Şiğırlär - Abdulla Aliş

TUGAN İLGÄ

Bulgaç davıl niçek şaulamasın,
Çaykalmasın kamışı,
Yarsıy yöräk, dulkınlana, —
Avır-avır sagışı!

Berençe kat küzem koyaş kürgän
Cirlär yırak kaldı.
Tirä-yagım közge bolıt kebek
Kaygı çornap aldı.

Tugan ilem, barlık ruhım siña,
Barsın sineñ öçen!..
Yakınlıgıñ sineñ belmädem min
Yırak kitmi torıp,
Niçek yäşlek tämen bez belmibez,
Kartlık kilmi torıp!

Üzem turında cır

Äytsälär dä: barıp tor sin, dip,
Dönyanıñ iñ rähät cirenä.
Äyter idem: kiräk tügel, dip,
Kaytam min, dip, tugan ilemä.

Äytsälär dä: altın sarayda tor sin,
Läkin ileñ ireksez kalsın, dip,
Äyter idem: mine zindanga sal,
Fäqat ilem irekle bulsın, dip.

Niçek teli canıñ, şulay yäşä,
Kara kaşlı kızlar üzeñä,
Disälär dä, äyter idem: kiräk tügel,
Kaytam min, dip, zäñgär küzemä.

Satmas yeget ilen altın-kömeşlärgä,
Ägär yugaltmasa vöcdanın;
Altınnı ul çüpkä sanar,
İñ kıymmätle kürer vatanın.

Kötmä inde, kötmä...
(Änigä bagışlıym)

Ana ürdäk bäbkäläre belän,
Ä sin yalgız üzeñ barasıñ,
Sin könläşep anıñ bähetennän,
Moñsu gına ozatıp kalasıñ.

Kayda kitte sineñ balalarıñ?
Arıslan kük batır ullarıñ?
Ömet belän haman küzätäseñ,
Kaytırlar, dip, kitkän yulların.

Bıltır koygan alma kakların sin,
Çikläveklär cıyıp kipterep,
— Alarga! — dip, haman saklıysıñmı
Sagış belän kötep, tilmerep.

Töşläreñdä haman alar belän,
Köndezlären ukıp hatların,
Tetkälängän käğaz bitläreneñ
Härber süzen inde yatladıñ.

Yazlar kiler çäçäk ise börkep,
Sıyırçıklar kire kaytırlar,
Yañarırlar şunda yörägeñdäge
Bertuktausız yangan kaygılar.

Bal kortları oçar, kübäläklär
Bersen-berse kuışıp uynarlar,
Çäçäklärgä kümelep torsalar da,
Kuandırmas sine tugaylar.

Cir teträgän davıl utı, bälki,
Karlar belän erep yugalır,
Dönya tınıp kalır. Yöräklärdä
Kavışu hise kabat kuzgalır.

Öçeseneñ berse kaytmasmı dip,
Sin kötärseñ haman alarnı,
İşek kakkan sayın koçaklarga
Häzerlänep söygän balañnı.

Kötmä inde, kötmä, izge karçık,
Cir kuyınında yata ullarıñ,
Çäçäklärgä birep, ilgä bulgan
Mähäbbätle kersez uyların.

Oçraşu

Äsirlär lagerenda ber iptäşem belän
facigale oçraşuga karata yazılgan
bu şiğırne küp äsirlär
üzläreneñ däftärlärenä küçerep algannar ide.

... Häterlädek yırak tugan ilne,
Semyalarnı, yakın duslarnı,
Häterlädek cırlap isänlekkä
Kütärelgän tulı tostlarnı.

Tugan ildä niçek sıylanular,
Koyaştay irken yörgän vakıtlar,
Barsı inde, barsı yırak kaldı,
İldä ütkän tatlı minutlar.

Ah, kayda sez bezne, tärbiyäläp
Üsterüçe izge analar,
Ah, kayda sez, sarılıp yılıy-yılıy
Ozatıp kalgan sabıy balalar?

Ah, kayda sez, bezneñ neçkä billär,
Eştä çınıgıp üskän atalar,
Ah, kayda sez, enekäş, señelkäylär,
Ah, kayda sez, abıy-apalar?
Sezneñ yakın kürgän keşeläregez
Tilmereşep monda yatalar.

Hat-häbär yuk, ülde, ahrı, diyep,
Aşıkmagız doga kalırga,
Avır ülem belän köräşäbez,
İsäp äle tere kalırga.

Telägebez, sıyırçıklar kebek,
Tagın ilgä oçıp kaytırga,
Sezneñ belän yılap küreşep,
Tagın bergä rähät tatırga.