Azat ruhlı Azat

Qala başqorttarı qoroltayınıñ otçet-haylau yıyılışı bara. Başqarma komitet räyıse Azat Ütäkäyiv huñğı yılda eşlängändär, kiläsäkkä plandar turahında telmär totto. Sığıp höyläüselär yämäğät oyoşmahınıñ, unıñ yıtäkselegeneñ törlö yaqlı eşmäkärlegen tağı la tulılandırzı, tänqitläüselär zä buldı. Aldağı osorğa qoroltayğa yıtäkse haylau turahında hüz sıqqas, bıl vazifağa ber tauıştan tağı la Azat Näzir ulın täqdim ittelär.

Üzeneñ töp hönäre menän ber rättän ike tistä yılğa yaqın yämäğät eşmäkärlegenä baytaq kösön birgän keşegä oşonday ışanıs kürhäteüzän dä yuğarıraq bahanıñ bulıuı mömkinme huñ?! Yuqtır. Äüzem yämäğätse bıl eş menän maqtau-danğa kümeleü ösön häm nindäyzer fayza yä tabış alır ösön şöğöllänmäy. Ul başqasa buldıra almay. Altınsı tistähen tultırğan Azat Näzir ulı üzeneñ eşendä lä tanılğan belges — 2002 yıldan Başqortostandıñ atqazanğan tabibı. Maqtaulı isemde lä yuqqa ğına birmäyzär. Hönärzäştäre arahında ihtiramlı, Neftekamala ğına tügel, kürşe rayondarza la halıq unı tik maqtap telgä ala. Hezmät veteranı Zilara apay Ğaripova ber nisä yıl elek qala gäzitendä tabip Ütäkäyivte «üz eşeneñ ısın ostahı» tip yuqqa ğına atamağandır.

Äbyälil rayonınıñ Taşbulat auılınan ihtiramlı keşelär Kamilä menän Näzir Ütäkäyivtärzeñ töpsök balaları Azattıñ üsmer sağı häm mäktäp yıldarı tisterzärenekenän ayırılmay. Auıldağı barıhı keüyek, eşkä öyränep buy yıtkerä, yort-qura tirähendäge bötä eştä ata-äsähenä yarzamsı bula.

Keşe bala häm üsmer sağında hisleräk bula, tizär. Şul vaqıtta kürgän-kisergändär küñeldä nıqlı urın alıp qına qalmay, artabanğı tormoşqa la yünäleş birä.

— Bezzeñ Taşbulatta elek-elektän uçastka dauahanahı buldı. Äsäyımdeñ ähiräte şunda eşläne, unıñ yanına barıp yöröy inem. Ä baş tabiptıñ malayzarı menän nıqlap duslaşıp alğas, küp vaqıt dauahanala ütte. Tabiptarzıñ häm şäfqät tutaştarınıñ keşegä yarzam qulı huzırğa här saq äzer bulıuın kürep yörönöm, — tip häterläy ul. — Aq halatlılarzıñ eşe, hatta üzzäre lä nisekter serle bulıp toyola ine. Şuğa la mäktäpte tamamlauğa «tabip bulam» tigän nıqlı qararğa kildem.

Qayhı ber yäştäştäre arahında üz yaqtarında olo hörmättä bulğan tausı häm timerse şöğöldären dä, ata-äsähe eşlägän elemtä tarmağın da üz itmäy Azat. Maqsatına toğro qalıp, 1976 yılda Başqort däülät meditsina institutın uñışlı tamamlap, terapevt hönären ala. Uqıu yıldarında ğümerlek tormoş yuldaşın — şulay uq bulasaq tabip Näfisä Häy qızın — osrata. Tatıu, berzäm ğailä qorop, Ütäkäyivtär ike ul üsterä, bögön ös yıyäne şatlandıra üzzären.

