Latin

Дин Назмула - 12

Total number of words is 3904
Total number of unique words is 1847
32.0 of words are in the 2000 most common words
48.1 of words are in the 5000 most common words
58.2 of words are in the 8000 most common words
Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
Джаннет джолну табалмай, ол аджашыб къалырын.
Ол ёкюнюб айтыры: «Былай болуб нек къалдым?
Дунияда мен сау эм да, бу азабны нек алдым.
Бюгюн мени былайгъа сокъур этиб нек джыйдынг,
Мен бир джукъну кёралмай, былай таргъа нек тыйдынг?»
Уллу Аллах да анга: «Кертиси иш алайды,
Анда сокъур, мында да сокъур болуб, джылайды.
Къуран аятларымы Мен санга ийген эдим,
Сен аланы сан этмей, унутуб къойгъан эдинг.
Сен аланы унутсанг, унутулурса кесинг,
Артда джууаб берликсе, билдиреме Мен Кесим», 237
Деб барысын билдириб, джерге алай ийгенди,
Халкъ Аны сёзюн тутмай, джашау ауур тийгенди.
Дунияныкъы оюнду, уллу къайгъы андады,
Мында сокъур джашагъан - ол анда азабдады.
«Бу пелахха нек къалдым, быллай юлюш нек алдым,
Мен был ай нек абындым, кёлеккеге алдандым!»
Мында сокъурлай ёлген, анда алай ёкюнюр,
Мында хакъны кёрмеген, джаннетни къайдан кёрюр?
Сагъай къарнаш, джукъудан, Къуран айтханнга къара,
Алай узакъ тюлдю бил, ахырат была ара!
Джукълаб тургъанлай ёлсенг, сен сокъурлай барырса,
Сокъураныб джыларса, андан а не алырса?
Ол Аллахны сёзюдю, сен анга эсинги бёл,
Сокъурлай ёлюб къалма, кёзлеринги ачыб ёл!
Мында джукълаб турма сен, кёрюрге кюреш хакъны,
Сокъур бол да сен ташла, аджашыб баргъан халкъны!
Халкъча барама десенг, джаханимге кетерсе,
Кёзню ачыб къарасанг, сен насыбха джетерсе.
Халкъны ызындан баргъан - халкъ баргъан джерге барыр,
Хакъны тутуб баргъан а - хакъны ичинде къалыр!
ЗЫРАФ ЭТМЕ!
Аллах мени джаратды Анга къуллукъ этерге,
Борчум эди къадалыб, разылыкъгъа джетерге.
Мен а турама булджуй, борчларымы джашыра,
Рахат джатыб джукълайма, заманны бош ашыра.
Алтындан да багъалы заман зыраф болады,
Бош олтуруб тургъан а, артда нени алады?!
Бош ушакъла этеме, заманымы аямай,
Сау кюнлерим кетелле, хазна джукъгъа джарамай.
238
Телевизор алдайды, тартады ол кесине.
Бош кетген заманынгы аламыса эсинге?!
Хомух болма, сен къадал, Бир Аллахны къулуса,
Кюреш, орнунгу толтур, анда рахат солурса.
Заманны бош ашырма, сен кюреш къул болургьа,
Сенде умут бар эсе, керти джерде солургъа.
Къул борчунгу толтурсанг, джумушунгу баджарыб,
Бийинг бюсюреу этер, бай болурса, сен джарыб.
Къул ишлерге керекди, бош олтуруб турмайын,
Бийи айтхан затланы бирин кери урмайын.
Кече-кюн да къадалыб, заманымы бош иймей,
Ишими баджарайым, Бийни джанына тиймей.
Къул борчуму толтурмай, хакъсыз къалыб кетмейим,
Къуру къалыб сора мен, артда бушуу этмейим.
Орун кимни тартмайды, джукъуму да бёлейим,
Бийимден айыб алмай, разы этиб ёлейим.
Кимни келмейд булджуру, мен булджууну къояйым,
Аллах берген ёмюрню хайыр джолда джояйым.
Мен эринчеклик этиб, борчларым джарты къалса,
Бийиме не айтырма, джаным аллына барса.
Орнунгу толтурдунгму, къуллукъ этиб Бийинге,
Кираламыса мында сыйлы джаннет юйюнге?
Анда эринчеклени орунлары башхады,
Бийлерине бойсунмай, джашаулары бошхады.
Багъалы заманымы зыраф иймей, кюрешиб,
Бийимден хакъ алайым, кесим была эришиб.
Бийинг берген джумушну сансыз этиб сен турсанг,
Ол сеннге хакъ берирми, Аны аллына барсанг?!
Аманаты толмаса, Бий сени ариу кёрмез,
Эринчек болуб джатсанг, джаннетине джибермез.
239
Сеннге къалай къарар Ол, джазыкъсыныб эрирми,
Къуруюьоллай сен барсанг, сыйлы орун берирми?
Бийинг берген джумушну, сансыз этмей, баджарсанг,
Артда Ол къууандырыр, Аны аллына барсанг.
Къадал, кюреш, эй, алан, бек багьалыд заманынг,
Сеннге аджал джетгинчи мында барды мадарынг!
Ол алтындан багьалыд, артда кюсеб табмазса,
Оздуруб ийсенг, артда сен сюрюб джеталмазса!
ЭСЛЕ - АМАНАТДЫ!
Бизникимид бу рысхы, башхады аны Иеси,
Ол бизге аманатды, джууаб излер Ол Кеси.
Бизни джаратхан кибик, азыкъ джаратды бизге,
Аны Иесин англайыкъ, атамай кесибизге.
Меникиди дер кибик, кесингмисе битдирген,
Неда сенмисе анга кёкден сууну эндирген?
Джерге атхан урлукъну джаратхан а сенмисе,
Бу затны англамазча, сора сен телимисе?
