa yul barmı? Yuqmı? Şularzı uylarğa totondo. Mäktübendä artıq uq iltifathızlıq kürenmäy, şunıñ ösön tağı ber mäktüb yazıp, üzemdeñ hälemde ğarız qılıu şayät urınhız bulmas, tigän fekergä kilep, küp uylağandan huñ, ikense mäktüben yazırğa kereşte. Ul üzeneñ höygänen, ğiffät dairähendä ısın yaratqanın neskä vä qısqa ğibarälär menän yazıp, belderähe kilä. Ber ğibarä, ber yömlä yaza la, tağı boza. Bıl ultırıuınan üzenä başqa ber läzzät taba ine. Üzeneñ töp maqsudın, ısın yaratqanın, yaratıuında häylä-fäländeñ bulmağanın kisep äytergä batırsılıq qıla almay ine. Ällä ni saqlı uylap, ber yazıp, ber hızıp tübändäge mäktübte yazzı.

Möhtärämä Saniha!

Bıl mäktübemde alğas, hezzeñ tağı ber rät asıuığız kileüyen üzem dä bik asıq beläm. Bıl haqta üz-üzemde şeltä qılırğa, üzemdä ber kämselek ezlärgä kereştem. Mäktüb yazıuım urınhız bulıp, kölkö ber eş kenä bulmahın, tip uylanım. Läkin üzemdäge yıtdi häm ısın ber qeüät hezgä hat yazırğa quşa, bınıñ äzäm dairähendä bulğan möddättä urınhız tügel ikänenä köslö dälildär kiltergän bula. Bıl dälildär, üzemdeñ qaramağımda bik köslö bulha la, hezgä qarağanda dälildär bulırğa yaramauın da beläm. Bına hezgä mäktüb yazıuımdıñ säbäbe şul ğına. Tağı ällä nindäy säbäptär bulha la, ularzı täğrif qılırğa hüzzär taba almayım. Hezzeñ asıu qatış yazılğan mäktübegezze alğas, bıl qeüät arttı ğına. Şul qeüätteñ nimä ikänen üzem dä täğäyın qıla almayım. Hez mine sittän genä kürep belgän keüyek, min dä hezze sittän genä kürep beläm. Osrağan vaqıttarımda, tik ber sit keşe räüyeşle itep qarap, kürep kenä ütkänem bar. Şul küreü, hineñ güzäl ählağıñdı işeteü — küñelemdä ber ez qaldırğan. Bına min şul ez vä şul äsärze küñelemdän sığarıp taşlay almaymın. Şul ez, bara torğas, ber qeüätkä äylände. Mine üzeneñ ihtıyarı buyınsa yörötä başlanı. Üzem dä bik küp, ısınlap uylağandan huñ ğına, hezgä hat yazırğa uylanım. Tatar yıgettäreneñ kürgän ber qızğa urınhız hat yazıuzarın uylap, min dä şular keüyek bulmaham yarar ine, tip oyalamın. Läkin mineñ maqsudım ularzıqı töslö östäge ber faraz, yuq-bar ösön genä kön ütkäreü tügel. Bälki, yuğarıla äytkänsä, üzem dä täğäyın qılıp birä almağan ber qeüät täsirendä, ğiffät dairähendä yazıla. Min şularzı säbäp kürhätep, aldığızza tez sügep iğtizar qılam. Bıl eş tä qäbähät häm nasarlıqtan hisaplanha, ğäfü itegez!.. Inde hezgä, bıl mäktübemä lä yauap yazığız, tip rica qılırğa telem barmay, qälämem yörömäy. Telähägez ni eşlägez. Läkin min mäğzür ber bändägez buldım.

Iğtizar ilä Naci.

Naci bıl mäktübenä qarşı yauap alıu ömötöndä tügel ine. Läkin üze dürt küz menän ber yauap kötä ine. His kötmägändä tübändäge mäktübte aldı.

Naci äfände!

Ber keşenän mäktüb alıp, qarşı yauap yazıu küñelemä lä kilgäne yuq ine. Hezzeñ mäktübegezze alğas, üzemdä zur ber asıu hizäm. Küñelemdä hezgä ällä nindäy ber näfrät päyda bula. Asıulanham da, mäktübegezze uqığas, küñelemdeñ ber tarafında qızğanıu hizäm, nimäler hezze qızğanırğa, hezgä yauap yazırğa quşa. Sittän küreü menän genä küñelegezzä nindäy ez qaldı ikän? Şunı belähem kilä. Bığasa küñelemä kerep tä sıqmağan uyzarğa qaldıra. Şul säbäple, mäktübegez bulmaha ine, tip teläy başlanım. Sönki äüälge räüyeştä tınıs, rähät kön ütkärähem kilä.

Rica qalıuığızğa binaän genä yauap yazıusı S.

