Latin

Дин Назмула - 05

Total number of words is 3806
Total number of unique words is 1798
30.5 of words are in the 2000 most common words
45.9 of words are in the 5000 most common words
55.1 of words are in the 8000 most common words
Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
Хар ким кесин бошламай, эслеб, къоркъуб турургъа.
Биз къадалыб, кюрешиб гюнахланы этмезге,
Аны была эришиб, нафсыгьа бой бермезге.
Анга бой берилгенлей, гюнах андан чыгъады,
Анга бойсуннганны уа, сыйсыз этиб джыгъады.
Ол себебден нафсыды эм биринчи джауубуз,
Кёбню бузуб ёлтюрдю, сакъ болайыкъ сауубуз.
Махтаулу къылыкъланы кесибизге алайыкъ,
Къайгъы болуб, кюрешиб, къаныбызгъа салайыкъ.
Сыныкъ къылыкъладан да башыбызны сакълайыкъ,
ИР Аллахха джалбарыб, Анга тилек салайыкъ.
87
Нафсыгъа бой салмакъды гюнахны чыкъгъан джери,
Адам терсеймез анга бой салгъынчынга дери.
Ол айтханны этгенлей, тебрер адам аджашыб,
Кеси да англамайын, тюз джолундан тайышыб.
Бизге файгъамбар айтды: «Андан бек сакъ болугьуз,
Сизни халек этерик - олду эм бек джауугъуз.
Сен тышында излеме джауларынгы кесинги,
Ол эки къабыргъангы арасындады сени».
Башха бирле тюлдюле, нафсынгды сени джауунг.
Хар заманда биргенгед сени тутуучу ауунг.
Сен кесинги сакъласанг, джюрегинги бегитиб,
Шайтан бир джукъ эталмаз, сенден тюнгюлюб кетиб.
Нафсысына сакъ болгъан, адамлыгъын оймайды,
Аны бошлаб къойгъунчу, кеси бетин джоймайды.
Къуранда да Аллахым бизге алай буюрад:
«Нафсыгъа бой бермезге, бизни анга чакъырад.
Гюнахны чыкъгъан джери, билдик, нафсы болгъанын,
Анга хорлатхан адам - ол гюнахдан толгъанын.
Аны была къазауат этейик биз бошламай,
Анга джол бериб къоюб, бир хайуаннга ушамай.
Джангылгъан заманда да, биз гюнахха къатышыб,
Кечиучюден тилейик «кеч, Аллах» деб, айтышыб.
Сокъураныб къайытсакъ, умут барды кечер деб,
Гюнахланы кетериб, бизни таза этер деб.
Ол къарамай къоймайды керти тауба этгеннге,
Кёлю была джалбарыб, кечмеклик тилегеннге.
Джюреги мугур болуб, Бир Аллахха къайытса.
«Энди бу ишни этмем, инша Аллах!» - деб айтса.
Джаратхандан уялыб, аман ишин оймаса,
Таубасы къабыл болмаз, Аны ючюн къоймаса.
88
кёрсе - уялса, ташада уа уялмаса,
О^аны къалай кечер, Андан уялыб къоймаса?
К арыуУ джетмей къойса, не келишмей саулугъу,
Неда биреуден къоркъуб, болуб аны джаулугьу.
Аллай тауба джарамаз, Аллах келмейд эсине,
Аууз джукъгъа саналмаз, сакъ болсун ол кесине.
Тауба эте бир буза, анда бегим болмаса,
Аллах анга къарамаз, сокъураныу толмаса.
Бюгюн тилегенликге, дагъыда бузуб къойса,
Сёзюне ие болмай, хаман ол сёзюн ойса.
Ол ётюрюк таубады, аны неси алдаучу,
Ол иши анга болур Къыямат кюнде даучу.
Аллах бизден излейди, биз джангылгъан заманда,
Союьураныб, уялыб тилемекни хаманда.
Гюнах этмей, мёлекча, тюлдю адам тураллыкъ,
Не гитчесин да къоймай, барын кери ураллыкъ.
Аллах да бизге алай туругьуз деб, айтмайды,
Гюнахлыланы атыб, къарамайын къоймайды.
Уллу гюнах этсе да, Аллах анга къарайды.
Ким кечмеклик тилейди деб Аллахым сакълайды.
Тилемейин тургьанны Аллах эрши кёреди,
Аллай адам кечилмей - ол гюнахлы ёледи.
Уллукёллю адамды тилемейин джашагъан,
Умуту джокъ Аллахдан, билгени уа - ашагьан.
Кечмеклик тилемеген - ол базады кесине,
Аллахына тюберин келтирмейди эсине.
Гюнахла да болмайла, ала бирча барысы,
Бир къаууму - уллула, гитчелелле джартысы.
Аллах айтад Къуранда: «Уллуладан джанлагъыз,
ладан сиз сакъ болуб, башыгъызны сакълагъыз!»
89
Гитчелени Аллахым тынч кечеди, билейик.
Уллула уа къыйынды, аланы бек тилейик.
Гитчелеге сакъ болуб, уллукёллюлюк этмей,
Сансыз этиб аланы, биз къаландырыб кетмей.
Ала да кёб болурла «хо-хо» деб, этиб барсакъ,
Очукъ ючюн деб къоймай, гитчелеге да бол сакъ.
Очукъ ючюн деб къойса, ол этген гюнахына,
Гитче да уллу болур, ол барса Аллахына.
Нек десенг ол алмайды гюнахларын бойнуна,
Сансыз этиб къояды, ол уялыр орнуна.
Очукъ ючюн деб айтса, адам этиб аманны,
Ол уллукёллю болад - Аллах сюймейди аны.
Ол не Аллахны сёзюд, Къуранда джазылыннган,
Неда Расулуллахны хадисинден алыннган.
Алай айтса бузады ол бирин экисини,
Бу сёзге сен сакъ болуб, джаша эслеб кесинги.
