Keşelär menän urtaq tel taba belä

Aldınğı hezmätkärzär turahında hüz sıqqas, Yañauıl politsiya bülege yıtäkseläre ber nindäy ikeläneühez Dinar Ğümärovtıñ isemen atanı. “Bar yaqtan da ölgölö, biş bala atahı la”, – tinelär unıñ haqında.

Keşelär menän urtaq tel taba beleü, hezmätländergän bilämäläge törlö häl-vaqiğalar turahında häbärzar bulıu, teyışle iskärteü saraları küreü – barıhın da yırenä yıtkerep başqara rayon militsiyahınıñ iñ yaqşı uçastka upolnomoçennıyı.

Qatı itep qul qısıuı, halmaq häräkättäre, üzen tınıs, ışanıslı totouı menän mıqtı käüzäle politsiya podpolkovnigı aralaşıuzıñ täüge minuttarınan arbap aldı. Donyala üz urının tabıp, köndälek eşenän qänäğätlek toyop yäşäüselär bezzeñ arala küp. Tormoş häm hezmät yulınan töplö azımdar menän atlap, bişense tistähen tultırıp kilgän Dinar Rif ulı – näq şunday ir-uzaman. Yıgerme yıldan aşıu ul eske eştär organdarında hezmät itä. Yañauıldıñ 1-se mäktäbendä uqığanda la, ölgörgänlek attestatı alğas ta, militsiyağa eşkä baram tigän hıyalı bulmay unıñ. Yazmış quşıuılır, küräheñ...

Bar fändär buyınsa la yaqşı ölgäşkän, fizkultura därestärenän qasıp yörömägän, tel häm äzäbiätte yaratqan, inşaların da maqtağandar. Şulay za Börö pedagogiya institutınıñ fizika-matematika fakultetına bara yıget. Bar ğümeren yabay hezmätkä arnağan ata-äsähe lä, üz ölgöhöndä häm halqıbızzıñ holoq-ğäzättärenä, yolalarına tayanıp, töpsök uldarın tormoşta dörös yul haylarğa hälätle itep üstergän. Şuğa la instituttıñ berense kursınan huñ ärmegä alınıuın, şulay bulırğa teyış, tip qabul itä komsomol Dinar Ğümärov.

Ul saqtarzağı zakonğa yaraşlı, härbi kafedrahı bulmağan yuğarı uqıu yorttarınıñ student yıgettären, yäşe tulğas, il aldındağı burıstı ütärgä saqıralar ine. Tımıq okean flotınıñ diñgez pehotahında hezmät iteü yıñeldän bulmaha la, unda uzğan ike yıl menän äle lä ğorurlana bögöngö politsiya podpolkovnigı.

Här yıgette sınıqtırıp, ir qorona indergän ärme hezmäte uğa la küp nämä birgän. İl sige haqsıhı, härbi osousı, desantsı bulırğa häm diñgez pehotahında hezmät itergä küptär hıyallanha la, ularğa yıntekle tikşereüzän huñ, ışanıslılar häm, kitapsa äytkändä, tulıhınsa sälämättär genä saqırıla ine. Hoquq tärtiben haqlau organdarına eşkä alğanda, halıq hucalığınıñ küp tarmaqtarındağı yıtäkse vazifalarğa täğäyınlägändä oşo yauaplı häm yıtdi hezmättän qaytqandarğa östönlök bireleüye, älbittä, ul zamandarza almaş menän eşläügä dörös qaraş bulğanın kürhätä. İnstituttı uñışlı tamamlap, bergä uqığan Börö hılıuı Ruşaniya menän ğailä qorop, Küsäkäy auılında uqıtıusı bulıp matur ğına eşläp yörögän yıgette yuqqa ğına militsiyağa saqırmağandar, älbittä.

– Bıl täqdim kötölmägäneräk buldı, – tip häterläy ul saqtarzı Dinar Rif ulı. – Azıraq uylağas, qatın, atay-äsäy häm tuğandar menän käñäşläşkäs, rizalıq birzem. Uqıtıusı hönäre lä oqşay ine, şulay za üzemde yauaplıraq urında hınap qararğa telänem. Bäliğ bulmağandar menän eşläü şul uq pedagogik hezmät bit, tip feker yöröttöm.

Üzen yañı eşkä öyräteü ösön küp kös halğan täüge yıtäksehe Sergey Perepeçayzı, Börö qala-rayon eske eştär bülegendäge küp hezmättäştären yılı hüz menän yış häterenä töşörä politsiya podpolkovnigı Ğümärov. Utızzan aşıu auıl ingän bilämägä militsiyanıñ uçastka inspektorı itep quyılıuı la qapıl ğına buldı hımaq. Yaray äle küp yıldar eşlägän hezmättäştäre yarzamhız qaldırmanı. Täbiğättän birelgän tırışlıq, atay-äsäyzän küskän ıñğay sifattar za bulışlıq itkänder inde.