Naci Sanihanıñ bıl yauabın alğas, mäktüb yazıu-yazmau arahında mötäräddid qaldı. Unıñ vıcdanı ber qızzı köslägän räüyeşle itep, üzen höyzörörgä telämäy ine. Üzeneñ, mäktüb yazıp, Sanihanı borsouın teyışhez ber eş tip uylay başlanı. Üzeneñ Sanihanı yaratıuın, küñelenän fäqät unıñ säğäzäten genä teläüyen, maqsudı ğiffät dairähendä genä üzeneñ höyöüyen ısınlap Sanihağa beldereü bulmaha, ul uğa añlatırğa batırsılıq qılmay yäki añlatırğa ğibarälär taba almay ine. Sanihanıñ ikense yauabın uqığas, tağı ber mäktüb yazıuzan üzen tıya almanı. Ihtıyarhız, fäqät ısın küñele menän mötäräddid bulğan häldä, ösönsö mäktübte yaza başlanı. Naci bıl mäktüben aqtıq mäktüb itep yazırğa uylanı.

Hanım!

Mineñ mäktübtärem hezgä auır yök töslö bulıp, hezze borsoy vä rähäthezländerä ikän. Şulay za min ösönsö mäktüb yazamın. Hez añlamay torğan nämä ikän, tip äyteüyegezze lä beläm. Läkin min üz-üzemde tıya almauımdı iğtizar (...) belderäm. Üzemdä ihtıyarım bulha, yäki eş yuqtan ber eş bulhın tip, mäktüb yaza torğan bulham ine, inde bıl mäktübemde yazıp ta tormas inem. Bılay hat yazıp, hezze borsouzı namıshızlıq tip beler inem. Küreü menän genä nindäy ez bulırğa käräk tip äythägez, bınıñ yauabı mineñ qarşımda bik yıñel häm bik mömkin bulğan eş. Ber küreü menän tügel, bälki küp märtäbä küreü menän qalğan ez... belähegez kilhä... ah, auır bulha la äytäyım: ul hezgä bulğan möhäbbätem... Mineñ küñelemdä hezgä mäğlüm bulmağan ber möhäbbät bar ki. Min unı ez tip täğbir itäm. Hezzeñ menän kürep tanışmay, sit ber keşe köyönsä mäktüb yazıuımda bötä tormoşoboz ğäyıple. Bına şul möhäbbät, yañı başlanğan bulha la, mine üz telägensä yörötä alalır. Min bıl mäktübem menän ihtıyarhızğa iğlani möhäbbät itkän bulıp sıqtım. Inde hez nihayät däräcälä asıulanırhığız. Läkin hezzeñ ğäfüyegezgä mäğrur bulıp buylä itergä yäsärät itäm. Zatän, bıl urınhız ber yäsärät tä tügel. Sönki üz ihtıyarımda bulmağan nämä ikänen täkrar yazğan inem. Min üzemdeñ säğäzätemde hezze yaratıuza ğına, tuğrıhı, hezzä genä, tip ısın küñelemdän iğtiqad qılğanğa kürä, bıl räüyeşsä mäktüb yazıp, üzemdeñ yaratıuımdı hezgä beldereüyemde urınhız tip tä belmäymen. Ikense beräüzeñ bähethezlegenä säbäp bulmau şartı ilä, här keşe üzeneñ säğäzäte yulında ictihad qılıuza ihtıyarlı tip beläm. Inde min maqsudımdı üzemsä asıq belderzem tip uylaymın. Hezzeñ tarafta his ber äsär bulmaha, ul vaqıtta min üzemde bähethez ber keşe tip beläm dä bınan huñ hezgä mäktüb yazıp borsomasqa väğäzä qılam. Fäqät mindä haman möhäbbätegez ülgänse qalasaq. Ihtiram ilä hezzän dä aqtıq märtäbä yauap yazıuığızzı ömöt itäm.

Äsiregez Naci.

Äfände!

Berense mäktübegezgä yauap yazğanıma ükenä başlanım. Şul berense mäktübegezze yauaphız qaldırğan bulham, ihtimal, mäktübtäregez berehe artınan berehe dauam itmäs ine. Hez bıl mäktübegez menän miñä iğlani möhäbbät qılğanhığız... Ber yaqtan ğına bulğan möhäbbättän, belmäyım, zarar ğına kürmäshegezme ikän?.. Küñelegezzäge ezzeñ ni nämä ikänen beldem. Läkin ul ez mineñ tarafta barmı ikän? Şunı la uylağız. Mineñ ählaq vä tärbiämde belmäyınsä, bıl däräcä mäftüniät izhar qılıuığızzıñ mäğänähenä töşönä almanım. Möhäbbät täklif menän bula torğan nämä tügel ikänen şayät minän artıq belä torğanhığızzır. Möhäbbät auır, tizär. Häm hez zä şunı yazahığız. Läkin üz başıma töşkäs, bıl haqta ber hüz zä äytä almayım. Ber az uylayım äle. Forsat biregez. Äsir bulmay toroğoz.

Saniha.

