Gagauzların Halk Yaratmaları - 13

Total number of words is 3676
Total number of unique words is 1738
35.9 of words are in the 2000 most common words
54.1 of words are in the 5000 most common words
64.6 of words are in the 8000 most common words
Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
54. Dooru paylaştırmak
Bir vakıt adam çeketmiş gitmää panayıra bir başka küüyä. Almış onunnan üç
ekmek torbasına.
Gidä-gidä etişmiş bir başka yolcuyu. Gitmişlär onnar nekadar gitmişlär,
yorulmuşlar da oturmuşlar, dinnensinnär hem birär parça ekmek isinnär. İlk yolcu
çıkarmış torbasından o üç somun ekmää, yapmış herbirini üçär parçaya. İkinci yolcu da
çıkarmış torbasından iki somun ekmek, da o da yapmış onnarı üçär parçaya.
Bir da yaklaşmış onnara taa bir yolcu. Onnar buyur etmişlär onu sofraya. Adam
oturmuş da onnarlan barabar imiş, taa hiç ekmek kalmayıncan. Şükür etmiş bu ilk
yolcuları da vermiş onnara beş rubli. İlk yolcu almış kendisinä üç rubli, iki rubli da
vermiş ikinci yolcuya. Bu kayıl olmamış da ilkini davaya vermiş.
Davaetçi sormuş, kaçar somun onnarda vardı hem kaç parçaya onnarı kırdılar.
Çıkmış, ki beş somun ekmek yapıldı onbeş parçaya, onnar da üçtülär. Herbirinä geler
beşär parça ekmek. İlkindä vardı dokuz parça, beş idi, kaldı dört parça. İkincisindä – altı
parça, beş idi o kendi, bir parça kaldı. Üçüncü yolcu – idi o da beş parça, ilk yolcudan
dört, ikincidän da bir parça. Parayı da lääzım paylaştırmaa hep ölä: ilk yolcuya düşer
dört rubli, ikinci yolcuya düşer bir rubli.
180
55. Varmış bir padişaa...
Varmış bir padişaa. Görmüş bir kere düşündä, ki suyun içindä büüyärmiş bir
balaban kamış, kamışın tepesindä bir sini, sini içindä da kendi. Çaarıyê popazı, sülesin
düşünü.
– Gördüm tölä, tölä işlär düşümdä. Neydir o düş?
– E-e-y! Bän olaydım, üüsek padişaam, senin erindä, kaçıraceydım donnara.
– Bän da onu yaptım ye!
– Ozaman korkma. Korkun senin çıkmış dışarı.
56. Varmış bir çoban...
Varmış bir çoban. Bir irmi yıl durmuş kırda. Gelmiş aklına gitsin kliseyä. Ama
unutmuş, nesoy kullanmaa kendini klisedä.
− Ne aalem yapıyê, sän da onu yapacan, − üüretmişlär onu.
Giriye kliseyä, göriye, ani aalem mitani yapıyê, o da yapıyê, aalem stavrozunu
yapıyê, o da yapıyê. O vakıt çobannar daracacık içarlan gezärmişlär. Domaldıkça
çoban, patlamış içarlar. Biri dürtmüş onu geerdän:
− Topla kendini, − demiş, − içarların patladı.
Çoban annamamış da dürtmüş önünkü bir karıyı. Karı, çok düşünmedään, bir
yumruk ona geeri dooru, o da dönüp, geerkisinä bir yumruk. Bir düüş kaldırmışlar
klisedä, ani, popaz karışmadaan, kimsey zap edämemiş onnarı.
Popaz alıyê çobanı ispiyada etsin.
− Ne günään var? − popaz sormuş.
− Çok var, ama onnar küçük güneeciklär. Bir büük günääm salt var: oldu işim
bir popadiyeylan.
− Ege-ge-e! Bu pek büük günäädir. Onun için öbür dünneedä koyêcêklar seni
geçäsin bir su içindän, da orta erindä kalacan.
− Ozaman ver senin matuşkannan da işim olsun, da geçeyim ötäänna.
57. Varmış adamın bir karısı...
Varmış adamın bir karısı. Karı, nekadar onnar yaşamışlar, bir kere bülä kocasını
seslämemiş. Ne adam sölärmiş, o hep karşı gidärmiş.
