Şiğırlär - Gäräy Rähim

          Kılgannar

Bakça artındagı tau başında
Cilläp utıra ap-ak kılgannar.
İnde dekabr bit, niçek alar
Ayagürä basıp kalgannar?!

Min kılgannar arasında yörim,
Sıypap yörim ap-ak başların.
Min üzem dä, ahrı, kılgannarday
Beraz ärsezlänä başladım.

Ap-ak kılgan kebek çäçläremne
Cilferdätep kışkı cillärdä,
Ayagürä basıp toram haman
Tuıp üskän şuşı cirlärdä.

Böten ülän kar yurganı kötep,
Cirgä caylap yatkan çagında,
Ak kılgannar belän ber yalgızım
Basıp kalam min tau başında.

Açı cildä kılgannarga kuşılıp
Sızgıram min, avaz çıgaram.
Ällä ni moñ çıkmıy çıguın da,
Tik aumıym bit, basıp toralam.

Burannarda şulay toram haman,
Karşı alam aprel başların.
Min üzem dä, ahrı, kılgannarday
Beraz ärsezlänä başladım.


Köz yöri

Kuraylarda köz köylären uynap,
Agaçlarnı sarı töskä buyap,
Kuaklarga ciläk-cimeş elep,
Agaç töplärenä gömbä tezep,
Urman buylap altın köz yöri.

Köşel-köşel boday, arış cıyıp,
Salamnardan zur eskertlär kuyıp,
Kara cirne ucım belän kaplap,
Traktorlar belän görläp, şaulap,
Kırlar buylap uñgan köz yöri.

Balalarnı mäktäplärgä däşep,
Ayak aslarına yafrak çäçep,
Täräzlärne yañgır belän yuıp,
Küp koşlarnı cılı yakka kuıp,
Uram buylap nayan köz yöri.


Davılga äverelgän cil

Sezneñ avıl akta ütkändä
Cillär siña kagılıp kitkännär.
Çäçläreñä sineñ sarılıp,
Bitläreñnän suırıp üpkännär,
Bügen miña kilep citkännär.

Sezneñ yaktan kilgän ul cillär
Miña şundıy yakın, irkälär.
Alar bügen bezneñ avılda
Sineñ cılıñ belän isälär.

Min bitemne kuyam cillärgä.
Könläşsennär kürgän-belgännär,—
Cillär miña sineñ çäçlärneñ
Yomşak nazın alıp kilgännär.

Sineñ ireneñ tigän saf cillär
Suırıp übä minem bitemne.
Könläşsennär kürgän-belgännär,
Cillär tınmas äle übüdän.

Sezneñ avıl aşa ütkän cil
Uynap yörde bezneñ avılda.
Uram urtasında ber üptem —
Äverelde kinät davılga.


Kitmä

Menä min dä dömä yätim kaldım.
Änkäyne dä kayttık bez cirläp.
Ätkäm-änkäm bulıp tik sin kaldıñ,
Yätim itmä mine, şiğriyät!

Katlaulı bu tormış.
Duslar mäñge
Taşlamaslar dimä sin töbäp.
Soñgı dustım taşlap kitkändä dä,
Taşlap kitmä mine, şiğriyät!

Çoñgıllarsız gına bulmıy çorlar.
Sınalular betmi ul, dimäk.
Çorlar yalgış bitkä tökersä dä,
Tökermä sin bitkä, şiğriyät!

Berkön mine ülem alıp kitär.
(Belmim, şağıyr aña nik kiräk?!)
Tik ul çakta kitmä minem belän,
Bu dönyada kal sin, şiğriyät!


Tukay

Ul ber üksez bala, çirattagı yätim,
Yuk, didelär, anıñ ata-anası da.
Bu — yätimlek tügel, sabıy çagınnan uk
Äverelü ide halık balasına.

Gomre kıska bulır, ülär bu, didelär,
Kolak salıp sineñ yäşli moñlanuga.
Läkin belmädelär, bu bit ber Apuştan
Äverelü ide halık moñnarına.

Şiğır yaza haman, yortı yuk, didelär,
Öylänmi dä şunda berär bay kızına.
Yuk, bu inde tügel şiğır yazu gına,
Äverelü ide halık kaygısına.

Eşkuarlar äytte, bezgä açu tota,
Üze töşenmägäç akça, çut rätenä.
Tik bu inde şähsi açu gına tügel,
Äverelü ide halık näfrätenä.

Anı cirläp kaytkaç, äytüçelär buldı:
Nihayät, bu tındı, çıkmıy tavışı da...
Tik beldelär alar, bu bit ülem tügel,—
Äverelü ide halık namusına.


* * *

Cırlanmagan cırlar turında.
X. Tufan

«Tuyım uzgan, tunım tuzgan»,— diyep
Äyter çagı citkäç adämneñ,
Tormışına sagış kilep kerä,
Moñnar basa hätta bädänen.

«Minem inde aşım aşalgan da,
Minem inde yäşem yäşälgän...»
Mondıy açı süzne äytä keşe
Gomere sünep kilgän ber mäldä.

Kıyın inde, kıyın mondıy hällär,
Doşmanıña hätta yazmasın...
...Tik nişlär soñ şağıyr,
gomre kalıp,
Yazıp betersä bar yazasın?!

«Minem inde cırım cırlangan» — dip
Äytü öçen niçek tel barsın?!
L utçı gomreñ betep, cırlanası
Cırıñ kalsın cirdä, ul kalsın!

Çın şağıyrlär şulay bulgan änä —
Taktaş, Cälil, Tufan, Tukaylar!
Gomre kalıp, cırı betüçelär —
Şağıyr tügel, mesken sukbaylar.

Bu şigırem şunda tämam bugay,
Syucetımnıñ oçı çornalgan.
Citär... Buldı... Dävam itü haram,
Nokta kuyam — cırım cırlangan.