Узалыб, къолунг была, сен урлукъну тутарлай,
Сеннге къолла ким берди, аны джерге атарлай.
Санла да бермедими, сен бачханга барырлай,
Акъылны уа ким берди, сайлаб, урлукъ алырлай?
Къарыу уа къайдан чыкъды, барысын баджарырлай,
Джарыкъны уа ким берди, сени джолунг джарырлай?
Кёзлени уа ким берди, сен барысын кёрюрлей?
Барысын да берди хаух, аджал джетсе ёлюрлей.
Ары дери хайырлан, Ким бергенин ангыла,
Сени топал этмеген, Аллахынга тынгыла.
Къалай урлукъ атаренг, Ол аланы бермесе?
Къалай джюрюб барыренг, эки кёзюнг кёрмесе?
Санларынгы ишлетмей, Ол къурушдуруб къойса,
240
Къалай джашау этеренг, этген ишинги ойса?
ЫСЫ ОЛ затланы болушлукъгъа бергенди.
Джанланы барысындан бизни артыкъ кёргенди.
Бир сенек, кюрек кибик - сауутду санла санга
Биргеме джюрюйдюле, хаман болушуб манга,
Барысын келишдириб, Ол тюлмюдю джаратхан,
Халкъы джашау этерлей, джерни юсюн джарытхан?!
Сора барын англамай, кесибизге теджерге,
Къалай телиликди ол, биз ие болгъанча Джерге.
Биреуню рысхысына ие болургьа излейбиз,
Ачлыкъ келсе уа Андан бир болуш деб тилейбиз.
Бачха битдириб джыйдым, деб хапарла айтабыз,
Аны битдирген Иесин, сора нек унутабыз?
Урлукъну ким джаратды, топрагъын ким болдурду,
Аны сууун къурады, джылыу, джарыкъ урдурду?
Джелсиз битам болурму, аны Иеси уа кимди?
Былагьа ойлашмагьан, сора акъылдан кемди.
Бармыд бири аладан, бизни къолдан келаллыкъ?
Кимди базыб ол затны бойнуна бир алаллыкъ?
Сора Иесин унутуб, ийманны нек оябыз,
Биз Аны кёрмейбиз деб, сан этмей нек къоябыз?
Кесибизге джоралаб, ие болургьа чабабыз,
Керти Иени унутуб, Аны башын джабабыз.
Бизни джаратыб, Аллах рысхыны сынам этди,
Адам аны англамай, иймансыз болуб кетди.
Бир Аллахны рысхысын хар ким атаб кесине,
Кеси сюйгенча джоюб, сормай аны Иесине.
Аманатын ангылаб, джоймайды ол эсеблеб,
Сюйгенича бюркеди, ашхы аяусуз теблеб.
Джер сюрюб, урлукъ атыб битдирдим деб, терилиб,
241
Аллахны рысхысы бла кюрешед ол керилиб.
Иесине сокъур болуб, андан ары кёралмай,
Теренирек ойлашыб, ол акъылын кералмай.
Алай была кёб адам Бериучюню унутуб,
Кяфыр болуб къалалла, Джаратханны къурутуб.
КЪАРЫУНУ ЮСЮНДЕН.
Биреу къарыулу болса, керекмид махтаныргъа?!
Анга бек кереклиси - ол Аллахын таныргъа.
Ол къарыуну бергеннге, англаб шукурла этсин,
Миллетни джарсыууна джаны ауруб терк джетсин
Къарыуу бла бир хайыр эте эсе, махтансын,
Зараны джете эсе, тауба этиб тохтасын!
Онгсузну зорлай эсе, акъылдан таяды ол,
Къарыу бар, акъыл а джокъ - къыйынлыкъ джаяды ол.
Телиде къарыу болса, онгсузланы урады,
Ол къарыусуз къауумну къалтырата турады.
Аллахым мени онгсуз этмеди дей, билмейди,
Анга къарыу бергенни, акъыл джетиб кёрмейди.
Мени кибик бармыд деб, къая болуб сюелед,
Тогъуз грамм окъчукъгъа чыдаялмайын ёлед.
Аныча кёб джигитле къайдалла ол кёрмейди,
Ол къауумну бири да сыйы была ёлмейди.
Тамбла артынг не болур, андан хапар бармыды,
Онгсузлагъа чабмасанг, бу джер юсю тармыды?!
Джигит эсенг, сен кюреш онгсузланы джакъларгъа,
Аякъ тюбде ким барды деб, аланы джокъларгъа.
Джетиб алчы биреуню сен залимни тюбюнден,
Сен махтаула алырса джамагъатны кёбюнден.
Къарыуунгу сен джарат миллетинги сакъларгъа,
Джамагъатны, джуртунгу эм дининги джакъларгъа.
242
Ёгюзде да бард къарыу - андан халкъгъа не келсин,
Дкъылы болгъан адам къарыуун элге берсин.
Къарыу была махтаннган - ол тамам телиликди,
Керти джерге барса ол азабда термилликди.
Анга къарыу бергеннге, англаб шукурла этсе,
Къарыуну ол тюз джолда джюрютюб ёлюб кетсе,
Аны берген Иесине къуллукъ этсе къадалыб,
Аны ючюн джууаблы болгъанын, эсге алыб,
Ол джаннетге кийирир, джаханим отха салмаз.
Къарыу берген Аллахдан керек кюн айыб алмаз.
Бусагъатда джашлада джигит джаш табылырмы?
Керти джигит нафсысы айтханнга табынырмы?!
Кёб болгъанла джигитле, автаматланы алыб,
Бир-бирлерин къыралла, халкъгъа къыйынлыкъ салыб.
Аман джигит болгъанла бирле ичгиден тоюб,
Бир хайуанны сойгъанча, бири бирлерин союб.
Аллах салсын тюз джолгъа, джашау табсыз болгъанды,
Тёрт джаныбыз барысы аманлыкъдан толгъанды!