Hoquq haqlau organdarı eşmäkärlegeneñ üzensälektären tiz üzläşterä yäş inspektor. Aldına quyılğan köndälek burıstı teyışle kimäldä atqarıu, bigeräk tä dokumenttarzı dörös äzerläü ösön başta küp kös halırğa tura kilä. Vaq tärtip bozouzarzı tikşereüzän başlap, ös yıl arauığında üzallı yınäyät eştäre quzğatıuğa, ularzı protsessual yaqtan dörös alıp barıuğa öyränä ul. Mäsälän, Dinar Ğümärovtıñ yınäyät urının yıntekle tikşereüye, burzar qaldırğan barmaq ezzären tabıp, ularzı teyışle räüyeştä terkäp quyıuı arqahında Berezovka auılı yanında kater akkumulyatorzarın urlausılar tiz arala faşlana. Bınıñ ösön birelgän aqsalata premiya yäş militsionerzı yañı uñıştarğa därtländergän täüge büläk bula. Bögön inde politsiya podpolkovnigı isäbendä ular bihisap: “Ölgölö hezmät ösön” mizalınıñ ös däräcähenän başlap törlö kimäldäge yıtäkselekteñ küp hanlı maqtau qağızzarına tiklem. Şular arahında Dinar Rif ulı ösön iñ qäzerlehe – “Militsiyanıñ iñ yaqşı uçastka upolnomoçennıyı” bildähe.

1995 yılda tıuğan Yañauılına qayta ul. İke auıl Sovetı bilämähe ingän, olo neft promıslahı bulğan, rayon üzägenän iñ alısta yatqan uçastkağa inspektor itep täğäyınlänä häm tistä yarım yıl eşläy. Başqa vazifalarğa la saqıralar, yıtäkse bulırğa la täqdim itälär, ämmä ul yaratqan eşen qaldırmay.

Ul osorza Ruşaniyahı menän mäktäp yäşenä yıtmägän uldarı Ruslan häm Röstämde yıtäkläp, qızzarı Ayhılıuzı kütärep, Yamazı auılına vaqıtlısa birelgän torlaqqa kilep töplänälär. Unan huñ tormoştarı yaylanıp kitä. Auırlıqtar onotolğan inde. Yaqşıları ğına istä bögön: qaytıuzarına ös yıl tigändä qızzarı Azaliya tıua, tağı biş yıldan uldarı Ratmir donyağa kilä. 2004 yıl Ğümärovtarğa bigeräk tä istälekle bula: şaulatıp öy tuylap ta ölgörmäyzär, biş bala äsähe Ruşaniyanı baş qalağa saqıralar. Başqortostan Prezidentı qulınan “Äsälek danı” mizalı alıp qayta ul Öfönän.

Yañı eş urının tiz üzläşterä Dinar Ğümärov. Militsiyanıñ Börö eske eştär bülegendä alğan täüge sınığıuzar, älbittä, yarzam itä, şulay za uñıştarınıñ tos ölöşö – üz tırışlığınıñ hözömtähe. Yıtäkselärenän bında la uña ul. İke tistä baştan aşıu kolhoz malın urlağan yınäyätselärze ös kön esendä asıqlağan operativ-ezläü törkömöndä Yañauıl eske eştär bülegeneñ ul vaqıttağı naçalnigı Älfir Nurislamov qulı astında teyışle saralarzı yırenä yıtkerep ütäy. Hanay kithäñ, äle hıuınıp ta ölgörmägän ezzär buyınsa asılğan törlö yınäyät küp inde: neft sığarıu obekttarınan kabel urlau osraqtarın asıqlau, Ürge Sat auılı halqına qarşı mutlıq eşläüsene faşlau, narkotiktarzıñ zakonhız äyläneşenä häm röhsäthez qoral häm huğış pripastarı haqlauğa kärtä quyıu häm başqalar. Keşelär menän urtaq tel taba beleü, hezmätländergän bilämäläge törlö häl-vaqiğalar turahında häbärzar bulıu, teyışle iskärteü saraları küreü – barıhın da yırenä yıtkerep başqara rayon militsiyahınıñ iñ yaqşı uçastka upolnomoçennıyı.

Dinar Ğümärovtıñ bögöngö vazifahı – administrativ küzäteü buyınsa ölkän inspektor. Profilaktik isäptä torğan biş yözzän aşıu keşe menän iskärteü-tärbiä eştäre alıp barıuza la hınatmay ul.


Neftekama qalahı.