Sanihanıñ bıl mäktübe Naciğa, ber yaqtan, ömöt birze, ikense yaqtan, ömöthözlök tıuzırzı. Saniha üzen mısqıl itkän töslö kürende. Ul Sanihanıñ tiz genä ise kitmäy torğan qız ikänen belgäs, bigeräk tä mäftün bula, unıñ tärän aqıllı bulıuı menän hököm itä ine. Inde mäktüb yazırğamı, yuqmı? «Ber az uylayım äle» tigän hüzzärenä qarap, ömötö özölmäne. Tağı mäktüb yazha, berzän, üzeneñ aqtıq mäktübem tigän hüzenä hilaflıq itkänen, ikensenän, Sanihanıñ: «Ber yaqtan ğına bulğan möhäbbättän, belmäyım, zarar ğına kürmäshegezme ikän?»— tigän hüzenä qarşı bulğanın uylarğa kereşte. Naci ihtıyarhız ğına tübändäge mäktübte yaza başlanı.

Saniha hanım!

Möstähiziänä yazğan mäktübegezze, tura äytkändä, yauabığızzı aldım. Telähä nisek yazılğan bulha la, yauabığız mineñ qaşımda iñ ğali urındı tota. Istiğfaf nazarı menän bulğan ber täbässemegez zä mine şatlandırır töslö bula. Iğlani möhäbbät qılıuım, hezgä qarağanda, bik ğärip kürenhä lä, üzem ber zä ğäcäphenmäyım! Hezgä: «Miñä möhäbbät itegez»,— tip täklif itergä haqım yuq. Häm äytmäm dä. Küñelemä kergän möhäbbätegezze üzegezgä iğadä qılır inem — ihtıyarımda tügel. Berense mäktübemä qarşı yauap yazıuığızğa ükenähegez ikän... Mineñsä, bında ükenerlek ber nämä lä yuq. Min barı üzemdeñ möhäbbätem barlığın hezgä belderzem. Inde hez miñä mäktüb yazırğa burıslı tügelhegez. Mäktübegezzeñ ahırında: «Äsir bulmay toroğoz»,— tip quyahığız. Äsir bireleü keşeneñ üz ihtıyarında bulha, his kem äsir bulmas ine. «Mine aldar ösön, äsir buldım, tip äytähegez» tigän bulhağız, ul vaqıtta ber az yañılışahığız. Möhäbbät tigän hüzgä bik qırın küz menän qarağan räüyeşle kürenähegez... Küñelemdä yäşerep qaldırıu däräcähenän uzğanğa kürä genä yazzım. Huñğı yauabığızzı alğas, qarşığızzan ütergä tura kilde. Nimäler uqıp ultıra inegez. Mine kürgäs, täbässem itkän töslö kürendegez. Bıl täbässemegez mine mısqıllağan keüyek buldı. Bınıñ täsiren täğrif itä almauıma ışanamın. Bıl yılmayıuığızzıñ mäğänähen ike kön buyınsa uylap, töşönä almanım. Käyıfegez kithä lä, tağı ber rät äytep uzam: hezgä bulğan möhäbbätem mine tamam izze. Hezgä küñelle, uyınsıq bulğan, mineñ iñ möqäddäs bulğan ber äyberem buldı. Täbässem vaqıtığızzağı qiäfätegezze küz aldıma kilterep, säğättär buyınsa tamaşa itäm. Donyala bändälär ömöt arqahında ğına kön kürep, yäşäüzärenä ışanam. Bına şul ömöt yäsärät birze lä, bıl mäktübte yazzım. Uf, mine lä qızğanığız, rät belmägän, tärbiä kürmägän yünhez keşelär rätenä tezmägez. Ğiffät menän bulğan möhäbbätteñ möqäddäs ikänen häteregezgä kilteregez.

Möhäbbät menän möbtälä Naci.

Nacizıñ bıl mäktübenä qarşı Sanihanıñ tübändäge qısqa ğına yauabı kilde.

Naci äfände!

Mäktübegezze yauaphız qaldırırğa, ni ösöndör, vıcdanım qabul itmäne. Belmäymen, bıl däräcälä möhäbbät bulırmı ikän?.. Möhäbbätteñ auırlığınan bähäs itähegez. Bıl möhäbbät mindä bulha, miñä lä, şulay auır bulıuınan qurqıp, ısın kösöm menän möhäbbätkä möbtälä bulıuzan haqlanamın. Täbässem iteüyemdeñ mäğänähenä töşönä almağanhığız. Başqa ni nämä yazayım? Mine mäğzür küregez: mindä hänüz möhäbbätteñ ni ikänen ısınlap beleü yuq. Üzem şulay za yauap yazırğa teyışle töslö küräm. Bınıñ nizän ikänlegen üzem dä belmäyım.

Saniha.

Saniha hanım!