Башха гюнах дженгилди, алай айтхандан эсе,
Экисине тенг болуб, сен дау салгъандан эсе.
Алагьа къаршчы болгъан - ол муслиман болалмаз,
Алагьа оноу этсе, аны ийманы къалмаз.
Муслиманны джоругъу шериятды, ангыла,
Сен хакъ муслиман эсенг - экисине тынгыла.
Биреу гюнах этгенин ол ойлашыб англаса,
Аман ишни этдим деб, аны бойнуна алса.
Этген гюнахы аны этген заты болады,
Гюнах этдим деб билсе, ол Иесинден уялады.
Очукъ ючюн деучю уа, Аллахдан уялмайды,
Кесини айыб ишин ол бойнуна алмайды.
Джаратханнга джокъ адеб неда файгъамбарына.
Муслиманма деб турад, бойсунмайын барына.
90
пиман деген сёзню магьанасы былайды,
дллахха, файгьамбаргъа «сыйыннган» деб, алайды.
Ол джолгъа Сен бир тюзет, Уллу Аллахым, бизни,
Къыямат кюн аллынгда уялтма бетибизни!
алдагъы ла а ртдагъы лагъа.
Туумай къалад деб къоркъма,
Аман тууады деб къоркъ.
/Нарт сёз/
Алдагьы артдагъыгьа адетлени къояды.
Аман адетни къойса, терилерин сояды.
у яда нени кёрсе, учханда аны этер.
Миллети нени этсе, тели ол джолну кетер.
Сыйлы файгъамбар айтды: «Хар джан таза тууады,
Сора аланы артда ата-ана бузады.
Ала чууут болсала, чууут динни алалла,
Ата-ана дининде ала ёсюб къалалла.
Христианлы болсала, туугъан да аны алыр.
Меджисуула эселе, бала да анда къалыр».
Тюзню, хакъны кёргюзсенг, анга насыб къояса.
Аман джолну сингдирсенг, балаланы джояса.
Алтын-кюмюш болса да кийиндирген кийиминг,
Этаж юйде турса да, кёлге джетиб сюйюмюнг.
Мерседесде джюрютсенг, аягъын джер басдырмай,
Сен тойдуруб семиртсенг, не азчыкъ да аздырмай,
Къайгъысын кёрюб аны, ийманнга тюзетмесенг,
Ахыратда дау салыр, адамлыкъ юретмесенг.
Сен юретир керекли алгъан хар бир айыбы,
Тюз джолну тюзетмесенг, тиер сеннге таягьы.
Ата-ана бошласа, гитчеликде тыймайын,
Ртда хар кимге чабар, джорукъгъа сыйынмайын.
91
Джау болуб чыгъар санга баланг сени кесинге.
Бир кийик джаныуарча, ол хырылдар иесине.
Хайуан къылыкъгъа кёчсе - ол адамлагъа чабар.
Азаб болуб ол халкъгъа, джетген джетгенин къабар.
Ананы къачы демез, атаны хакъын билмез,
Кишиге хатер этмез, ол затха эсин бёлмез.
Ол экисини хакъын билмеген ол не билир?!
Джюрекде рахмат болуб, ол башхагьа не берир?!
Ала халкъгъа азабха бу дуниягъа тууалла.
Джер юсюнде хар затха азаб бериб туралла.
Бёрю кючюкле кибик, отду джетген джерлери,
Кюйдюрелле хар къайда тишилери, эрлери.
Къоркъуу салыб миллетге, алай была джашайла.
Не да сыйыныб бетге, халкъны этин ашайла.
Ол къауум алай барса, гюнах джолгъа кетеди,
Шайтан нени буюрса, разы болуб этеди.
Кёб адамла кеслери балаларын джоялла,
Тюз джолгъа тюзетмейин, ала бузуб къоялла.
Къайдан тюзетсин аны, ол кеси тюзелмесе,
Ол анга Аллахындан аманат деб, билмесе.
Аллай бала нек къурайд - халкъгъа къыйынлыкъ берген,
Тюйюшеди, урлайды - олду къуру ол бил ген.
Файгъамбарыбыз айтды: «Ата-ана сюрюучюд,
Ийманда, джорукъда да ёлгюнчюнге кютюучюд».
Буруннгула айтханла: «Къоркъма, туумай къалад» - деб, Бизни сагъайтхандыла: «Къоркъ, аман тууады» - деб».
Я, Аллахым, Сен сакъла, баланы аманындан!
Не тукъум да зулмучу къауумну заранындан!
ШАЙТАННЫ ХЫЙЛАЛАРЫ.
Эм биринчи адамгъа шайтан былай келеди,
92
Дны акъылын чагьыб, быллай ауаз береди:
Хар зат кеси болгъанды, барады джашау кеси,
Кёргюз бери, бар эсе дунияланы Иеси.
Джаратыучу бард деген, ол бош сёздю, ийнанма,
Ёлдюнг, чирдинг, тас болдунг тирилиуге ышанма»,-
Деб, кюрешиб, адамны эсин ары бурады,
Бир къауум да, ийнаныб, алайды деб, турады.
Сагьыш этиб, ойлашыб, къыйнамайды ол кесин,
Терен затлагьа ийиб, кюрешмейди ол эсин.
Кёз кёрген затдан ары, ол терен баралмайды,
Бир кесек сагьыш этиб, арлакъ къараялмайды.
Алай была кюрешиб, бир къауумну хорлайды,
Ол аны хыйласыды, алайтын бек алдайды.
Сора адам эс джыйыб, Джаратыучу бард десе.
Бу къадар кёрюннген зат иесизмиди, элесе?
Сора эрлей, осагъат, былай айтыб джетеди,
Къуллукъ этдирмез ючюн, джюрегин хош этеди:
«Кяфырладан тюлсе сен, энди болдунг муслиман,
Къуллукъ этиб нетесе, боллукъду, салдынг ийман».