НЕ ЭТСЕ ДА.
Аллах эсе джаратхан, джан салгъан да Ол эсе,
Аны ызына алыб, къоратхан да Ол эсе.
Анга оноу Керекмид - нек этебиз дау Анга?
Иш да Аныкъы эсе, сормай эсе Ол санга?
Сора бизде не барды, буйрукъгъа бой салайыкъ,
Андан келген сынамны, разы болуб алайыкъ.
Джаратды эсе бизни бу дуниягъа сынаргъа,
Сора нек кюрешебиз, хомух болуб сытаргъа?
Не берсе да Ол бизге, кюрешейик тёзерге,
Шайтаннга хорлатмайын, сынамланы ётерге.
243
Ауруу, ёлюм келсе да, Бир Аллахдан кёрейик.
Ишле бары Анданды, биз бойсунуб ёлейик.
Инджиуле да сынаргъа, къыйынлыкъ да кёрюрге,
Патчах болсун, бий болсун - буюргъанды ёлюрге.
Къыйынлыкъны уллусу - патчахма деб махтаныу,
Неда биреу байма деб - рысхысына тахтаныу.
Зорлукъ этиучю болса, ол ёкюнюб сокъраныр,
Этилген а хакъ алыб, ахратында къууаныр.
Бу сынамды манга деб, Джаратханнга тохташыб,
Андан айыб алмайым, тёзейим деб англашыб.
Не берсе да чыдайым, мен хорлатыб къоймайым,
Сынамын бузуб къоюб, мен айыблы болмайым.
Джашау халкъны чайкъайды, биз ёлгюнчюнге дери,
Тенгиз чайкъагъан кибик кемени ары-бери.
Тенгиз толкъунла бизни ары-бери аталла,
Бир къауум да бой салмай, ол тенгизге баталла.
Бизге да барды къоркъуу, хазырланыб турайыкъ,
Биз да батыб кетмейик, кесибизни къурайыкъ.
Джаратханнга тынгламай, неллей бир халкъ тенгизге,
Батыб, ташайыб барад, къоркъайыкъ кесибизге.
Аякъ тиреб кюрешиб, андан киши къалдымы,
Мында не кёб чабса да, киши джукъну алдымы?
Туугъан кюнюча хар ким къурукъоллай кетелле,
Рысхысын мында къоюб, адамлыкъны элтелле.
Адам болургъа кюреш, къой да сен ётюрюкню,
Елмез джерге сен ишле, къой да сен ёлтюрлюкню!
Бу сынамды манга деб, Бир Аллахха тохташыб,
Мен уялыб къалмайым, тёзейим деб англашыб.
Не берсе да - сынамды, мен алданыб къалмайым,
Сынамны бузуб къоюб, Иемден айыб алмайым.
244
Къара сен тёгерекге, сокъур болма, ач кёзню,
Заманны зыраф джойма, къой сен сандыракъ сёзню.
Халкъ батыучу тенгизге сен да батмай къалмазса,
Сен алданыб чабыучу, рысхынгдан джуьсь алмазса.
Хар ким рысхысын къоюб, ташайыб кетед кеси,
Анга соруу этерге сакълаб турады Иеси.
Джаханим да, джаннет да къонакъланы сакълайла,
Тамбла ары барлыкъбыз, аллыбызгъа къарайла.
Биз да аны сан этмей, къулакъламай унутуб,
Чириб къаллыкъ рысхыгьа джабышыб аны тутуб.
Тамбла кюнню тёздюрюб, бюгюн кюннге алданыб,
Кёлеккеден тутханча, хаух рысхыгьа къадалыб.
Кимни къутхарды рысхы, мында кимни къалдырды?
Тюзюн айтсакъ, кёблеге, къуру айыб алдырды!
Рысхы адамны джаууд - аны бетин джойдургъан,
Ол бек кёблени алдаб - бир-бирлерин сойдургъан.
Кимни къойду ол тенгиз, ары тартыб джутмайын,
Ёлюм а кимни къойду, аны хорлаб джыкъмайын?
Ол къауумну бюгюн биз, къараб бир нек кёрмейбиз,
Барысы тас болдула - анга эс нек бёлмейбиз?!
Биз да алай боллукъбуз, артда унутуллукъбуз,
Махшар Кюн джетгинчинге, биз барзахда турлукъбуз.
Сора ол Кюн къабырдан къобарбыз киши къалмай,
Бир джан къалмаз тирилиб, Аны аллына бармай.
Хар адам этгенине кёре хакъы берилир,
Аллахына сыйыннган - одунияда керилир.
СЮЙМЕКЛИК БЛА ИЙМАН.
Сюймеклик была ийман - экиси да бирдиле,
Бири болмай бири джокъ, экиси нёгердиле.
Сюймеклиги болмаса, адам шайтан болады,
245
Ауузу омакъ сёлеше, ичи кирден толады.
Шайтан отказ этмейди аны Иеси Аллахны,
Алай а ол Адамны сюймей алды палахны.
Аны джаратхан Аллах болгъанын бегитсе да,
Ол Аны отказ этмей, аны толу билсе да,
Аллах джаратхан джанны ол эрши кёргенинде,
Кяфыр болуб кетди ол, аны сюймегенинде.
Аллах джаратхан джаннга, сюймей эрши къараса,
Ол Аллахны сюймейди, хакъын иги англаса.
Нек десенг джаратхан а, Уллу Аллах Кесиди,
Сен эрши кёргенликге, Аллах аны Иесиди.
Аны ишин сюймесенг, этген Иесин сюймейсе,
Аны иги англасанг, бир джаннга да тиймейсе.
Аллахны ишин сёксенг, Аны Кесин сёгесе,
Иш барысы Аныкъыд, Анга кирни тёгесе.
Сёгер къайгъылы болмай, джанынг аурусун анга,
Терсейгенни кёрсенг да, джумшакълыкъ келсин санга.
