Haman yäş bulıp qalam

«Haman yäş bulıp qalam»

Vadim Ahun ulı Yärkäyiv Qıyğı rayonınan, un ber balalı yabay ğailälä higezense bulıp donyağa kilgän. Öfö neft institutın tamamlağas, 1976 – 1979 yıldarza VLKSM-dıñ Neftekama qala komitetında berense sekretar bulğan. Yäştär oyoşmahınıñ yubileyı aldınan unıñ menän komsomol oyoşmahı turahında äñgämä qorzoq. – VLKSM-dıñ qala komitetın yıtäkläü sovet zamanı ösön yarayhı uq yuğarı vazifa ine. Nisek barıp eläktegez unda?

– Bögöngö küzlektän qarağanda, ısınlap ta “eläktem” tip äytergä bulalır. İkense yaqtan, sovet osoronda nindäyzer vazifağa, şul uq komsomol eşenä lä inep kiteü yıñel tügel ine. Kadrzar haylau eşe yuğarı kimäldä buldı, bigeräk tä häzerge menän sağıştırğanda. Bınıñ menän başlısa partiya komitettarınıñ oyoştorou bülektäre şöğöllände. Vazifağa haylanğansı mine törlö kimäldä tikşergändären, här yaqtan hınap qarağandarın azaq qına añlanım. VLKSM häm KPSS-tıñ qala komitettarında, azaqtan Öfölä törlö kimäldäge yıtäkselär menän äñgämäläşeüzeñ nimä ikänen üzzäre kisergändär yaqşı belä. Nisek kenä bulmahın, Arlan neft ütkärgestär idaralığında incener häm ber ük vaqıtta komsomol komitetı sekretarı bulıp eşläp yörögän yıgerme dürt yäşlek sağımda VLKSM-dıñ Neftekama qala komitetına berense sekretar itep haylandım. Yıldar arauığınan qarayım da şunday hığımta yahayım: atay-äsäyzän, uqıtıusılarzan ul zamanğa yaraşlı dörös tärbiä alıp, bala saqtan bar eşkä öyränep, olo yauaplılıq toyğohon añlap üskän küptärzeñ yazmışı şuğa oqşaş. Yuğarı uqıu yorttarında la yäştärze küp törlö yämäğät eştärenä yälep iteü teyışle kimäldä ine. Uqıu yıldarında komsorg bulıp, student tözölöş otryadtarı häm profsoyuz eştäre menän şöğöllänep nindäyzer täcribä tuplağanğa, neftselär qasabahı Kütärämdä komsomol sekretarı bulıp üzemde yaqşı kürhätkänmender inde, şuğa la ber nisä keşe arahınan mine haylanılar.

– Ul saqtağı Neftekamala komsomol eşmäkärlege nindäyıräk ine?

– Un biş yäşlek qalanıñ tormoşo görläp tora. Avtomobil zavodı, yahalma kün berekmäheneñ mamıq iläü fabrikahı udar komsomol tözölöştäre tip iğlan itelgäyne. Yäştärzeñ köndälek eşen, yalın oyoştorou, sotsial-könküreş mäsälälären häl iteüzä obekttar ösön yauaplılar menän ber rättän komsomol yıtäkseläre lä şöğöllände. Miñä tiklem dä, bezzeñ osorza la, huñıraq ta täüge komsomol oyoşmalarınan başlap zur vazifa biläüse yıtäkselärgä tiklem barıhı la bik äüzem, kiñ qaraşlı buldı, üz burıstarı ösön olo yauaplılıq toyzo. 1978 yılda Kremldeñ Sezdar harayında VLKSM-dıñ altmış yıllıq yubileyına arnalğan tantanalı yıyılışta Başqortostan komsomolınıñ un ber väkile arahında qatnaşıuımdı döyöm hezmätebezgä birelgän yuğarı baha tip hanayım.

– Hezzeñ tormoşta komsomol nindäy urın biläy?

– Kiñ bildäle yır yuldarın başqortsağa äyländerep äythäm, mineñ yauap küptärzeke menän auazdaştır, tip uylayım: “komsomol – tügel ul yäş, komsomol — mineñ yazmış!” Isınlap ta, küp millätle Sovettar Soyuzınıñ ber nisä bıuın halqı ösön bıl – olo mäğänägä eyä hüzzär. Yämäğät başlanğısında eşläüselärzän alıp yäştär oyoşmahında yıtäkse vazifa biläüselärgä tiklem här kem bögön dä “komsomol miñä küp nämä birze” tip olo ğorurlıq menän äytä. Törlö yıldarza komsomolğa qağılışlı bulğandarzıñ barıhı la üz yazmışına rähmätle. VLKSM qala komitetında alğan eş häm tormoş täcribähe artaban miñä olo tayanıs buldı: partiyanıñ Neftekama qala komitetında agitatsiya häm propaganda bülege mödire, azaqtan qala Sovetı başqarma komitetı räyıseneñ urınbasarı häm berense urınbasarı bulıp eşlägändä lä ber qıyınlıq toymanım, yökmätelgän burıstarzı komsomolda alğan yauaplılıq häm kös-därt menän, küñel birep başqarzım, şuğalır za printsipial tänqitkä dusar bulmanım, yaman telgä eläkmänem. Ul osorza tapqan dus-iştär menän äle lä tığız aralaşıp yäşäyım – bıl da küp nämä turahında höyläy. Döyömläşterep äytkändä, ikense bildäle yırzağısa, komsomoldan ayırılmayım, haman yäş bulıp qalam.

– Bögöngö yäştärgä teläktäregez...

– Tarihıbızzı, olo bıuındarzıñ matur eştären onotmahındar. Yämäğät tormoşonda ihlas qatnaşhındar, äüzem häm därtle bulhındar. Komsomol keüyek bötön il yäştären üz artınan eyärterlek oyoşmağa berläşhendär ine.


Neftekama qalahı.