«Огъай, мени Джаратхан - Ол не ючюн джаратды,
Бу джарыкъ дуниягъа да мени нечюн къаратды?
Мени Джаратхан Иеме борчду къуллукъ этерге,
Разылыгъын мен излеб, мындан алай кетерге.
Бир кюн Аны аллына сюелликме, амалсыз,
Алайда не айтырма, барыб къалсам гъамалсыз?» Деб, ол акъылгъа келсе, этдиреди ол болджал:
«Аны-муну бир тындыр, узакъды алкъа аджал.
Ишлеринги бир боша, артда этерсе къуллукъ»,Деб, аны арт болджалгъа салдырады, ол къурлукъ.
«Огъай, тамбла этгеним - ол тамблачюн боллукъду,
93
Бюгюн борчуму къойсам, орну къалай толлукъду?!
Бош иймей заманымы, борчума къадалайым,
Джаратхан Аллахымы разылыгъын алайым»,Деб, къуллукъгъа джарашса, сора былай келеди,
Осагъатда бир тюрлю, джангы ауаз береди.
Ашыкъдырыб ол аны, былай айтады анга:
«Хайда, дженгил бола кир, хар не къарайды санга,
Сени ненча джумушунг - баралла ала озуб,
Сен чёгюб нек тураса, къадар ишинги созуб?», Деб аны джарыллыгъын кёргюзеди кёзюне,
Сора ол алданмаса, ол сингдирген сёзюне,
«Бир кесек заманчыкъгъа мен нени баджарырма,
Ашыкъмайын этейим, бай болубму къалырма», Деб сора ол къуллугъун, ашыкъмай, толу этсе,
Дунияны къоюб эси Сыйлы Аллахха кетсе.
Озаманда уа шайтан быллай мадар табады,
Бир аламат этдинг деб, аллай акъыл салады:
Джокъду сенича этген, деб кёлюне келтиред,
Къуллугъуна баздырыб, уллукёллю этдиред,
Айтчы бир адамлагьа, халкъ билмейин турады,
Адамлагьа билдир деб, шайтан ушакъ къурады.
Ол акъылын бегитсе, алдатмай анга кесин,
Джаратханны эсгериб, тохтатса Анда эсин.
«Халкъдан меннге не хайыр, Аллахды берлик хакъны,
Хар кимни не этгенин кёрюб турады халкъны».
Ол заманда келеди ол башха джолну алыб,
Джюрегине, эсине ол башха акъыл салыб.
Бир Аллахны буйругъу бошагьанды ол тыныб,
Нетесе сен кюрешиб, къыйналыб, намаз къылыб.
Сен Аллахны буйругъун бузалгъанмы этерсе,
94
к адар бегиб бошагьанд, сен кюрешиб нетерсе?!
этсенГ, этмесенг да башхасы джокъду аны,
Сенми тюрлендирсе, Иебиз салгъан Къадарны.
Бир керилиб къал мында, эталгъанынгы этиб,
Адам эки джашамайд, къалгьынчы аджал джетиб,
Деб тебрейди кюрешиб, терсейтирге тюз джолдан,
Кючюн, къарыуун салыб, къалай келсе да къолдан.
Сора адам тюзелсе, Уллу Аллахха къайтыб,
Алданыб къалмай анга, тохтаса былай айтыб,
Ташаны мен билмейме, аны билген Кесиди,
Ол хар затны Джаратхан эм Болдургъан Иесиди.
Мен а Аны къулума, Олду мени джаратхан,
Кёб ашхылыкъла бериб, нигьматына къаратхан.
Джаратханнга борчумду къуллукъ этерге Анга,
Аны не буюргьаны, ол а ташады манга.
Иш бары Аныкъыды, мени борчум - къуллукъду,
Ары барсакъ тюзлюкню базманын Ол къурлукъду.
Ол кюн мен не айтырма, базманнга салса мени,
Игими, аманымы, ишлерими, хар нени?!»,Деб хорлатмай тохтаса, шайтан джылаб къачады,
Ол уллу сокъураныб, бушуу эшик ачады.
Сора былай айтады бек ёкюнюб, къыйналыб,
Ол терслигин ангылаб, джюрегин бушуу алыб:
«Седжде этерге буйрукъ манга да болгьан эди,
Алай а мен унамай, джазыкълыкъ тутхан эди.
Аллахым налат бериб, мен къысталдым узакъгъа,
Уллукёллю болуб мен, тюшюб къалдым тузакъгъа.
% уа насыблы болду, Раббисине табыныб,
ен а Джарлы болгъанма, бойсунмайын абыныб»,-
Деб башындан тутуб ол къаты джылай, къачады,
95
Башха къарыуу къалмай, джыламукъла чачады.
АДАМНЫ ЮЧ БОРЧУ.
Хар бир адамны борчу - кеси орнун танымакъ,
Дунияда аны бузмай, джашауун тюз ашырмакъ.
Эм уллу борчу аны - излеб Иесин табыуду.
Экинчи борчу аны - кесин иги таныуду.
Ючюнчю да - дуниягъа ол не ючюн келгенин,
Бу дунияда джашауну Аллах нечюн бергенин.
Бу юч затны хар адам иги англаса толу,
Анга кёре джашаса, сора ол адам болур.
Аланы англамаса, бу дуниягъа алдатыб,
Ол затланы сан этмей, къойса аланы атыб,
Хайуандан бир башхасы болмайды ол адамны,
Англаб, орнун тутмаса, къайдан болсун ийманы!
Кереклисин тындыра хар бир джан да биледи,
Башха джукъ англамаса, ким да ары киреди.
Адам джаратылынды дуниягъа сыйлы болуб,
Кеси орнун туталса, анда адамлыкъ толу б.
Джер юсюне ие болду, акъылы бар себебли,
Джашаугъа керек затны билиб болду ол эбли.