Ибилис да сюймейин, ийманындан чыкъгъанды,
Ол аман къылыкъ аны, сыйсыз этиб джыкъгъанды.
Эрши кёре тебреген ибилисча болады,
Хар кимни эрши кёрюб, кир акъылдан толады.
Сюймеклиги болмаса, рахматы да болмайды,
Не къадар дин тутса да, анда ийман толмайды.
Сюймеклиги болмагъан - ол ийманын ояды,
Аллай ийманны Аллах къабыл этмей къояды.
Ол алдауукъ ийманды, адам билмей турса да,
Сюймеклиги болмайин, джюрек джаулукъ къурса да.
Хар ким была кюрешиб, ауузун, тилин тыймайды,
Джюреги джумшакъ болуб, сюймекликге джыймайды.
Къайгъычы джюрек болса, ийман къайдан тохтасын,
246
син джолда тыймаса, салыб аны нохтасын.
ны отказ этмей, халкъын эрши кёреди,
джюрегинДе ачыуун ол алагьа тёгеди.
СЫНАМ.
Лжаратды эсе Аллах бу дунияны сынаргъа,
Хар ким нени сайлар деб, туурабыздан къараргъа.
Къоркъуу, эм ачлыкъ была, эм ёлюм бла сынайды,
АурУУлУ’ сакъат, ёксюз, джарлы этиб къарайды.
Тюрлю-тюрлю къыйынлыкъ бериб, сынаб кёреди,
Сынам бошалыб ёлсек, анда хакъны береди.
Адамны уа умуту - бир инджиу да кёрмезге,
Хар затны да таб этиб, къолдан келсе, ёлмезге,
Аурумай, инджиу кёрмей, мында рахат джашаргъа,
Дунияны джаннет этиб, татлы хантла ашаргъа.
Айхай, бу хаух дуния уа бошалад да къалады,
Биз эслемей тургъанлай, джетиб, аджал алады.
Эшик къагъыб кюрешмей, сормай кириб келеди,
Адам дыгалас эте, ёледи да кетеди.
Тёгерегине къарай, джанына дарман излей,
Бу дуниядан тюнгюлмей, кетед джашауну кюсей.
«Кимден дарман болуред, ким болушуред манга,
Келе тургъан аджалгъа - мадар джокъмуду анга?!»
Бир заманда джигит джаш, ма алай джан береди,
Халкъ кёрюучю аджалны, не тулпар да кёреди.
Акъыл иеси, эртдеден бу затланы ангыла,
Джашау ол джаннет тюлдю, бу сёзге иги тынгла!
Сынамынгы толтурсанг, джаннет артда боллукъду,
Аны сан этмеген а - ол азабда турлукъду.
Дунияда алкъа джаннет бир киши къурамады,
е патчахынг, не байынг ёлмейин туралмады.
247
Акъыл иеси кюрешед сынамын толтурургъа,
Акъылсызны умуту —мындан кетмей турургъа.
Ол да, бу да къалмайла, ахыры уа ёлелле,
Хар ким да этген затын керти джерде кёрелле!
КЪАДАР БЛА БУЙРУКЪ.
Араб тилде «къадарны» магьанасы былайды:
Пылан деб сиз англагъыз, аны аз джан англайды.
Дунияланы Аллахым пылан была къурады,
Ол пыланны бузмайын хар зат ишлеб турады.
Ала аны англамай, Аллахха дау салалла,
Кёб адамла чайкъалыб, къуджур сёзле айталла.
Къадар была эм буйрукъ - экиси башхадыла,
Адамла экисинде хаман къатышадыла.
Буйрукъ эки тюрлюдю - аны иги билейик,
Аланы таб англарча бола эсе, кёрейик.
Кёкде, джерде хар затха Ол буйрукъла бергенди,
Бири къалмай, барысы ол буйрукъгъа келгенди.
Кёклеге, Джерге айтды: «Буйругъума келигиз,
Сюйюб-сюймей болса да, хар ким ишлеб тебрегиз!»
Ала джууаб бердиле: «Биз бойсунуб келебиз,
Сен буюргъанча джолдан чыкъмай, ишлеб тебрейбиз!»
Бюгюн да, бюгече да баралла джолдан чыкъмай,
Аллах салгъан къадарны тюрлендирмей, не бузмай.
Кёклеге эм джерлеге, пылан салды барына,
Алада бири джокъду, джетмезлик ахырына.
Аллы барны - арты бар, барысы бошаллыкъды,
Къадар деген - ма олду, буйрукъ тыныб къаллыкъды.
Кёкде, Джерде хар бир зат Джаратханнга сыйынды,
Адамгъа уа буйрукъну бузмай туруу къыйынды.
248
Аманны, игини да Ол сынаргъа джаратды,
Сайла бирин аладан деб алагьа къаратды.
Иги джанын тутаргъа, амандан кенг туругъа,
Будунияда джашауун ма ол халда къуругьа.
Ол ма алай буюруб, бойнубузгъа салгъанды,
Бегиминден чыкъмазгьа адамдан ант алгьанды.
Бизде къарыугъа кёре, бергенди Ол буйрукъла,
Ол законну бузгъанла тюрмеледе турлукъла.
Бизге ачыкъ буйругъу - ол экисид, билгеннге,
Бир Аллахдан буйрукъла - ма алалла, этгеннге.
Таша затланы бизге борч этмеди билирге,
Аланы Кеси билед, кюрешмейик тинтерге.
Анга ташаны билиу - анда сейир бармыды,
Бир Аллахны бил ими, адамдача тармыды?!
Тамбла боллукъ затланы Аллахым билмейд десем,
Анга ийнанырмыса, боллукъну кёрмейд десем?
Озаманда Аллах да адам кибик болады,
Боллукъну англамаса, ол да сокъур турады.