Düşüniye o üüretsin onu seslemää. Gidiye da sımarlıyê, yapsınnar ona bir uzun
kılıç. Yapıyê kuvaç kılıcı. Alıp onu, gidiye adam evä. Girdiynän kapudan, işidiye, ani
mäulıyê kedi.
− Sus! − adam kediyä baarıyê. − Bir, iki, üç! − “Üç” dediynän, ayırdıyê kedinin
kafasını.
Başlıyê köpek salmaa.
− Sus! − adam baarıyê. Köpek susmıyê. − Sus! − gene baarıyê. − Bir, iki, üç. −
“Üç” dedikçä, ayırdıyê kafayı.
Karı alıyê esaba, neyä dönecek bu iş.
İlerdän, adam istediynän imää, − “Al kendin!” − karı däärmiş.
− Ver imää, − bu kere da demiş. − Bir, iki, ... . “Üç” etiştirämemiş desin.
− Dur, getiriyem! − karı atlamış erindän.
Ozamandan diil karı, ama ayoz olmuş.
181
58. Varmış bir karıylan bir koca...
Varmış bir karıylan bir koca. Ne adam däärmiş, karı hep tersinä yaparmış.
− Yapacam da ne! Alacam da ne! − karının cuvabıymış.
Gidiye adam bir kere kıra da diye karısına:
− Bak ta getir bana kıra gene imää.
− Getirecäm da ne! − karı demiş.
− Bak ta al yarım kila da rakı.
− Alacam da ne! − karı gene demiş.
Yapıyê karı kıırma, alıyê yarım oka rakı da götüriye kocasına.
Doyduynan kocası, yollanıyê evä.
− Bak ta geç gene köprüdän.
− Geçecäm da ne!
− Bak ta atıl başaşaa su içinä.
− Atılacam da ne! − karı demiş.
Pindiynän köprü üstünä, basediye kendini aşaa, su içinä.
Adam kaçarak, alıp bir çiten, kurtarmaa kaçıyê. O düşünmemiş, ani karısı bu işi
yapacek. Ama çeketmemiş suyun ardına aaramaa da gezdirmää çiteni, ama suya karşı
çeketmiş.
− Brä da nastradin adamsın, − demiş görennär, − neçi köprünün üstündä
aarıyêsın, be ayırsız?!
− Nekadar yaşadık, ne bän sülärdim, hep karşı gidärdi. Dedim, beki, suya da
karşı gitti.
59. İslää uşaklar
− Senin uşakların pek islää, akıllı. Bän isteerim, ki benimkileri taa çok vakıt
oynasınnar onnarlan barabar. Benim uşaklarım hiç bilmeerlär oynamaa, − demiş bir
genç ana kafadarkasına. − Onnar okadar kirlenerlär, açan kolvererim sokaa oynasınnar,
ki üzü-üstü görünmeer.
− Ha, hepsi uşaklar birtakım, − cuvap etmiş kafadarkası. − Benimkileri da
altı-üstü batak gelerlär sokaktan. Avşam, söz gelişi, lääzım oldu sekiz evlad yıkayım,
benimkisini tanıyınca.
60. Düşmüş hatıra
Vançu gelmiş şkoladan da şen-şen annatmış, ani üüredici lafa durmuş onunnan.
− E da ne söledi sana üüredici? − sormuş bobası.
− O dedi, şımarmayım, − cuvap etmiş Vançu.
61. Şkolaya gitmeycäm
− Zeedä gitmeycäm şkolaya! − gücenik demiş birinci klasçı Vançu, taa ilk günü
döndüynän evä.
− Neçin? − bir aazdan sormuşlar anası-bobası.
− Neçin! − şişirmiş üzünü Vançu. − Okumaa-yazmaa bän taa bilmeerim,
lafetmää sa uroklarda brakmêêrlar.
182
VII.
SÖLEYİŞLÄR
183
184
1. Aacı kurtlar içindän iyer.
2. Aaç düşündä ekmek görärmiş, susuz – su görärmiş.
3. Aaç insanı doyurursun, popazı – birvakıt.
4. Aaç köpek kuduzdan beter.
5. Aaç köpek sürüyü korumaz.
6. Aaç maymun oynamaz.
6-a. Aaç ayı oynamaz.