Дуниягъа къонакъ болуб, къонакъча ол джашасын,
Хайуанча ашамайын, Иесин таныб ашасын!
Кеси орнун англасын бу дунияны юсюнде,
Аны бютеу ёмюрю тюш кёргенчад тюшюнде.
Кеси кибикле келиб кетгенлерин бурунда,
Къыямат кюннге дери алай болур къуру да.
Мен да элча бир адам, джокъдан бар болуб чыкъгъан,
Бардан да джокъ боллукъма, хар кимча ёлюм джыкъгъан.
Бу алдауукъ дуниягъа мен алдатыб къоймайым,
Адам болалмай ёлюб, мен сыйымы джоймайым.
96
Мен да халкъча, дунияда туугъан, ёлген бир адам,
Ёлгюнчю джашаялсам, кишиге болмай хатам.
Джаратханнга бойсунуб, Ол айтханча туралсам,
д ны разы этерлей, аллай джашау къуралсам.
Халкъдан артыкъма демек келтирмейим эсиме,
Ёхтем болуб дунияда, мен базмайым кесиме.
Ибилисча болмайым, этиб уллукёллюлюк,
Мында къучакъ джаймайым, мен да болурма ёлюк.
Байлыгьы айтылмайды адам ёлген заманда,
Адамлыгъы айтылад, бир тынгла джаназыда.
Керек болуб тебрейди ёлюр-ёлмез адамлыкъ,
Кимге файда береди ёлгенден сора байлыкъ?
Байлыкъны иги билиб, ол бош затчыкъ болгьанын,
Ма бу дунияны юсю фитналадан толгъанын.
Дунияны зауукълугъу хаухду, алдауукъду деб,
Одунияны джашауу тюрленмей турлукъду деб.
Керти джашау андады - мен ары къуралайым,
Алдауукъгъа алданмай, ары азыкъ алайым.
Мында мен баджарайым, инджилмей джашар чакълы,
Юйдегиге къурайым азыкъны ашар чакълы.
Мен бери келмегенме ёмюрлюкге къалыргъа,
Мында болгъан байлыкъны, къоймай, барын алыргъа.
Хаман дуниягъа ишлеб, байлыкъгъа эсим кетиб,
Ахратны уа унутуб, къалмасын аджал джетиб.
Джарлыгъа болушханым - дуния малдан табарым,
Кесим да ёлгюнчюнге, къапларым эм къабарым.
% дунияда орнуму толтуралсам, кюрешиб,
Кесими бошлаб къоймай, нафсы была эришиб.
Адамлыкъгъа керекли къылыкъланы юрениб,
ем сюйгенча атлайым, турмайым мен эриниб.
97
Тартмайым мен башыма дунияда уллулукъну,
Мен ёлсем бир кесекден мында унутуллукъну.
Бери бир кесекчикге, мен келгенме джашаргъа,
Бир мардалы заманны мен джерде ашырыргъа.
Туууб, ёсюб дунияда Уллу Аллах сынаргъа,
Къайсы джолну сайлар деб, Ием меннге къараргъа.
Мында сынаб Джаратхан, анда хакъны берликди,
Мында ким тюз туралса, ол джаннетге кирликди.
Къазауат этиб кесин, тазаласа кюрешиб,
Нафсыгъа бой бермейин, кеси была эришиб.
Кесини джаны ючюн, мында кесин къатдырса,
Аллах айтханча туруб, тюз адам деб айтдырса.
Халкъгъа кесин сюйдюрсе, Аллахына тюз туруб,
Аланы разы этсе, сора къалыр къутулуб.
Кесин тыймай бошлагъан - ол тебрейд джолдан тайыб,
Аллахдан, адамдан да къалмаз алмайын айыб.
Я, Аллахым, Сен болуш кесибизни тыяргъа,
Тюз джолгъа Сен тюзетиб, бир мардагьа джыяргъа!
ТАКЪУА.
Эй, къарнашла, албурун Джаратханны джокълайыкъ,
Ызы была биз Андан къоркъайыкъ эм уялайыкъ.
Джаратхан Бир Аллахха ийнанмайын турмайыкъ,
Нигьматын хайырланыб, Иесин кери урмайыкъ.
Биз Аллахдан къоркъайыкъ шукур этмей турургъа,
Аны ашхылыкъларын бир джанына бурургъа.
Хар бир игиликни да бизге Олду бериучю,
Аны сезер ойлашыб, сагъыш эте билиучю.
Аны игиликлерин барысын хайырланыб,
Биз уялайыкъ турургъа хаух дуниягъа алданыб.
Уллу Аллах Къуранда кёб махтайды такъуаны,
98
Бойнубузгьа къаты борч этиб салады аны.
Аны кёб джерлеринде такъуагъа ие бол дейди,
Джаратхандан сен къоркъуб, сакъ туруучу бол дейди.
Намазларын этгенле, оразаны тутханла,
Такъуалы болмасала - Аллахны унутханла.
Джаратхандан бек къоркъгъан - эм сыйлы адамладан,
Джаннетге да биринчи - кирликлери аладан.
Иесин разы ким этсе, ол азабдан къутулур,
Къоркъуб ким сакъ джашаса, ол джаннетледе солур.
Аллахдан къоркъгъан адам Джаратхандан къууаныр,
Къыямат кюн джаннетде зауукълана джубаныр.
Джаратхандан ким къоркъса, Ол аны биргесинед,
Аллах аны шохуду, ол да Аны эсиндед.
Дини сыйлы этмейди, болалмаса такъуасы,
Аллай адам хаманда Иесине болад ассы.
Иесинден къоркъгъан адам, намазына сакъ болсун,
Къалгъан къуллукълары да, Ол буюргъанча, толсун!
Къуранны окъуучу да тындырсын ол айтханны,
Дуния затха бурмасын, къойсун аны сатханны.
Алай была муслиман бек сакъ турсун кесине,
Зыраф къуллукъ этмесин, алсын аны эсине.