Qısqa ğına yauabığız za mine sikhez şatlandıra. Ğäfü it, min tağı mäktüb yazıp hezze borsoymon. Neskä täbiğäteñ, hissaz küñeleñ, ihtimal, äsärlänep borsola torğandır. Bını bik asıq belhäm dä, mäktüb yazırğa yul qalğan töslö bula la, mäktüb yazamın. Möhäbbätteñ yalğan bulıuına ışana almaymın. Yalğan buldı ihä, möhäbbät tip äytep bulmayzır. Bıl eş qatın-qızzı uyınsıq räüyeşle itep qarağan tärbiähez keşelärzä genä bulha bulır. Uylä keşelärgä ısın qälebem menän näfrät itäm. Ğiffät, säzäqät dairähendä bulmağan möhäbbät — söfäha, nasarlıq bulalır. Yänäbe haq unday ber fekerzän, yaman uyzan üze yıraq qılhın! Yalğan möhäbbät menän yörögän, aldaşqan keşelär tärbiähezlek ilä mäğruf ber sinıf halıqtar arahında bula. Mineñ vıcdanım ulay bulıuzı kütärä almay. Unday keşelärze iñ tübän keşelär rätenä tezämen. Vıcdanım bınday tübänlektän yıraq ikänen hezgä belderähem kilä. Ber ğäfifä qızzı aldaştırıp nasar häldärgä töşörgän, ularzıñ küz yäştäre ağıuına säbäp bulğan äzäm hürätendäge hayuandarğa meñ yänem menän läğnät uqıymın. Ğäzel alla ularzıñ yazaların birhen! Mineñ mäktübtäremde bıl räüyeşle nasar niät menän yazğanğa hämel iteüyegezze belhäm, ülhäm dä, başta uq mäktüb yazmağan bulır inem. Läkin hezzeñ bıl däräcälä tärän feker menän üzegezze tota beleüyegezgä tähsin itäm. Keşeneñ ber kölöp qarauı, ber-ike yul mäktübemä aldanıp, ni eşlärgä belmäy yörögän fekerhez, kiläsägen uylamağan qızzar yömlähenän bulmauığızğa «afarin»dan başqa hüzem yuq. Fäqät mineñ häterem ösön genä yuq möhäbbätegezze bar qılhağız, yäki ber mäktübemde alıu menän: «Min dä hezze şulay yaratam»,— tip yazhağız, ihtimal, mineñ möhäbbätem bıl däräcägä ireşmäyınsä ük hüner ine. Bäğze tatar qızzarınıñ, yıgettärzeñ ber hatın alıu menän yäihä ber märtäbä küreşep höyläşep ultırıu menän, täcribähez-nihez ber-berehen üler däräcähendä yaratışqan bulıp, aldanışıuzarın üzem dä yaratmaymın. Bıl eştärzeñ hämmähe täcribähezlek, hatta tärbiähezlek, nihayät, kiläsäkte uylamausılıq ul. Ularzıñ şul täcribähezlek häm tärbiähezlektäreneñ zararzarı üzzärenän artıp başqalarğa la teyäler. Äle min ählaq kitabı yazmaymın. Hezgä ählaq öyräteüze lä däğüä qılmaymın. Bıl yömlälär hezzeñ hüzegez mönäsäbäte menän yazıldı. Qısqahı: eş yuqtan eş bulhın, tip kenä mäktüb yazmağanlığımdı belderähem, bını isbat itähem kilä. Mäktübtäremdeñ här berehe möhäbbät, ısın möhäbbätteñ säüge menän yazılalır. Dörös, möhäbbät ber genä taraftan bulha, ike qälebteñ bergä quşılıuı, küñel berläşeüye mömkin tügelder. Min bıl haqtağı fekeregezze huñğı mäktübegezzän genä beldem. Inde ğäfü itegez. Bınan huñ hezze borsomasqa ısın küñelem menän ictihad qılıp qararmın. Hezgä töşkän möhäbbätemde esemdä haqlap ülermen. Artıq hälem qalmanı. Huşığız!

Naci.

Naci äfände!