6-b. Aaç ayı oyun oynamaz.
6-c. Aaç maymun oyun oynamaz.
7. Aaç yat da dinç kalk.
8. Aaçlık – ekmään katııdır.
9. Aaladım da, güldüm da – Allaa ses etmedi.
10. Aalan aslan tutulur, kuvetlän sıçan tutulmaz.
10-a. Aalan aslan tutulur, güçlän sıçan tutulmaz.
11. Aalatma üüsüzü – onu ölä da kısmet düümüş.
12. Aalemä – dibindä, kendinä – silmä.
13. Aalemä fal çekmektän ileri kendinä fal at.
14. Aalemdä yımırtalar iki sarılı.
14-a. Aalemdä yımırtalar iki sarıylan.
14-b. Aalemin yımırtası iki sarıylan: ya deveyi, ya deveciyi.
15. Aalemin aazı düünü da bozêr.
16. Aalemin aazı izleri da süpürer.
17. Aalemin aazınnan çorba imää.
18. Aalemin çorbası tok tutmêêr.
18-a. Aalemin mancası tok tutmêêr.
19. Aalemin elinnän kızgın demiri tutmaa.
19-a. Aalemin elinnän koor karıştırmaa.
19-b. Aalemin elinnän koor taşımaa.
19-c. Aalemin elinnän yılanı tutmaa.
20. Aalemin evindä doyacan, ama dinnenämeycän.
21. Aalemin gançlarına yabanı gibi abanêr, kendikilerin üstündä
kloçka yatêr.
22. Aalemin gülüntüsü – onun metini.
22-a. Aalemin gülüntüsü – onun güveesi.
23. Aalemin işinä özenmä, doorusuzlaa arka tutma.
24. Aalemin kapusuna urma parmaklan, senin kafanı yararlar tokmaklan.
24-a. Aalemin kapusunu göstermä parmaklan, senin kafanı
yararlar tokmaklan.
185
25. Aalemin sofrasından ekmek taa tatlı.
26. Aalemin tauu kaz görünür.
27. Aalemin yaptıkları için ceza çekmää.
28. Aar kulaklıya zurna da aaz.
28-a. Aar kulaklıya daul da aaz.
29. Aar ük taligayı böldürer.
30. Aarama şeytanı dermennerdä, aara manastirlerdä.
31. Aarayan bulur, aaramayan bulmaz.
32. Aaz kısmettän çok olmaz.
32-a. Küçük kısmet büük olmaz.
33. Aaz olsun, da uz olsun.
33-a. Aaz git, ama uz git.
33-b. Aaz gittim, da uz gittim.
34. Aaz pişän aş çii kalêr.
35. Aaza doymaz çoku[nu] bulmaz.
35-a. Kim aaza kanaat olmamış, çoyu bulamaz.
36. Aaza kana[y]at etmää.
37. Aaza kana[y]at etmemää.
38. Aazı taa südä kokêr.
38-a. Aazı südä kokêr.
39. Aazına attın – kesedän çıktı.
40. Aazına düşüncä, beş bayır aşacek.
41. Aazına şeker [verer], ensenä bıçaa [dayêêr].
41-a. Aazına şeker [atêr], ensenä bıçaa [dayêêr].
42. Aazında – bir dil, iştä – bir nizam.
43. Aazını kitlä da gözünü aç!
44. Aazlık gezmää – torlak gezmää.
45. Abaza işidincä, Tuna aşırı çiftçinin göbää çözülür.
46. Acelä iş tez olêr.
47. Acelä işi bozêr.
47-a. Zoor işi bozêr.
48. Acı acıyı Acılıkta bulur.
49. Acı gerçek taa ii tatlı yalandan.
50. Acı gerçekleri insan koruyêr.
51. Acı [h]astayı, canı çıkınca.
52. Acıkan doymaz sanıyêr, susamış kanmaz sanıyêr.
53. Acılıktan fayda olsa, eşeklär melek gibi uçuşar.
54. Acılıktan geldi – krıçma açtı.
54-a. Acılıktan geldi – şarap tükeni açtı.
