Mäğlümätlelek – başlanğıstar başlanğısı

Başqortostan Strategik tikşereneüzär institutınıñ gracdandarzıñ başlanğıstarın öyräneü üzäge ğilmi hezmätkärzäre menän ber rättän urındağı başlanğıstarzı yaqlau programmahın tormoşqa aşırıuğa töbäk konsultanttarı la yälep itelgän. Ularzıñ berehe — proyıkt üzägeneñ tönyaq-könbayış töbäktäge konsultantı Radik Bähtiyiv bezzeñ horauzarğa yauap birä.


— Hez başqarğan eştär nizän ğibärät huñ, Radik Rälif ulı?

— Urındağı başlanğıstarzı yaqlau programmahın tormoşqa aşırıu barışında käräkle mäğlümättärze üz vaqıtında häm teyışle külämdä halıqqa yıtkereü zur ähämiätkä eyä. Konsultant bularaq, mineñ burıstar näq şunan sığa la inde: programmağa quşılırğa teläüselärgä unıñ töp printsiptarın töşönörlök itep añlatıu, initsiativ törköm ağzaların, käräk saqta auıl hakimiättären dä obekttarzı raslanğan qağizälärgä yaraşlı haylauğa inandırıu. Gracdandarzıñ yıyılıştarında qatnaşıp, ularzıñ demokratik şarttarza ütkäreleüyen küzäteü zä miñä yökmätelgän.

— Töp iğtibar nimägä yünältelä?

— Hüz alıp barğan proyıkt – üzensälekle konkurs. Uğa yomğaq yahağanda törlö kriteriyzar isäpkä alına, ularzıñ här qayhıhı bildälängän tärtiptä teyışle ball menän bahalana. Mäsälän, tege yäki bıl auılda yäşäüselärzeñ iñ kämendä yartıhı programma haqında häbärzar ikän, isäpkä yuğarı kürhätkes yazıla. Yıyılıştarğa kileüselärzeñ hanı la terkälep barıla. Keşelärzeñ mäğlümätle bulıuı küpselek ösön möhim hanalğan proyıkttı haylap alıuğa, azaqtan unı tormoşqa aşırıu ösön teyış bulğan ölöşlätä aqsa yıyıuğa la yoğonto yahay. Qısqahı, mäğlümätlelek – başlanğıstar başlan­ğısı tip äyter inem. Bını töptän añlağan urındarza kürhätkestär zä yuğarı bula. Misal ösön bıyılğı programmağa Ileş rayonınan täqdim itelgän 22 proyıkttıñ 15-eneñ 98-100 ball menän bahalanıuın, Täteşle rayonınıñ 10 täqdimeneñ dä raslanğan şarttarğa tulıhınsa tap kileüyen äyteü zä yıtä.

— Qıyınlıqtar osraymı huñ?

— Häl itä almaslıqtarı — yuq. Programmanıñ yıldan-yıl nığıraq tanıla barıuı eştärze yıñeläytä genä. Unıñ fayzalı yaqtarın töptän añlausı­lar za kübäyä, halıq ta äüzemläşä. Döyöm hästärzär fekerzäştärze berläşterä. Keşelär menän añlayışlı itep höyläşhäñ, här törlö mäsäläne lä ıñğay häl itergä bula. Auıldarzağı yıyılış­tarza, gäräy ırıuı väkile bularaq, mömkin bulğanda, tönyaq-könbayış başqorttarı telendä sığış yahayım. Bıl urındağılarzıñ iğtibarın şunduq yälep itä, bınday aralaşıuzı üzensälekle höyläşte haqlağan ololar bigeräk tä yılı qabul itä.

— Nindäy teläktäregez bar?

— Qayza ğına yäşähäk tä, äüzemeräk bulhaq ine, millättäştär! Bıyılğı programmağa täqdim itelgän proyıkttar teyışle huplau alıp, tormoşqa aşırıla başlanı la inde. Ular menän genä tuqtalıp qalmayıq, sönki bıl möhim sarağa äle ılıqmağandarzıñ aldağı yılğa üz täqdimdären indereü mömkinlege bar: tizzän bıl yünäleştä äzerlek eştäre başlanasaq.

Click or select a word or words to search the definition