Иесинден къоркъмай этсе - ол къуллугъу джарамаз,
Такъуагъа ие болмаса, анга Аллах къарамаз.
Къуллукъ этиучю къоркъсун, ол къабыл боламыд деб,
Аны этген къуллугъун, Джаратхан аламыд деб.
Къалай болур халым деб, ол къоркъгъанлай турмаса,
Уллукёллю боллукъду, аны кери урмаса.
Озаманда къуллугъу джараусуз болуб къалыр,
Кёлю уллу болгъанны Ол джаханимге салыр.
Этген къуллугъум мени джаннетге элтирикди 99
Деген акъыл келсе уа, ол отха кетерикди.
Умут была къоркъууну арасында турайыкъ,
Уллукёллю болууну бизден кери урайыкъ.
Аллахны рахматындан тюнгюлюб да къалмайыкъ,
Ол къарарыкъ тюлдю деб, аллай акъыл алмайыкъ.
Бир Аллахха таяныб, ышаннганлай турайыкъ,
Хаман Анга джалбарыб, кёб тилекле къурайыкъ.
Кимни этген къуллугъу, къабыл болуб алыныр,
Кимники къабыл болмай, ол азабха салыныр,
Къыямат кюн белгили боллукъдула къуллукъла,
Ары дери билмейбиз, белгисизлей турлукъла.
Ол себебден къоркъмасакъ джарарыкъ тюлдю бизге,
Кесек къуллукъчукъ ючюн, биз базмай кесибизге.
Алай а таянайыкъ Аллахны рахматына,
Кечиучю болгъанына, тохсан тогъуз атына.
Къуллукъланы бузуучу бардыла деб къылыкъла,
Аллах Кеси сюймеген, тюрлю-тюрлю сыныкъла.
Муъмин къарнашларыны сёзлерин эте эсе,
Айыбларын басдырмай, джайыб кюреше эсе,
Биреуге зарлыкъ тутса, анга джюреги кюйюб,
Ол онглу болса сюймей, кеси онгарын сюйюб,
Уллукёллюлюк этсе, кеси кибик биреуге,
Ол да болушур анга джаханимге кириуге.
Джаратханны унутуб, кёлю уллугъа кетсе,
Джанлыгъа эм джансызгъа, хар затха зорлукъ этсе.
Неда рахматсыз болса джаны болгъан затлагьа,
Къурт-къумурсха болса да, инджиу салыб алагъа.
Къатыджюрекни айтсакъ, Аллах къарамаз анга.
Рахматлы эм кечиучю болсун дейди инсаннга.
Энтда бири аладан, кёзбау къуллукъ этиудю,
100
Адамлагьа бетсиниб, омакъланыб кетиудю.
Аллах ючюн болмаса, къуллукъ этген заманда,
Аллах аны алмайды, унутма сен хаманда.
Аны кибик дагъыда къызгъанчлыкъ да алайды,
Ол къылыкъ да иесин, къымжа этиб, талайды.
Барын озду ётюрюк, ол бузады ийманны,
Ол а чыкъгьан джериди хар бир тюрлю аманны.
Алай-алай кёбдюле бизде аман къылыкъла,
Биз этерге кюрешген къуллукълагъа сыныкъла.
Къуллукъ этген быладан къоркъуб, кесин сакъ тутсун,
Аллах эрши кёрюучю къылыкъладан сакъ турсун.
Этмеген да Аллахдан къоркъуб, къуллукъгъа джараш,
Тёгерегингде Аны къудретлерине ойлаш!
Бу къадар къудретлени Иеси кимди, унутма!
Ол Аллахды, бил аны, сен эсингден къурутма!
Хар затны да джаратхан, Аллах кёреди деб тур,
Ол айтханнга сен сыйын, джашауунгу алай къур!
Буйрукъларын этмейин, муслиманма деб турма,
Джаратхандан къоркъмайын ётюрюк ийман къурма.
Мени джюрегим тазад - деучю адам къутулмаз,
Аны кёлю уллуду, ол сёз анда тутулмаз.
Не къадар дин тутса да, къалай базар кесине,
Бир джукъ да этмегеннге - махтау келед эсине.
Керти да алай таза эсе джюреги аны,
Ол Аллахындан къоркъсун, сюйсюн муслиманланы!
Джаратхандан уялсын мийик тутаргъа кесин,
Ол кесин махтамасын, эсге алсын Иесин!
Таза болса джюреги, къуллукъ этмей туралмаз,
Джаратхандан къоркъмайын, кесин ёрге туталмаз.
«Мен адамны хакъына тиймейме», - дейд, бир къауум,
101
Ала да махтаналла, алагъа да бард дауум.
Адамны борчларындан ол да бирчигид аны,
Аны кибик борчларынг кёбдюле, барын таны.
Адам хакъгъа тиймесенг, сен андан къутулурса,
Башха борчларынг ючюн, этмесенг, тутулурса.
Биз Аллахдан къоркъайыкъ къуру сёзде турургъа,
Сёзню иш бла бегитмей, сандыракъла къурургъа.
Бош сёзледен не хайыр, ишни этиб кёргюзмей,
Керти тюз адам эсенг, тюзню-терсни сен сюзмей.
Биреулени сюзесе, джукъ этмегенлей кесинг,
Джюрегим тазад дейсе, башхаладады эсинг.
Хаман биреуню кёрюб, ол алай этеди деб,
Кесинги уа кёрмейсе, бу былай этеди деб.
Ол шайтанны джолуду, башхаланы сюздюрген,
Эсинги ары бёлюб, кесинг ючюн тёздюрген.
Хаман халкъны сюзюучю, алагъа ийиб эсин,
Ол джанын унутады, къурутады ол кесин.
Халкъда сени ишинг джокъ, джууаблыд хар ким кеси,
Сен да кесинги тюзет, барды кимни да Иеси,
Терсни-тюзню айырлыкъ, этгенни-этмегенни.