186
55. Acıyan eri diil okutmaa – ilaçlamaa lääzım.
56. Aç gözünü, ama kitlä aazını.
57. Aç gözünü da uyandır canını.
58. Açan aalem takaza eder senin uşaanı – o seni kötüleer.
58-a. Açan aalem kötüleer senin uşaanı – o seni kötüleer.
59. Açan Allaa vermeer, ayozlardan ne beklemää.
60. Açan ayledä kavga, onu üüsüz ta güler.
61. Açan birlik yok dostlarda, işlär gitmäz hiç orada.
62. Açan ev yanêr, yok ne badaşmaa, kim suya hızlansın.
63. Açan saabiyka zabunnêêr, slugası semirer.
63-a. Açan saabiyka zabunnêêr, karavaşı semirer.
64. Açan yok amazçı, kavga da yok.
65. Açan yaşamak aar, popaz saar.
66. Açan yok saabi, köpää da yok kim suvazlasın.
67. Adama de üz keret ‘domuz’, üz birinci kerettä o grohlaycek.
68. Adamaa kolay – ödemää zor.
69. Adamsız karı – terbeesiz beygir gibi[dir].
70. Adaşlarda – bir kulak.
70-a. Adaşlarda bir kulak var.
70-b. Adaşların kulakları bir.
71. Adetlär binnän yıl yaşêêr.
72. Adetlerä görä nizam kur.
73. Aferim lafına!
74. Afet, Allahım, bir kerä hem taa on kerä, sora sa bakarız.
75. Afet, da şefk et.
76. Ahenk varkana, kısmet ta var.
77. Ahmaa Acılık ta bir sopa sıbıdımı yol.
78. Ahmaa da arka lääzım.
79. Ahmaa tutsak etmä.
80. Ahmak – Allaa adamı.
81. Ahmak beyin* kölesi da ahmak.
81-a. Ahmak boyarın slugaları da ahmak.
82. Ahmak hep ortalaa sokulêr.
83. Ahmak kafa – yazık ayaklara.
84. Ahmak padişaa padişaalaa zarar.
85. Ahmak ta yortuları biler.
86. Ahmaklan gözellik için lafa durmaa – boşuna vakıt kaybetmää.
87. Ahmakların arasında akıllı zavallı.
88. Akacak kan damarda durmaz.
187
89. Akan sular durdu.
90. Akıl verän çok – para verän yok.
90-a. Akıl verän çok – imdat verän yok.
90-b. Akıl verän çok – yardım verän yok.
91. Akıl yapêr – kafa çeker.
91-a. Akıl yapêr – baş çeker.
92. Akıllı adama da dost lääzım.
92-a. Bilgiç adama da kafadar lääzım.
93. Akıllı annadêr, ne görmüş, ahmak – ne imiş.
94. Akıllı bakêr ateşä, ahmak – tencereyä.
95. Akıllı da tuzaa razgeler.
96. Akmaz su yosun baalıyêr.
97. Aklın çelik sa, popazlaa ur kendini.
98. Al gölmek biyaz olmaz.
99. Al gölmek saklanmaz.
100. Alaca-Manastır diil bizim keşişlär için.
101. Alana – bir günää, kaybedenä – bin günää.
102. Alarkana – bin demirli ona aaz, verärkana – bir funt kıskanêr.
103. Alat işä şeytan karışêr.
103-a. Alat-alat işä şeytan karışêr.
103-b. Acelä işä şeytan karışêr.
103-c. Tez işä şeytan karışêr.
104. Alatla üürenmää, gün kuşlaa çıkmadaan.
105. Alatlayan geç kalar.
105-a. Alatlan gidän geç kalar.
106. Alatlêêr, sansın türklär ardına takışmış.
107. Alçacık bordeydä da büük üüreniklär duuêr.
108. Alçak erdä ot büüyer.
109. Aldadıcı kafadar duşmandan beter.
110. Alınaceykan aba adadı, ayırılarkan gicii[k] adadı.
111. Alışık maymuna kamçı diil lääzım.
111-a. Alışık maymuna kamçı uymaz.
111-b. Alışık beygirä kamçı ne lääzım.
112. Alış-veriş kurulmuş gelir için, evlenmäk – kısmet için.
113. Allaa bir ellän verer, ikiylän alêr.
114. Allaa buynuz da versä insana – taşıy[a]cek.
114-а. Allaa buynuz da daksa insana – hep taşıy[a]cek.
