Bolğar qızı Ayhılıu

Ayhılıu küzzäremdeñ aldında, säskälärzän uqmaşqan ber us säskä keüyek kürenep, küz qarauı menän mine üzenä bağlay, qulımdan köstö ala ine. Bolğar qızzarında ğına bula torğan: aq, tüñäräk yözö östöndäge al qatış qızıl bite, qarahı — qara, ağı — aq bulğan zur küze, ozon qara säse, tal sıbıqtay hığılıp torğan buyı, kölä birep, kerpek qağıp äytkän hüze nisek tä üzen yarattıra ine.

Unı küptän birle höyhäm dä, üzemdeñ höygänemde uğa beldermäy inem. Unıñ — mine küreü menän, küz qarauınıñ başqalanıuı, hüzzären qaltırañqırap äyteüye mine yaratıuın hizzerä ine.

Ber kön ağastar arahında inek. Unıñ maturlığı yanında üzemde yuq keüyek kürhäm dä, qulımda kös qalmay, üzem-de-üzem belmäy, yılgä bögölgän ağas keüyek, Ayhılıuğa taban bögölöp, qurqıñqırap:

— Min hine höyäm bit!— tinem.

Yaratqanın belderä torğan törzä, küzemä baqtı la, tının yıyıp: «Min dä!»— tine.

Şul mizgeldä küzendä qoyaşqa qarşı yaltırap ike börtök yäş kürende. Ağas külägähendä ultırzıq. Säskänän-säskägä qunıp yörögän sebendär Ayhılıuğa qunırğa itälär zä, unıñ helkengänen kürgäs, säskä tügel ikänen belep kire kitälär ine. Min dä, unıñ kükkä osouınan qurqıp, qulımdı teyzermäy inem. Küz qaraşıuıbızzan yänebez berläşkän keüyek bula, tel menän tügel, küñel menän, küzzärebez arqırı höyöşöü, yaratışıuıbızzı añlaşa inek. Matur yözönä, üzenä beldermäy genä, qaray inem. Ikense ber zä qauışa almauıbızzı belgän ösön, küzzärebez yäş menän qaplanğan ine. Ul, küzemä tup-tura qarap, körhönöp hulap aldı la, aldıma qulın haldı. Bıl yomşaq quldı irenemä kilterep, übäm tigändä ber keşeneñ tauışına hiskänep kittek. Ayhılıu, bolot astına kergän ay keüyek, ağas arahına kerep yuğaldı.

Ber azzan huñ, ber kön Ayhılıu tüşäktä ine. Terek bulıp torouı az ğına qalğanın hizä, terek saqta kürgän auırlıqtarzan üzen qotqara torğan ülemde kötä ine. Tirä-yağındağı nämälärzän yämhezlek taba la, tizeräk ularzan qotolahı kilä ine. Başın saq äyländerel, küzen tultırıp, yanında ultırğan äsähenä qaranı la: «Uf!»— tine, küzendä yäştär böttö. Başı yastıq östönä töştö. Täzrähe arqırı töşkän häm qayğılı töstä torğan qoyaş yaqtıhına yäne quşılıp kükkä osto. Töshöz, harğayğan irendäre, bıl tormoşto mısqıl itkän töslö, asılıp qaldı.

Aq yözlö, qara küzle, zifa buylı, ozon säsle bolğar qızı Ayhılıu qayza? — Şul köndän birle qara yır astında...

Click or select a word or words to search the definition