Алай а халкъ къатышхан - Аллахха джокъду заман,
Озгъанны, боллукъну да кёрюб турады хаман.
Заман - Аллах Кесиди, бары Анга туурады,
Къол аязда кибик Ол барын кёрюб турады.
Джаратыллыкъ джанланы, ала барлыкъ джолланы,
Бары анга ачыкъды, Ол билибди аланы.
Дунияда джашауунда хар ким нени сайларын,
Джер юсюнде хар адам не эте айланырын,
Сора мёлеклерине джаздырыб къойду барын,
Эртдеден билген затын, дуния къайры барырын.
Кёкле, джерле ишлейле, ала къылыкъ этмейле,
Ол буюргъан ырджыдан аз да ары ётмейле.
249
Ала таймай ишлейле, буйрукъну бири бузмай,
Не бири алгъа ётмей, не бири джолун созмай.
Бир Аллахны буйругъун этелле, разы болуб,
Анга тасбихле айта, ала къууанчдан толуб.
Болджал джетгинчи ала алай ишлеб турлукъла,
Заманлары бошалса, ахыр кюн оюллукъла.
Адамдан бир башхады - буйрукълары аланы,
Адамгъача, алагьа бермеди сайлауланы.
Башына эркин болуб, сайлау берилгеничюн,
Адам улу джууаблы болады аны ючюн.
Мёлекде да джокъ сайлау, оноу этмейди кеси,
Ол сакълаб, къараб турад буйрукъ беририн Неси.
Адам бла джин болмаса, джокъду сайлауу болгъан,
Ол экиси болмаса, джокъду буйрукъну бузгъан.
Ол затла, барысы да Аллахны къадарыды,
Сынамны ким толтурса - къутулур мадарыды.
Муну барын айтханым, бирле аманны этиб,
Аны Аллахха кюреб, анга бетлери джетиб.
Аллахны буйругъу деб, Бир Аллахха къаблайла,
Тауба этер орнуна, Аллахны айыблайла.
КЪАЙСЫ АМАНДЫ?
Уллукёллю болуудан неда уллу гюнахдан,
Къайсысы аман болур, ма бу эки балахдан?
Уллу гюнахха барды къутулур амал андан,
Тауба этиб къайытсанг, ол болад анга дарман.
Аман джолдан тюз джолгъа салса биреулен кесин,
Ол эсине тюшюрюб, аны джаратхан Иесин,
Ары дери ол этген гюнахха ол дарманды,
Уллукёллю кечилмез, аны иши аманды.
Нек десенг, уллукёллю - ол кесине базады,
250
Гюнах этген тюшюнсе - ол сокъраныб азады.
Уллукёллю адамны Сыйлы Аллах сюймейди,
Ол къылыгьы болгьанны джаннетине иймейди.
Уллукёллю болса уа, къаннга дери киреди,
Рак ауруугьа ушайды, ол бир терен сингеди.
Сау болмагъан аурууду, анга дарман табалмаз,
Ол аны халек этер, андан башын алалмаз.
Ол ауруу была ёлсе, анга Аллах къарамаз,
Аны этген къуллугъу бир джукъгъа да джарамаз?
Ибилис да джаннетден аны ючюн къысталды,
Уллулукъ излейме деб, сыйсыз болуб атылды.
Махтанчакъны къуллугъу зыраф болур, аныча,
Не кёб къуллукъ этсе да, болмаз сууаб, алырча.
Не кёб тауба этсе да, ол да джукъгъа джарамаз,
Ол къылыкъ анда туруб, Аллах анга къарамаз.
Иблисге нёгер болуб, ол баргъан джерге барыр,
Ол къаллай орун алса, ол да аллайны алыр.
Эй, гюнах этген адам, къоркъма сен аны ючюн,
Кёлюм уллу болур деб, къоркъа бил аны ючюн.
Гюнахларынга тиле Кечиучюден кечмеклик,
Сеннге келиб джетгинчи бу дуниядан кёчмеклик.
Уллу Аллахдан уялыб, сен тауба эт ёлгюнчю,
Ахыр болджалынг джетиб, сен ёлюмню кёргюнчю.
Ол кечерге хазырды не уллу гюнахны да,
Саулукъда тауба этсе, не уллу пеляхны да.
Джан берген кёзюучюкде тауба къабыл болмайды,
Ары дери этилсе, къабыл болмай къалмайды.
Уллу кёллю адамны таубасы джарамайды,
Не кёб тауба этсе да, Аллахы къарамайды.
Быланы мен айтмайма, Сыйлы Къуран айтады,
251
Муслиман эсе адам, тюз джолуна къайтады.
ДЖАРЛЫ ХАЛКЪНЫ КЕЧ, АЛЛАХ!
Джарлы халкъны кеч, Аллах! Ийнанабыз дейдиле,
Къуран Сени законунг болгьанын билмейдиле.
Къуран айтхан затлагьа Аллах айтад демейле,
Не хакъны, не тюз джолну англаргъа излемейле.
Муну Аллах айтады дерге акъыл джетмейди,
Ол себебден тюшюнюб, Сен айтханны этмейди.
Къуран, хадис айтады дерге юреналмайла,
Не эсе да ол затны ала эсге алмайла.
Къуран айтханны айтсанг, Абсюб айтад дейдиле,
Расулну сёзюн айтсанг, чайкъалыб тебрейдиле.
Динни мен къурагъанча, хаман Абсюб айтад деб,
Неда башха биреуню, ма ол алай айтад деб,
Бу джарлы халкъ тюшюнмей, къатышханлай барады,
Джахил къауумгъа тынглаб, сылхыр болуб къалады.
Орамда бир къатындан эштсе да, ийнанады,
Хар ким бир-бирин алдай, къатыша айланады.
Мени имам этгенлей: «Джамагъат, бир тынглагъыз,
Мени тилегим барды, сёзюмю бир англагъыз!