— Zur üseşkä yañı ayaq basqan Neftekamağa yullama menän eşkä kileü yazmış büläge bulğandır, — tip häterläüyen dauam itä olpat uzaman. — Bıyıl 50 yıllıq yubileyın bildälägän qala udar komsomol tözölöştäre menän respublikala ğına tügel, bötä ildä bildälelek yaulağaynı. Avtomobil zavodı, yahalma kün yıteştereü berekmähe, Qarman GRES-ı keüyek predpriyatiyelar küz aldımda görläp eş başlanı. Bögön ihä qalanı tanırlıq tügel.

Yäş belges täüge köndärzän därtlänep eşkä suma. Üzäk dauahanala terapevt, tuğız yıl Neftekama avtozavodında tseh tabibı bula. 1-se poliklinikanıñ baş tabibı däräcähendä unıñ binahın tözöp bötöröp, teyışle qorolma häm qoramaldar menän tämin iteüzä töp burıstı başqara. Azat Näzir ulı ös yıl baş tabip urınbasarı bulıp eşläp ala, ä huñınan ike tistä yıldan aşıu ikense poliklinikanı yıtäkläy. Bında la hınatmay yıterlek täcribä tuplap ölgörgän häm auırlıqtarzı yıñergä öyrängän belges. Uñışlı hezmäte ösön layıqlı bahanı — respublikabızzıñ atqazanğan tabibı isemen — şul osorza ala. Halıq haulığın haqlau ölkähendä yauaplı burıstarzı bögön dä, här vaqıttağısa, yıñ hızğanıp başqarıuın dauam itä ul.

Uñğandıñ bar eşe lä uña tigändäy, Azat Ütäkäyiv — qala başqorttarı qoroltayı başqarma komitetı räyıse lä. “Halqım”, “millätem” tip yanıp yörögän yämäğätse balalar baqsahında häm mäktäptä tuğan telde uqıtıuzı indereüzän başlap, başqort gimnaziyahı menän filarmoniya asıu keüyek olo vaqiğalarzıñ urtahında torzo. Yola buyınsa yıl hayın ütkärelep kilgän başqort mäzäniäte aylığı, qala köndärendäge häm kürşe töbäk habantuyzarındağı mahsus programmalar, şäcärä bayramdarı, törlö osraşıu häm kisälär — qoroltay yıtäkselegeneñ, unıñ äüzem ağzalarınıñ tırışlığı hözömtähe.

Buş vaqıtın arnağan şöğöldäre turahında äytmähäñ, unıñ turahında höyläü tulı bulmas keüyek. Täü qaraşqa äzäbiättän, şiğriättän yıraq torğan hönär väkileneñ kitap uqırğa äüäslege ber kemde lä aptıratmas, moğayın. Ä inde unıñ Ğümär Häyäm robağizarın, Leonid Filatovtıñ äkiättären başqortsağa tärcemä iteü menän mauığıuına, bälki, ışanmausılar za tabılır. Ütäkäyiv numizmatika menän qızıqhınıusılarğa la yaqşı tanış. Yıldıñ iñ bay häm tirä-yaqtıñ törlö matur töstärgä buyalğan mälendä — sentyabrzä — tıuğanğamı, Azat Näzir ulı täbiğätte üz itä. Balıq totou tiheñme, «tınıs hunar»ğa sığıu bulhınmı – ul nisek tä vaqıt tabırğa tırışa. Ä inde hokkeyğa kilgändä, «Salauat Yulayiv» komandahınıñ uyındarın başlısa televizorzan qaraha la, «Toros»tıñ üz bozondağı alıştarınıñ berehen dä qaldırmay.

Tormoş yulınan şulay nıqlı häm ışanıslı azımdar menän atlap kilä osta tabip häm äüzem yämäğätse, halqıbızzıñ yabay, şul uq vaqıtta olpat, kürenekle ber väkile Azat Ütäkäyiv.


Neftekama qalahı.

Click or select a word or words to search the definition