Huñğı mäktübeñdä tatar qızzarınıñ tormoş vä ğäzättäreneñ ber site kergängä kürä, bıl ihä mineñ esemde iñ boşora torğan eş bulğanğa, bıl mäktübeñä lä yauap yazmay qaldırıuzı teyışhez kürzem. Hezzä möhäbbätteñ bıl däräcälä, yäğni üzegez täğrif qılğan şikelle ük, bulıuına küñelem haman ışanmay. Üzeñ pak küñelle, vıcdanlı ikäneñä bıl mäktübeñ şahit bulırğa yararlıq. Bını iğtiraf qılmay saram yuq. Bıl mäktübemdä min dä ber az ählaq hatham, ğäfü iterhegezme? Bına mineñ donyala ısın möhäbbät barlığına ışanmauıma berense säbäp — küz aldımdağı bulıp torğan vaqiğalarzır. Şular mine mäktüb menän genä ğarız qılğan möhäbbätkä ışanmasqa quşalar. Tatar yıgettäreneñ ğäzättären belgän keşelärgä bıl ber zä genä yäşeren eş tügel. Ber qızzı qorğan tozaqtarına töşörörgä telänelär ihä, bik kileştergän bulıp, tuğrı: «Min hine yaratam, ah, sızar hälem yuq!»— tip hat yazğan bulalar. Bınday hattarğa aldanğan qızzarzı min, ber yaqtan, qızğanamın, ber yaqtan, ularzıñ şul däräcälä tiz aldanıuzarına asıuım da kilä. Küreü, höyläşeü, mäktüb alışıuzarzıñ his berehe ğäyıp tügel. Fäqät qızzarzıñ bıl keşelärze tikşermäy-nitmäy, tärbiälärenä qaramay, kiläsäktären uylamay, barı qızıq ösön, aldanışıp, ğaşiq buldım tip aldanıuzarı ğäyıpter. Niñä ber zä genä yäş vaqıttarınıñ qimmäten täqdir itä almayzar? Mäktüb yazğan ber yıgetkä: «Ä, bıl mine yarata ikän, qarşı yazmay qalıu qızğanıs, bisara, mine kürgäs, sızar häle qalmağan ikän»,— tip qarşı yauap yaza başlahañ, harap bulğanıñdı belmäy zä qalırhıñ. Bıl hüzzärem ğömümi hüzzär. Ä hosusi qarağanda, möhäbbät bulır. Läkin bıl haqta irkenläp feker yörötähem kilä. Eş ütkäs ükeneüzä fayza bulmağanğa kürä, miñä uylarğa irek biregez. Sabır itep, möhäbbätegezze ber az basıp toroğoz. Möhäbbät huñında tormoştar za kilä, bılarzı uylarğa käräk. Mäñgelek säğäzätteñ nisek itkändä bulasağın onotorğa yaramay. Bıl hezgä aqıl öyräteü tügel. Üzemä täğällek itkängä kürä genä yazam. Artıq kileşhez hüzzärem bulha, ğäfü itegez!

Saniha.

Saniha hanım!

Ütkän mäktübegezgä qarşı hat yazıuzı, mäktübegezze uqığandan huñ, teyışhez bulır tip belmäymen. Ütkän hatığız mine häqiqätän töşöndörzö. Yazğan mäktübeñde uqıu menän qänäğät hasil itäm. Mäktübtäremde yauaphız qaldırmauığız mine ni däräcälä şatlandırğanın belhägez!.. Här ber mäktübeñde, belmäyım, nisä rät uqıy torğanmındır. Hez feker yörötöüzä, mineñ ählaq vä täbiğätemde tikşereüzä tamam, tamam ihtıyarlıhığız. Yañğız mineñ möhäbbätem hezzeñ säğäzätegez ösön kafi bulmayasağın üzem dä beläm. Kaşki här ber tatar qızzarı hezzeñ keüyek bulha ine!.. Uylarğa ihtıyar birzem, tip äytergä, hez mineñ ihtıyarımda tügelhegez.

Donyala mäsğüd yäşär ösön, ike taraftıñ ber-berehenä köfü bulıuı teyışleler. Artıq yazırğa häzer lözüme yuq tip beläm. Zatän, hezgä mäktüb yaza başlaham, telem totloğa, hezzeñ hıyalığızğa mäğlüb qala. Artıq huş!

Naci.

Naci äfände!

Mäktübtäregezzä möhäbbät haqında az yaza başlanığız... Ällä fekeregez üzgärä başlanımı? Här vaqıt şulay yıtdilek käräk... Möhäbbättän huñğı maqsudığızzıñ ni nämä ikänen añlay almaymın... Ğümerzär ülsäüle. Qoro möhäbbät-möhäbbät tip yöröüzän ber nämä bulmay. Donya bulğas, här kemdeñ ber eşe bulırğa teyışle. Ike taraftıñ köfü bulıuğa teyışle ikänen ni ösön yazzığız? Añlamanım...

Saniha.

Saniha hanım!

Mäktübemde yauaphız qaldırmauığız ösön ni qäzär şatlanamın. Belhägez! «Möhäbbät» kälimähen küp yazıp, hezze borsouzı vıcdanım kütärmäy. Sönki bınıñ äle yañğız ber tarafta ğına bulıuı mömkin. Bıl haqta yazıuzan üzemde kösläp bulha la tuqtatamın. Möhäbbättän huñğı maqsudımdı fekeregezze belgändän huñ ğına äyter inem. Ike taraftıñ ber-berehenä köfü bulırğa teyışlege mäsğud yäşär ösön... Töp maqsudıma ireşer ösön, hezzeñ, taraftan da möhäbbät bulırğa käräk... Bıl hattarza artıq täfsil birergä qurqam. Hezze yalqtırıuzan qurqmaham, ällä nisäşär sähifä yazır inem. Mäktüb yaza başlaham, artıq bulmahın tip qurqam. Mäktübtäregezzän ällä nindäy äsrar vä mäğänälär sığa. Täkrar uqıu menän mäşğülmen. Añlaşılmağan bäğze eştär mäktübte asıq yazıuğa maniğ bulalır. Mine mäktübegezzän mährüm itmäüyegezze ömöt vä rica itäm. Ğäfüyegezze ömöt iteüse

Naci.