Тилегим олду сизден, Абсюб айтад демегиз,
Ол халкъны къатышдырыр, ол акъылгъа келмегиз!
Къуранны къалайындан айтханымы айтайым,
Суурасын эм аятын, хар несин ачыкълайым.
Абсюб айтды демейин, Аллах айтады дегиз,
Анда сизге буйрукъла беред Джаратхан Иегиз!», Деб айтыб кюрешгенем, ала аны эштмелле,
Не тилеб кюрешсем да, тилегим и этмелле.
Алай была муратым джарты къалды, джетмедим,
Джамагъатдан къууаныб, мен келишиб кетмедим.
252
дйтды-этдиле была, халкъ къатыша барады,
Былай была ол барса, маджус болуб къалады.
Къуранда Уллу Аллах айтхан джолгъа келгинчи,
Халкъ къатышыб барлыкъды, ол Хакъ джолгъа киргинчи.
КЁЗНЮ АЧАРЫКЪ.
Къуру сыйлы Къуранды, адам кёзню ачарыкъ,
Анга ау болуб тургъан тубанланы чачарыкъ.
Гяуур къауум аманлаб, андан рыслаб къачалла,
Анга бедишле къураб, сау дуниягъа чачалла.
Табхан ётюрюклерин хаман анга къуялла,
Халкъланы мыйыларын къатышдырыб къоялла.
Джахил муслиманла да, ол хапарлагьа тынглаб,
Ийнаныб къол салалла, кертда деб, тюзге англаб.
Адам къалай билмейди, джау джаулугъун этеди,
Ёмюрден бери келген, ол аны адетиди.
Муслиманла, келигиз, тынгламайыкъ биз анга!
Барыбыз эс бёлейик кёз ачыучу Къураннга.
Кертини, ётюрюкню джангыз олду билдирген,
Джюрек кёзю ачылыб, хакъны ары кийирген.
Сора ол бош затмыды, сансыз этиб турурча?
Аллах Кеси юретед, биз тюз джашау къурурча.
Муслиманла Къуранны сан этмейле, кёреме,
Ауазгъа уа чабалла, мен сейирден ёлеме!
Акъылларын дин этиб, ала ауаз берелле,
Тубаннга юрген итча, сандракъны юрелле.
Къуранда не айтылад, деб хазнасы сормайды,
Билмесе, джахилме деб, ол орнунда турмайды.
Биз миллет, не эсе да, кесине бек базады,
Билгенни кёрюб болмай, анга уру къазады.
253
Бир-бирлерине акъыл юретирге чабалла,
Адамлыкъны, айыбны сансыз башын джабалла.
Бир Аллахны китабын ала алгъа салсала,
Джаратханны буйругъун ала эсге алсала,
Ол кёзлерин ачаред, джукъуларын сагъайтыб,
Тюз джолгъа да салыред, аланы бери уятыб.
Аллахны отказ этиб тургъан, кёб гяуурланы,
Аны окъуб сюзселе, уятады ол аланы.
Сен эс бёлюб къарачы, къаллай уллу алимле,
Аны окъуб эм сюзюб, бир сёз табмай, бегилле.
Бек ачы коммунистле къайтыб, ийман салалла,
Ол айтханнга тюшюнюб, Ислам динни алалла.
Бизде аны сан этмей, ойнай, булджуй туралла,
Нафсы сюйгенни айтыб, халкъны ары буралла.
Къуран тюлмюд халкъланы мюйюшге тыя келген,
Анга илиннгенлени тынч этиб, джууаб берген.
Джарыкъ кюндюзню къоюб, халкъ кечени нетеди,
Къарангыда баралмай, абын-сюрюн этеди.
Кюн тийиб джарытханча, ол дунияны джарытад,
Къарангылыкъ, джахиллик - ол адамны арытад.
НАМАЗ - УШАКЪДЫ.
Намаз деген ол неди - ол Аллах бла ушакъды,
Эсинг башхагьа кетсе, ол Аллахха къошакъды.
Намазлыкъгъа кирсенг сен, бир болуш деб тилейсе,
Бир къарыусуз джанма деб, Андан мадар излейсе,
Кесинги сыйсыз этиб, сен Раббинги аллында,
Мен гюнахлы къулунгма, деб джалбаргъан халынгда.
Ниет этиб «Аллаху акбар» деб къулакъ къакъсанг,
Мен дунияны ташлайма, дейсе сен алай айтсанг.
«Аллаху Акбар» десенг, Аллах эм уллуд дейсе,
254
Кесинги назик этиб, Аны аллына сюейсе.
рСьулакъ къакъгъан такбирге харам такбир дейдиле,
Дунияны харам этиб, намазгъа кир дейдиле.
Къулакъ къагьыб, бегитиб сен ушакъгьа кёчесе,
Салам бериб чыкъгъынчы, Иенг бла ушакъ этесе.
Арагьа киши салмай, Кеей бла сёлешесе,
Анга къул болгъанынгы ачыкълаб кюрешесе.
Сен аллында сюелиб, окъуйса суураланы,
Кими махтау Аллахха, кими тилек аланы.
Сора рукугьу этиб, бюклениб, ийилесе,
Джаратхан Ол болгьанын Раббинге билдиресе.
«Субхана Раббиял Гъазъиим», деб Иенги тазалайса,
Махтау этиб эм Уллу Ол болгьанын ангылайса.
«Самигъаллаху лиман хамидах» десенг, аны
«Аллах эштеди» дейсе, Анга махтау айтханны.
«Раббана лакал-хамды» дейсе сен ёрге турсанг,
«Эй, Раббибиз, махтаула Сеннгед» дейсе, тюз болсанг.
«Эм уллу Аллахды» деб, сен седждеге бараса,
Башынгы джерге уруб, Аллахха джалбараса.