Кери уруб къояйыкъ, биз башха джетмегенни.
Терсни-тюзню ангылаб, сюд эталмазбыз мында,
Биз этген сюдюбюзню Ол джаратырмы анда?!
Биз, аманлаб, сюзгенле тюз болургъа болурла,
Биз махтагъан къауум да терс болургъа болурла.
Уллу Аллахдан къоркъуб, ауузубузну сакълайыкъ,
Джаратхандан уялыб, джаныбызны джакълайыкъ.
Къыямат кюн базманда, гюнах-сууаб чекгенде,
Къалай болур халыбыз, бизге кёзюу джетгенде.
Базманда гюнахланы кёбюсю ауузданды 102
Деб, хадисде айтылад, барын аууз озгъанды.
Аллахдан уялгъан киши, хар бир затда да сакъ бол,
Уллукёллюлюк этме! Ма олду керти тюз джол.
Сатыу-алыу этсенг да, адам бла сёлешсенг да,
Чексенг, ёлчелесенг да, сен джолда тюбешсенг да,
Джаны болгьан затладан бирин да инджитме сен,
Джансыз затлагьа да чырт кёлню уллу этме сен.
Ханс болсун, терек болсун, джерден ёсген битимни,
Къоркъуб, зыраф этмейин халкъ ишлеген этимни.
Кишини алдамайыкъ сёлешгенде, сатыуда,
Керти адам болайыкъ, болмай къуру айтыуда.
Аманатха хыянат кюрешейик этмезге,
Сёз берсек да, унутуб, аны бузуб кетмезге.
Такъуаны Сен насыб эт Аллахым хар заманда,
Сени унутмай къоркъуб, сакъ турургъа хаманда.
ХИЗБУЛЛАХ.
Аллахны аты была биз партия къурадыкъ,
Сайлаб аны атына, «Хизбуллах» деб, атадыкъ.
Хизбуллах деген неди, магьанасын айтайыкъ Аллахны партиясыд, энди анга къайтайыкъ.
Шайтанны партиясы къуруб барад, бошалыб,
Аллахныкъы къуралды, бисмиллях деб башланыб.
Шуюгъый партиядан халкъны ичи чиргенди,
Дуниягъа ачыкъ болду, бизге ол не бергенди?!
Ол коммунист партияд, халкъгъа азабха келген,
Миллетни къанын ичиб, шайтан джолгъа джиберген.
Ажымсыз, ибилисди аланы устазлары,
Мыйыланы къурутду, къутулмай хазналары.
Кесин бек сакълагъан да къалмады бир джанында,
Андан бир зат джукъмайын, бузукъ болмай къанында.
103
Адамны адамлыгъын хазна къоймай къурутду,
Адеб, намыс, хурметни миллет барын унутду.
Аллахха къаршчы туруб, Анга джау болуб чыкъды,
Къудрет Иеси хорлаучуд, ахыры аны джыкъды.
Бир Аллах ашыкъмайын, халкъын сынаб кёреди,
Залимлеге, чамланыб, Ол халеклик береди.
Аллахны партиясыд къуру халкъны сакъларыкъ,
Аджашдырыб иймейин, халек этмей джакъларыкъ.
Хизбуллах партиягъа башхаланы къошдула,
Бу партия болмаса, обирлери бошдула.
Динлеге къаршчы къауум, дуния малгъа сатылыб,
Аны чачыб ойгъанла, иймансызла къатылыб.
Хизбуллахны джангыртыб, аны ёрге сюейик,
Келигиз, эй, джамагъат, анга талпыб кирейик!
Биз джукъудан уянайыкъ, энди заман келгенди,
Биз термилиб тилеучю тилекни Ол бергенди.
Шукур болсун Аллахха, бизге кёзюу джетеди,
Динибизни джауларын Ол бедишлик этеди.
Хизбуллахха кириб биз, дин ючюн къыйналайыкъ,
Былай тынглаб турургъа, Бир Аллахдан уялайыкъ.
Сансыз этиб къоймайын, Аллах ючюн къобайыкъ,
Биз Аны джауларыны муратларын ояйыкъ.
Джетмиш джылдан артыкъны ол бизге кёл кенгдирди,
Бузукълукъ, динсизликни кёб халкълагъа сингдирди.
Этген артыкълыгъыны ол отуна джаннганды.
Туругъуз, эй, джамагъат! Миллет андан къаннганды.
Биз тынгылашыб турсакъ, ол энтда кёл кенгдирир,
Биягъы къылыкъланы балалагьа сингдирир.
Ол палахдан къутхарлыкъ - Бир Аллахны джолуду,
Анда бир кем зат джокъду, хар неси да толуду.
104
Сен анга ажымсыз бол, андан тюзню табмазса,
Башха тюрлюсюн барсанг, сокъуранмай къалмазса.
Онтёрт ёмюрден бери, аны сайлагьанланы,
Ол хаман сакълаб келед, керти ийнаннганланы.
Адамлыкъны, къылыкъны олду орнуна салгъан,
Айыб алмай къалмайды, ол джолдан къуру къалгьан.
Ол халкъланы чакъырад бир-бирлерин сюерге,
Чакъырмайды джау болуб, бир-бирлерин тюерге.
Джумшакъ болуб Аллахны рахматына джетерге.
Ариу къылыкълы болуб, Аны разы этерге.
Къуру кесинги сюйюб, кесим деб джашамазгъа,
Инджилгенни кёрмейин, ашынгы ашамазгъа.
Кесинге сюйгенинги биреуге да сюйерге,
Кесинге эрши кёрсенг, башхагьа да кёрюрге.
Адамны адам этген - эм ариу къылыкълагъа
Чакъырады ма ол джол, сакъ бол сен сыныкълагъа.
Ол себебден Хизбуллах - англагъаннга ариуду,
Андан къалгьан джолла уа - сау дуниягъа аурууду.