Naci!

Maqsudıñdı tamam belä alham, fekeremde yazır inem. Yuqha yaza almaymın. Donyala ber maqsudhız, ber eşteñ ahırın belmäy, qoro hıyal menän yörögän vaqıtta aldanıu vä ükeneü genä bulır. Ike taraftıñ ber-berehenä köfü bulırğa teyış bulıuı — mäsğüd yäşäü ösön, tigän hüzegezzän ber ni qäzäre nämälär añlarğa mömkin. Maqsudıñdı tamam añlap yıtä almaymın. Üz tarafımda ällä nindäy hızlanıu vä möhäbbät barlığın belmäymen. Bıl urında häzerge köndän bigeräk kiläsägemde uylaymın. Başım kiläsäktäge säğäzätem menän mäşğül. Ğiffät säyäsendä säğäzätkä ireşeü — berense maqsudım. Bında başqa yäşeren serzär yuq.

Saniha.

Naci bıl mäktübte alğas, üzeneñ maqsudın yazmaqsı buldı. Ul üzeneñ maqsudın yazırğa yäsärät itä almay ine. Ul kösön yıyzı, bar qeüäte menän tübändäge mäktübte yazzı.

Saniha hanım!

Huñğı mäktübegez mineñ küptän birle yazırğa yäsärät itä almay torğan fekeremde asıq hürättä yazırğa yul astı. Min, bıl fekeremde yazır ösön, bar qeüätemde yıyzım. Qoro möhäbbättän, älbittä, ber eş tä yuq. Möhäbbättän maqsudım:— hezzeñ menän ğümerem buyınsa bergä tororğa teläü. Üzemdeñ rähät vä säğäzätemde şunan ğına tip beleüzer. Mäşruğhürättä ğiffät dairähendä bıl maqsudım hasil bula qalha, min üzemde iñ bähetle keşelär yömlähenän tip beläsäkmen. Bına şulay mäñge mäsğüd toror ösön, ike taraftıñ ber-berehenä köfü bulıuı teyışleler. Şul maqsud menän hezze kürzem, yarattım, ısın küñelem menän yarattım. Möhäbbätegez küñelemdä tamam urınlaşqandan huñ ğına, möhäbbätemde ğarız itergä yäsärät ittem. Başta uq ber zä mönäsäbäthez bıl fekeremde yazırğa, ğarız itergä mäğkül bulmanı. Mäktüb yazıp, hezze borsouımda vä başqalarza möhäbbät ğäyıple. Hezze yarattım häm şunı ğarız qıldım. Bıl mäktübem menän ısın maqsudımdı yazzım. Mineñ tärcemäi hälem häm başqa yähättärem hezgä artıq mächül tügel. Uylarğa, feker yörötörgä ihtıyarlıhığız. Fäqät mineñ yaratıuım, mineñ mäslihät küreüyem menän genä eş bulmay. Bötä qeüät, bar ihtıyar, mineñ säğäzätem barı hezzeñ qulda, möhäbbät ösön başqa şahitım yuq. Yözömdöñ harılığın, az vaqıtta şul däräcä üzgäreüyemde kürhägez, şayät qızğanır, möhäbbätem kamil ikänenä ışanır inegez. Kisäläremde hezze uylau menän ütkäräm. Hıyalığız aldımda uldığı häldä, säğättär buyınsa töşönäm. Inde yauabığızzı kötäm. Bıl haqta mine mäğzür kür. Mine qızğan, mineñ bähetle bulıuım üzeñe bağlanğan ikänen bel!

Ğäfü itegez, äsiregez Naci.

Naci äfände!

Huñğı mäktübegezzän maqsudığız ni ikänen tamam añlanım. Ğümerzä ber genä kilä torğan eş bulğanğa kürä, bıl haqta küberäk uylarğa tura kilä. Häzergä ni yazırğa la belmäymen. Tağı ber yauap yazırmın.

Saniha.

Sanihanıñ qısqa ğına bulğan oşo yauabı Naciğa zur ömöt birgän keüyek buldı. Naci inde Sanihanan ozon ber yauap kötä ine.

Sanihanıñ tärbiäle häm üzen güzäl tota belgän qız ikänenä tamam ışandı. Şunıñ ösön barğan ğına hayın Sanihağa mäftün bula la, bötä qälebe Sanihanıñ hıyalı menän tulı ine. Sanihanan tiz genä yauap kilmägäs, Naci tağı mäyus bula başlanı. Nihayät, Naci tağı ber mäktüb yazzı.

Saniha hanım!