«Субхана Раббиял-агьляя» деб айтаса алайда,
«Бизни Мийик Раббибиз» бек тазады хар къайда,
Дейбиз, седжде этсек да, уллулаб Джаратханны,
Аллыбызда суратлаб, кёрюб тургьанча Аны.
Намазда Аллах была былай ушакъ этебиз,
Ансыз мадар болмазын биз англаб, бегитебиз.
КЕРТИ УСТАЗ.
Окъуб, билим алыргьа кёбле мыллык аталла,
Бир-бирине эришиб, адамлыкъны саталла.
Окъуугьа киргенбиз деб, джюрюйдюле махтаныб,
Уллу ачхала джоюб, дуния малгьа тахтаныб.
255
Б ара-келе туралла, чурукъ дж ы рты б, къадалы б,
Д ер си н б и л г е н барм ы ды , ок ъ уй м уд китаб алы б?
Хар бирини да барды окъутхан устазлары,
Джарашдырыб окъутхан бар эсе - бек азлары.
Окъутхан, окъугъан да дуния малды къайгъысы,
Адам болсам деген а, табылырмы къайсысы?
Окъуу-окъуу деб чабыб, бир диплом алалсала,
Омакъ мешнагьа миниб, бир галстукну такъсала,
Иги улхучукъ тюшген бир джерчикни табсала,
Халал-харам болса да, бир ашаугъа батсала,
Дипломчукъну кёргюзюб, бирер джерге кирелле,
Бир орунну алгъанлай, хыны болуб тебрейле.
Аллахны аты была урогун башламагъан,
Сора ол устазмыды, хакъ сёз бла бошамагьан.
Аллахны атын айтыб, салам бере келмеген,
Кете туруб, сиз Анга аманат деб, кетмеген.
Керти устаз бард, билсенг, сау дунияны башына,
Уллугъа, гитчеге да, къартына, эм джашына.
Ол бир сыйлы устазды, адамлыкъны ёсдюрген,
Адамны сыйсыз этмей, терс джолланы кесдирген.
Аны устазгъа сайлаб, тута билген - насыбды,
Алайсыз аны юсюн насыбсызлыкъ басыбды.
Аны устаз этмеген, ол насыбха джеталмаз,
Къаллай бир окъуса да, кесин адам эталмаз.
Ол устазны окъууу сау дунияны джарытад,
Башхалары, чабдыра зыраф джолда арытад.
Кеси мындан кетсе да, керти устаз ёлмейди,
Ол окъууну сайлагъан, ол да ёлюм кёрмейди.
Хаух дуниягъа окъугъан - ол ёлсе, джокъ болады,
Керти окъуу окъугъан - ёлсе да, сау турады.
256
fCepra устаз кетгенди, окъууу уа барады,
Ддамлыкъны сайлагъан, ол окъууну алады.
Керти устаз деген а - адамлыкъны юретген,
Адебни эм къылыкъны дуниягъа джайыб кетген.
Ол устазны китабын ким окъуса, дере этиб,
Не азчыкъ да аджашмаз, къалмаз серине кетиб.
Джер юсюнде тюз джолну халкълагъа ачыкъ этген,
Ол джолну ким сайласа - уллу насыбха джетген.
Мухаммад файгъамбарды, атын излесенг аны,
Хаманда сау устазды, кетсе да аны джаны.
Мингден артыкъ джылланы аты эски болмагьан,
Ол окъуугъа джетмейин, бир билим да толмагьан.
Окъуу-окъуу деб миллет, окъуугъа баш аталла,
Нюр бериучю окъууну дуния малгъа саталла.
УЛЛУ САУГЪА.
Эй, Аллахым, Къуранны саугъа этдинг Сен манга,
Сансыз-санаусуз махтау, шукурла болсун Санга!
Джашаууму кёбюсюн Къуран была ашырдым,
Атеистле джол бермей, кёб джылланы джашырдым.
Аладан къутулгъанлай, манга бир къууанч келди,
Аны айтыб тебредим - бурнум бузгъа тирелди.
Сени хар бир сёзюнге, сыйлы Къуранда болгъан,
Анга джетер багьа джокъ - Ол сыйлы нюрден толгъан.
Анга багьа тюлдюле, сау дунияда алтынла.
Аны къой да, биз айтхан болсун, дейле къатынла.
Сен джиберген буйрукъну къой да, бизге тынгыла,
Деб къысадыла ала, биз айтханны ангыла!
Аллах сюйгенни къой да, этилсин биз сюйгенча,
Къуранны ары джабыб, миллет эте келгенча.
Биз айтханнга кёч дейле, Сени Сёзюнгю оюб,
257
Къатын динни тут дейле, Сени дининги къоюб.
Аллахым, Сеннге туурад, барын кёрюб тураса,
Джахил къауумну бошлаб, бизни таба бураса.
Фанатик динчилеге келмейди къошулурум,
Властла была ишлеген молла бла, шох болурум.
Бу джарлыла, факъырла нетгенлерин билмейле,
Ол айтханнга чарлайла, Андан тилек тилейле.
Буйругъун къабыл этмей, уялмай къалай тилейле,
Алай тюлдю десенг а, санга тишле билейле.
Керти муслиман болса, адам алай эталмаз,
Бир Аллахны сёзюне, ол кёнделен туралмаз.
Динни эм уллу джауу ала болуб къалдыла,
Тыш джаугьа нёгер болуб, бизге къайгъы салдыла.
Ичингде джау аманды, тышында джаудан эсе,
Ичингде ау къоркъуулуд, тышында аудан эсе.
Тыш джаудан эсе уллуд къарангыны зараны,
Кеси айтханнга бегиб, бюгалмазса сен аны.
Бир Аллахны сёзюне ёлелле ала чарлаб,
Кеслерича этерге туралла ала, марлаб.
Тюз джолну излегеннге табадыла бедишле,
Ма алай бек сейирди къарасанг, халкъда ишле.
АЛЛАХ КИМДИ?