Джюреклеге дарманды бу джолну ариулугъу,
Къуранда джазылыбды ол тюрленмей турлугъу.
Алайын англагъанла, окъуб аны билгенле,
Аны тинтиб кюрешиб, магьнасына сингнгенле.
Анга бедиш табалла анга тынгламагьанла,
Сандыракъла къуралла, сюзюб англамагьанла.
Ол иги болгьанычюн, Аллахны джолу болад,
Игини сюе билсе - аны ийманы толад.
Бизни Хизбуллахыбыз аманланы сюймейди,
Къылыгьы аманланы ол ичине иймейди.
Къылыкъланы тазалаб, Хизбуллахха кирейик,
Аллахны буйрукъларын ол джолда биз билейик.
105
Аны джолун юрениб, Ол айтханча турайыкъ,
Ол кери ургъанланы биз да кери урайыкъ.
Миллетге ариу юлгю болайыкъ биз хар къайда,
Хар ким бизге сукъланыб, алырлай динден файда.
Хизбуллахны джолу уа - Къуран была сюннетди.
Ол джолдан чыкъгьан къауум - аджашыуда умметди.
Хизбуллахдан къачханла - Бир Аллахдан къачалла,
Джахилликден, англамай, от эшикни ачалла.
Ой, адамла, къачмагъыз, Аллахны тюз джолундан!
Къачханча джаханимни джаннган къызыу отундан.
Бу Аллахха чакъырад хар кимни къутхарыргъа,
Джаннетге киргенлеге, къалгъанла сукъланыргъа.
Бу дунияда да бизни ол тюз джолгъа салады,
Ол айтханча этгенни, адамлыгъы толады.
Адамлыгъы болмаса, адам адам болмайды,
Ариу къылыкълы болмай, къайда да ол онгмайды.
Джаннетли болур ючюн, мында адам болайыкъ,
Аллах Кеси Къуранда айтхан джолда турайыкъ.
Сиз ма былай турсагъыз, Мен разы болурма дейд,
Иймандан сора Аллах ариу къылыкъны излейд.
Мында къазауат этиб, къылыгьын ким тюзетсе,
Къой дегенин ол къоюб, эт дегенин да этсе,
Ол адамгъа къайда да Аллах разы боллукъду,
Ашхыла бла джаннетде ол къууана турлукъду.
Дини болмагъан адам - ол хайуаннга ушайды,
Бир джукъгъа сагъыш этмей, ол да алай ашайды.
Сора хайуаннга ушаш, тойса, джатыб, джукълайды,
Бир кереклиси болса, къуру аны джокълайды.
Адамланы хайуандан башхалыгъы - акъылды,
Аны бла хайырланнган, ол аладан такъылды.
106
Ддамладан сыйсызла андан хайыр алмайла.
Дла аны ишлетиб, ойлашыб къыйналмайла.
Бу кяфырны саугъасыд ма бу халгъа джетдирген,
Адамны эм хайуанны бир мизамгьа келтирген.
Сарыубек эмиб бошаб, къуру хырыу къалгъанды,
Джюреклени къурутуб, къаннга бузукъ салгъанды.
Сен бир келтир, тилейбиз, энди аны орнуна,
Джюреклени сагъайтыб, буруб халкъны онгуна!
Я, Рабби, Сен бир болуш, огъур кюнде биз башлаб,
Муратлагьа бир джетдир, динибизни Сен бошлаб!
Аллы башланнган кибик, артын да Сен бир онгдур,
Биз этген муратланы, Я, Аллахым, бир толтур!
Хизбуллахны Сен чакъдыр, халкъла бары билирлей,
Аны ариугъа санаб, миллет сюйюб кирирлей!
Я, Рабби, бир эт бизге Сени кенг рахматынгы,
Джюрек Сени эсгериб, биз айтырлай Атынгы!
ДАРМАН.
Эм уллу дарман неди, анга иги тынглагъыз!
Аллахдан Уллу дарман табалмазсыз, англагъыз!
Джаратханны ангылаб, Аны керти эталса,
Ары-бери чалкъалмай, бой салыб ким туралса,
Аны сёзюн ангылаб, ол джолгьа ким тюшалса,
Ол бизге кёкден ийген буйрукъну ким эшталса,
Кесин бериб тохтаса, Анга толу таяныб,
Къыйынлыкъ, зауукълукъ да Анданды деб ийнаныб.
Не кёрсе да сабырлыкъ этиб, Андан уялса,
Аллах берди муну деб, кесин тыйыб къоялса,
Андан аламат дарман табылырмы дунияда?
Аллахдан уллу дарман боллукъ тюлдю хар къайда.
107
Аурууладан сакълагъан — керти дарман ма олду,
Адамны сыйлы этиб, саулукъ да берген джолду.
Хар бир иш да Аллахдан келгенин ол биледи,
Сабырлыкъ этиб, тёзюб тюз джолунда ёледи.
Сабырлыкъ эталмаса, уллу гюнах алады,
Аллахха тохташмаса, ол Анга дау салады.
Саулугъун да бошайды, азаблы да болады,
Аллахны буйругьуна джукъ эталмай къалады.
Артда дохтурлукъ болуб, ол алагьа чабады,
Рахын болуб бошаса, англаб, эрнин къабады.
Болуб бошагъан ишни къайтарырмы ол бери,
Джахил сора англармы, ол тирилгинчи дери?!
Артда уа кеч болады, бери къайтаралмайды,
Адамланы кёбюсю аны англаялмайды.
Кесин аяй билмейди, айтханны да сюймейди,
Аны сюйюб айтсанг да къулагьына кирмейди.
Алай была дунияда кеси рахын болады,
Буйрукъгъа сыйынмайын, ахрат азаб алады.
Аллахыны джолунда турса, анга дарманды,
Алай болмаса, анга къыйынлыкъды, аманды.