Ütkän mäktübemä qarşı yazğan qısqa, fäqät mäğänäle yauabığızzı alğan inem. Ah, bıl yauabığız, ni saqlı ömöt birgänen belähegez... Undağı väğäzägezgä binaän min bıl köngä saqlı tağı ber mäktübegezze kötkän inem. Läkin ömötöm buşqa kitte. Bıl vaqıttarza ütkän köndärem täbiği köndärzän meñ qat ozon bulıp kürende. Minuttarzı ütkäreü zä auır bula başlanı. Nihayät, oşo mäktübemde yazırğa qarar birzem. Bında yazırlıq ber yañı eş tügel. Ber qeüät täsire menän genä yazam. Hezzeñ ni fekerzä ikänegezze belhäm dä... üzegezze kürep, tamam fekeremde belderhäm... Läkin bıl eş mömkinme?.. Ah, bezzäge ğäzät, qısınqı tormoş... bötä maqsudtarzı yımerä, telägän teläktärze qılırğa maniğ bula. Nihayät, tağı hat yazırğa mäcbür bulahıñ. Bına tağı yauabığızzı kötäm. Başqa yuq.

Naci.

Naci äfände!

Huñğı mäktübeñde aldım. Möhäbbät ısın küñeldän bulha, köndärze ütkäreüzeñ auır bulıuında şöbhä yuq. Min äle ber nämä lä uylap yıtkerä alğanım yuq, bınıñ küp uylay torğan eş ikäne üzegezgä mäğlüm. Küñelde genä riğaya qılmağanda, bında küp uylarğa, küp hınaşırğa tura kilä. Bılar berehe lä ğäyıp tügel. Rähät vä säğäzät şul vaqıtta ğına mäñgelek bulırğa mömkinder. Kürep höyläşergä maniğtar bar tip äytähegez. Mineñsä, bında artıq ber maniğ ta yuq. Bıl bik täbiği häm mömkin bulğan eş. Isın-ısından tanışıu, ählaq vä täbiğätte beleü ösön, bınan başqa mömkin tügel. Bını his kem kire qaqmas, küreü, höyläşeü yabay ber eş bulırğa teyışle. Yäğni bını mömkin tügel-fälän tip zurğa yıbärergä käräk tügel. Tormoş — ber keşeneñ ğümere... istiqbale, bılarğa bağlanğan säğäzät tigän nämä — hämmähe ısın uylauğa, holoq vä täbiğätte täcribä qılıuğa bağlayzır. Bınday eştä his kemdeñ hätere riğaya qılınırğa teyış tügel. Ğiffät, säzäqät yul başı bulğan möddättä bında qurqıp tororloq his nämä yuq. Här kem üzeneñ säğäzäte ösön tırışırğa häm dä bığa ireşergä telägän möddättä hämmä maniğtarzı ber yaqqa quyıp tororğa käräk. Isın tormoşqa kerergä äzerlängän keşelärgä bılarzı töşönöü teyışleler. Qoro mäktüb-fälän menän genä tormoş nigezen qorou, tışqı vaq nämälärgä genä aldanıuzıñ ahırı häyırle bulmas. Yauap yazırğa väğäzä qılğan fekerem dä oşolarzı yazıu ine. Nigezle möhäbbät ösön bıl eştär, oşonda yazılğan fekerzär zarurzır. Qapılğa mineñ fekerem oşo.

Saniha.

Saniha hanım!

Huñğı mäktübegezzeñ ni däräcä tärän feker, tormoşqa tura qarau menän yazılğanın kürep, fekeregezzeñ toğroloğona hayran qaldım. Mäktübegezze täkrar uqıp, bötä qayğılarımdı onottom. Inde min minuttarımdı şatlıq menän ütkärä başlanım. Küreü, höyläşeüzeñ teyışlege haqında artıq yazıp tororğa la lözüm tapmanım. Zatän, kürep ählaq vä täbiğättärze hınaşmağan ike keşeneñ berläşeüzäre mömkin tügelder. Mineñ mäktübtärem küreşeü, höyläşeügä başlanğıs qına ine. Şul hattarımdı ikebezzeñ arağa quyıp, hezzeñ fekeregezze beldem, ber qäzäre bulhın, ählağığızzı töşöndöm. Bıl eştär mineñ matlubım ösön iñ zaruri eştärzän hisap qılına. Bında yazıp tororğa, ısın hisiätemde añlatırğa hüz taba almanmın. Mineñ uy häm fekerem tamamän şul möhäbbät tirähendä äylänä.

Naci.

Naci menän Saniha arahında huñğı köndärzä yazılğan hattar:

Höyöklö Naci!