Бир Джаратхан барды деб, айтыу ийман болмайды,
Ол джиберген законну тутмай, ийман толмайды.
Ийманы керти болгъан, къургъакъ сёз бла къоймайды,
Аны патчах этмесенг, сеннге ийман къонмайды.
Дунияны джаратхынчы, Ол Джоругъун къурады,
Артда бизни джаратыб, джол кёргюзюб турады.
You have read 1 text from Karachay-Balkar literature.
Next - Дин Назмула - 13
  • Parts
  • Дин Назмула - 01
    Total number of words is 3854
    Total number of unique words is 1751
    30.5 of words are in the 2000 most common words
    46.6 of words are in the 5000 most common words
    56.8 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 02
    Total number of words is 3952
    Total number of unique words is 1825
    31.6 of words are in the 2000 most common words
    48.1 of words are in the 5000 most common words
    57.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 03
    Total number of words is 3789
    Total number of unique words is 1916
    31.6 of words are in the 2000 most common words
    47.0 of words are in the 5000 most common words
    58.0 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 04
    Total number of words is 3879
    Total number of unique words is 1824
    32.7 of words are in the 2000 most common words
    48.4 of words are in the 5000 most common words
    59.1 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 05
    Total number of words is 3806
    Total number of unique words is 1798
    30.5 of words are in the 2000 most common words
    45.9 of words are in the 5000 most common words
    55.1 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 06
    Total number of words is 3781
    Total number of unique words is 1801
    30.2 of words are in the 2000 most common words
    46.5 of words are in the 5000 most common words
    56.0 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 07
    Total number of words is 3868
    Total number of unique words is 1841
    28.7 of words are in the 2000 most common words
    45.1 of words are in the 5000 most common words
    54.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 08
    Total number of words is 3784
    Total number of unique words is 1889
    31.5 of words are in the 2000 most common words
    46.5 of words are in the 5000 most common words
    56.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 09
    Total number of words is 3943
    Total number of unique words is 1844
    34.3 of words are in the 2000 most common words
    49.9 of words are in the 5000 most common words
    58.9 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 10
    Total number of words is 3971
    Total number of unique words is 1859
    34.7 of words are in the 2000 most common words
    50.1 of words are in the 5000 most common words
    59.6 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 11
    Total number of words is 3915
    Total number of unique words is 1779
    32.9 of words are in the 2000 most common words
    50.6 of words are in the 5000 most common words
    61.4 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 12
    Total number of words is 3904
    Total number of unique words is 1847
    32.0 of words are in the 2000 most common words
    48.1 of words are in the 5000 most common words
    58.2 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 13
    Total number of words is 3862
    Total number of unique words is 1811
    31.9 of words are in the 2000 most common words
    48.7 of words are in the 5000 most common words
    57.5 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 14
    Total number of words is 3884
    Total number of unique words is 1848
    31.0 of words are in the 2000 most common words
    47.9 of words are in the 5000 most common words
    57.9 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 15
    Total number of words is 3841
    Total number of unique words is 1970
    31.3 of words are in the 2000 most common words
    47.7 of words are in the 5000 most common words
    57.6 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 16
    Total number of words is 3843
    Total number of unique words is 1973
    30.4 of words are in the 2000 most common words
    45.8 of words are in the 5000 most common words
    55.2 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 17
    Total number of words is 3909
    Total number of unique words is 1851
    31.8 of words are in the 2000 most common words
    48.6 of words are in the 5000 most common words
    58.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 18
    Total number of words is 3827
    Total number of unique words is 1936
    32.1 of words are in the 2000 most common words
    47.1 of words are in the 5000 most common words
    56.9 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 19
    Total number of words is 3876
    Total number of unique words is 1918
    33.5 of words are in the 2000 most common words
    49.4 of words are in the 5000 most common words
    59.4 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 20
    Total number of words is 3838
    Total number of unique words is 1903
    32.4 of words are in the 2000 most common words
    49.1 of words are in the 5000 most common words
    58.4 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 21
    Total number of words is 3908
    Total number of unique words is 1915
    32.0 of words are in the 2000 most common words
    48.5 of words are in the 5000 most common words
    57.9 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 22
    Total number of words is 3898
    Total number of unique words is 1961
    31.8 of words are in the 2000 most common words
    47.8 of words are in the 5000 most common words
    58.1 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 23
    Total number of words is 3930
    Total number of unique words is 1886
    32.1 of words are in the 2000 most common words
    49.0 of words are in the 5000 most common words
    58.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 24
    Total number of words is 3856
    Total number of unique words is 1924
    31.9 of words are in the 2000 most common words
    48.5 of words are in the 5000 most common words
    58.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 25
    Total number of words is 3795
    Total number of unique words is 1881
    30.9 of words are in the 2000 most common words
    47.4 of words are in the 5000 most common words
    56.1 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 26
    Total number of words is 3840
    Total number of unique words is 1909
    30.3 of words are in the 2000 most common words
    46.5 of words are in the 5000 most common words
    56.6 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 27
    Total number of words is 3851
    Total number of unique words is 1835
    30.4 of words are in the 2000 most common words
    46.9 of words are in the 5000 most common words
    56.3 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 28
    Total number of words is 3858
    Total number of unique words is 1855
    31.4 of words are in the 2000 most common words
    48.0 of words are in the 5000 most common words
    57.4 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 29
    Total number of words is 3788
    Total number of unique words is 1899
    31.0 of words are in the 2000 most common words
    47.1 of words are in the 5000 most common words
    57.5 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 30
    Total number of words is 3839
    Total number of unique words is 1871
    32.5 of words are in the 2000 most common words
    48.7 of words are in the 5000 most common words
    58.1 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 31
    Total number of words is 3417
    Total number of unique words is 1760
    30.5 of words are in the 2000 most common words
    47.5 of words are in the 5000 most common words
    58.5 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.