ЭМ
къыйын.
Къалай къыйынды хакъны табыб, анда тохтагьан.
Андан къыйын бармыды, ол затны тюз англагъан?
Сан бир адам болмаса, халкъла къатышыбдыла,
Акъылларына базыб, терен аджашыбдыла.
Хар ким акъылын къоюб, Джаратханнга тынгласа,
Керти Патчах айтханны къабыл этиб англаса!
You have read 1 text from Karachay-Balkar literature.
Next - Дин Назмула - 06
  • Parts
  • Дин Назмула - 01
    Total number of words is 3854
    Total number of unique words is 1751
    30.5 of words are in the 2000 most common words
    46.6 of words are in the 5000 most common words
    56.8 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 02
    Total number of words is 3952
    Total number of unique words is 1825
    31.6 of words are in the 2000 most common words
    48.1 of words are in the 5000 most common words
    57.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 03
    Total number of words is 3789
    Total number of unique words is 1916
    31.6 of words are in the 2000 most common words
    47.0 of words are in the 5000 most common words
    58.0 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 04
    Total number of words is 3879
    Total number of unique words is 1824
    32.7 of words are in the 2000 most common words
    48.4 of words are in the 5000 most common words
    59.1 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 05
    Total number of words is 3806
    Total number of unique words is 1798
    30.5 of words are in the 2000 most common words
    45.9 of words are in the 5000 most common words
    55.1 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 06
    Total number of words is 3781
    Total number of unique words is 1801
    30.2 of words are in the 2000 most common words
    46.5 of words are in the 5000 most common words
    56.0 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 07
    Total number of words is 3868
    Total number of unique words is 1841
    28.7 of words are in the 2000 most common words
    45.1 of words are in the 5000 most common words
    54.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 08
    Total number of words is 3784
    Total number of unique words is 1889
    31.5 of words are in the 2000 most common words
    46.5 of words are in the 5000 most common words
    56.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 09
    Total number of words is 3943
    Total number of unique words is 1844
    34.3 of words are in the 2000 most common words
    49.9 of words are in the 5000 most common words
    58.9 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 10
    Total number of words is 3971
    Total number of unique words is 1859
    34.7 of words are in the 2000 most common words
    50.1 of words are in the 5000 most common words
    59.6 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 11
    Total number of words is 3915
    Total number of unique words is 1779
    32.9 of words are in the 2000 most common words
    50.6 of words are in the 5000 most common words
    61.4 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 12
    Total number of words is 3904
    Total number of unique words is 1847
    32.0 of words are in the 2000 most common words
    48.1 of words are in the 5000 most common words
    58.2 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 13
    Total number of words is 3862
    Total number of unique words is 1811
    31.9 of words are in the 2000 most common words
    48.7 of words are in the 5000 most common words
    57.5 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 14
    Total number of words is 3884
    Total number of unique words is 1848
    31.0 of words are in the 2000 most common words
    47.9 of words are in the 5000 most common words
    57.9 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 15
    Total number of words is 3841
    Total number of unique words is 1970
    31.3 of words are in the 2000 most common words
    47.7 of words are in the 5000 most common words
    57.6 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 16
    Total number of words is 3843
    Total number of unique words is 1973
    30.4 of words are in the 2000 most common words
    45.8 of words are in the 5000 most common words
    55.2 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 17
    Total number of words is 3909
    Total number of unique words is 1851
    31.8 of words are in the 2000 most common words
    48.6 of words are in the 5000 most common words
    58.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 18
    Total number of words is 3827
    Total number of unique words is 1936
    32.1 of words are in the 2000 most common words
    47.1 of words are in the 5000 most common words
    56.9 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 19
    Total number of words is 3876
    Total number of unique words is 1918
    33.5 of words are in the 2000 most common words
    49.4 of words are in the 5000 most common words
    59.4 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 20
    Total number of words is 3838
    Total number of unique words is 1903
    32.4 of words are in the 2000 most common words
    49.1 of words are in the 5000 most common words
    58.4 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 21
    Total number of words is 3908
    Total number of unique words is 1915
    32.0 of words are in the 2000 most common words
    48.5 of words are in the 5000 most common words
    57.9 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 22
    Total number of words is 3898
    Total number of unique words is 1961
    31.8 of words are in the 2000 most common words
    47.8 of words are in the 5000 most common words
    58.1 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 23
    Total number of words is 3930
    Total number of unique words is 1886
    32.1 of words are in the 2000 most common words
    49.0 of words are in the 5000 most common words
    58.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 24
    Total number of words is 3856
    Total number of unique words is 1924
    31.9 of words are in the 2000 most common words
    48.5 of words are in the 5000 most common words
    58.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 25
    Total number of words is 3795
    Total number of unique words is 1881
    30.9 of words are in the 2000 most common words
    47.4 of words are in the 5000 most common words
    56.1 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 26
    Total number of words is 3840
    Total number of unique words is 1909
    30.3 of words are in the 2000 most common words
    46.5 of words are in the 5000 most common words
    56.6 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 27
    Total number of words is 3851
    Total number of unique words is 1835
    30.4 of words are in the 2000 most common words
    46.9 of words are in the 5000 most common words
    56.3 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 28
    Total number of words is 3858
    Total number of unique words is 1855
    31.4 of words are in the 2000 most common words
    48.0 of words are in the 5000 most common words
    57.4 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 29
    Total number of words is 3788
    Total number of unique words is 1899
    31.0 of words are in the 2000 most common words
    47.1 of words are in the 5000 most common words
    57.5 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 30
    Total number of words is 3839
    Total number of unique words is 1871
    32.5 of words are in the 2000 most common words
    48.7 of words are in the 5000 most common words
    58.1 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Дин Назмула - 31
    Total number of words is 3417
    Total number of unique words is 1760
    30.5 of words are in the 2000 most common words
    47.5 of words are in the 5000 most common words
    58.5 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.