Huñğı köndärzäge üzemdä bulğan üzgäreştärgä üzem täğäccep itäm. Bınan elek hinän mäktüb kilhä kilmähä lä, ber bula torğan ine. Inde mäktübtärze kötöp alam. Üzemdä bulğan hisiätteñ almaşınıuına täğäccep itäm. Ütkän vaqıtta säğättärze tügel, köndärze hisap itmäy, tizlek menän ütkärä inem. Inde köndär tügel, minuttar za auırlıq menän ütälär. Küñelemdäge hisiätemde belderä almauım asıq mäğlüm. Kürep höyläşkände kötmäyınsä, bıl mäktübemde yazam. Hin bezgä kilgän vaqıtta äytä torğan hüzzäreñdeñ kübehen onotqanmın, belmäyım, ni säbäptänder, häteremdän sıqqandar. Hez mineñ ata-äsäyım haqında yazğanhığız. Möhtäräm ata-äsälärem mine tärbiä itkändär. Mineñ tärbiä vä ğiffätemä ışanalar. Küreşeü, höyläşeügä ular tarafınan his ber maniğ yuq. Ata-äsä yähätenän ni qäzäre mäsğüd ikänemde täğrif itä almaymın. Min ul yaqtan ısın bähetlemen. Täbiği, ular mineñ bähet-säğäzätem ösön ısın küñeldäre menän ictihad itälär. Ularğa itäğät iteü menän ularzı şatlandırırğa burıslımın. Hezzeñ bında kileüyegezgä ular his ber borsolmay. Şatlanalar ğına. Başqahı küreşkändä.

Saniha.

Güzälem Saniha!

Donyala törlö rähättärzeñ bulıuına artıq ışanmay inem. Inde ışanamın. Istiqbalemdeñ qoyaş töslö yaqtı bulıuına inde iman kilterzem. Möhäbbätem köndän-kön täzäid itä. Pädäregezzeñ holqon ni däräcälä yaratqanımdı belhägez... Bınan huñğı mömkin bula torğan eştär ämeregezgä tabığdır. Säğäzät vä rähätemdeñ hezgä bağlanıuına qänäğät hasil ittem. Hine kürep qaytqandan huñ bulğan ğümerem minuttarına saqlı hanalıp ütälär. Kön häm tön uylağan uyzarımdı uylap qaraham, haman şulay hine uylağan bulıp sığam. Oshoz vä sikhez bulğan bıl uy haman şulay bara. Ğümeremdeñ ahırına saqlı uyzarım dauam iter töslö kürenä. Nihayät, istiqbaldäge säğäzättärze uylap, üzemä yıtdiyät biräm. Kiläsäkte uylau menän genä küñelem tınıslıq taba. Sikhez şatlanamın. Şul räüyeşle ğümerzär ütä, barı bıl köndärzeñ tizeräk uzıuın teläymen.

Naci.

Ğäzizem Naci!

Min inde üz-üzemdän köläm. Möhäbbätteñ äzämdärgä bıl däräcä täsir iteüyenä ışanmay inem. Hatta ısın möhäbbätteñ barlığın inkar itä inem. Bığa ihä möqäddämdäge mäktübtärem şahittır. Inde möhäbbät, ğişıq tigän nämälärzeñ barlığına qänäğät hasil ittem. Üzeñä mäñgelek iptäş haylauza, unıñ ählağın tikşereüzä här ber keşe ısın häm yıtdi räüyeştä ictihad itergä teyışleler. Min bını här vaqıtta iñ alda tottom. Üzemdeñ uylağan fekeremä tura kilgän säğäzätemde kötkän barı hin genä. Inde min üzemdeñ ictihadımda aldanmauıma, maqsudıma ireşeüyemä ışanamın. Min telägän eşkä ata-äsäyımdeñ riza bulıuında şöbhä yuq. Bına min ul yaqtan ısın mäsğüdmen. Häzer küp yazıp tororğa, hisiätemde täğrif qılıp mataşırğa lözüm kürmäymen. Fäqät kiläsäktäge yaqın häm yaqtı köndärzeñ tizeräk yıteüyen, mäsğüd säğättäremdeñ tizeräk kileüyen kötäm.

Baqıy möhäbbät ilä Saniha

Güzälem Saniha!

Kötkän mäsğüd säğättär yıtä. Häzerge köndärem şatlıq menän uzalar. Min şatlığımdan nimä yazırğa belmäymen. Aldımdağı balqıp torğan köndärzeñ bulıuın sabırhızlıq menän kötäm. Hineñ keüyek ğali yänäb, üz-üzen tota belgän tärbiäle ber qızzıñ üzemä mäñgelek iptäş bulıuın uylap, üzemdeñ ısın bähetle bulıuım menän hököm itäm. Saniha, ısınlap ta, min bähetlemen! Saf qäleb, ğiffät vä toğroloq sifattarı yulbaşsı bulğan möddättä insandarzıñ rähät vä säğäzätkä ireşeüzärendä şöbhä yuq ikänenä ışandım. Fäqät şul sifattarzı säğäzätkä ireşeü yulında iñ zur qoral itep istiğmal qılırğa ğına käräk. Isın maqsudqa ireşeü köndärebez yaqınlaştı. Ihtimal, bıl mäktübem huñğı mäktübem bulır. Bınan huñ bähet-säğäzät menän bergä, ğümer buyı bergä yäşärgä nasip bulhın!

Häzergä hau bul, ğiffätle güzäl Saniham. Ozaqlamay küreşerbez!

Naci.