115. Allaa cansız: yarım dünnää oynêêr, yarısı da aalêêr.
116. Allaa cömert, ama onun cömertliindän saade popaza fayda.
188
117. Allaa çok – imdat verän yok.
118. Allaa da aldadêr: birisindän alêr, başkasına verer.
119. Allaa diil lääzım, iilikleri olsun.
120. Allaa diimeer kalbinä, diiyer cebinä.
121. Allaa dişsizä ceviz verer.
122. Allaa doyursa – kırba boş taşınır.
122-a. Allaa doyursa, dilencilär yok olur.
123. Allaa fukaarayı soyêr da zengini giidirer.
124. Allaa gün-günä yortu tutêr.
125. Allaa hepsinä bir, ama maasullar ayırı.
126. Allaa insan toplarmış.
127. Allaa kısmet etmesin!
128. Allaa lääzım ona, kimin susaa boş.
129. Allaa mangırcık adêêr, şeytan da cebini deşer.
130. Allaa ne dooruluk, ne da dostluk biler.
131. Allaa olsa – kuyumcu işsiz kalar.
131-a. Allaa olsa, popazlar işsiz kalır.
131-b. Allaa olsa, popazlar neyä lääzım [olur].
131-c. Allaa olsa, popazlar yok olur.
131-ç. Allaa olsa, popazlar onun için anmaz.
132. Allaa ozaman yardım eder, açan auçların kabarcıklı.
133. Allaa raamet etsin!
134. Allaa tek paylaştırêr: birisinä çok, birisinä yok.
135. Allaa uzakta, padişaa da yırakta.
136. Allaa vermiş popaza can da pişman olmuş.
137. ’Allaa yardım etsin’dän tarla kazılmaz.
137-a. ’Allaa yardım etsin’dän tarla sürülmäz.
138. Allaa yaşêêr yukarda, zeetleer – aşaada.
138-a. Allaa yaşêêr göktä, zeetleer sa – erdä.
139. Allaa, yoksuldan alıp, zenginä verir.
140. Allaa zenginneri sever.
141. Allaada hepsindän var, ama diil bizim için.
142. Allaadan birisinä kallä, birisinä da kiilä.
143. Allaadan dilemää – kalburlan su taşımaa.
144. Allaadan fayda, nicä karannaa gözlük.
144-a. Allaadan iilik, nicä karannaa gözlük.
145. Allaadan hepsi olsa, insan maskaralık yapmaz.
146. Allaadan sakındın – ahmak kaldın.
147. Allaha mum, sultana birnik, beyä baaşış – [e] bana ne kalmış.
189
148. Allaaya da doorusunu keşiş sülemez.
149. Allaaya etişincä, ayozlar canını iyecek.
150. Allaaya günnük – popaza üzlük.
151. Allaaya inan, ama işini yap.
152. Allaaya kurban – ayleyä zän.
153. Allaaya umut çek, ama karaya dooru suyu çek.
154. Allaayı an, ama samandan tutun.
155. Allaayı andıktan ileri eşeeni kazaa baala.
155-a. Allaayı andıktan ileri katırını kazaa baala.
156. Allaayın pak ekmecii.
156-a. Göstermää kendini Allaayın pak ekmecii.
157. Allaha aalaşmaa – yırak, erä aalaşmaa – saar.
158. Allaha braaldım – aaç kaldım.
159. Allahın adınnan da körlük yapılêr.
160. Allahın bildiini kul da biler.
161. Allahın kulakları saar.
162. Allahtan günää, aalemdän ayıp.
162-a. Allahtan günää olsun, aalemdän ayıp olmasın.
163. Almaa – çuvalı küçük, vermää – aucu büük.
164. Almaa – kolay, vermää – zor.
165. Almaların iisini domuzlar iyer.
165-a. Almaların iisini domuzlar iyir.
166. Altarın dibi yok.
167. Altın adını gümüşlän yaldızlana.
168. Altın batak içindä da yalabêr.
169. Aman, Allahım, bu popazlar nekadar eder!
170. Aman, Allahım, padişaayı yok et – olur kısmet.
171. Aman ayol, adanmış devenin erinä bir trofacık ver.
172. Aman ayol, bir bölük para edersin!
173. Amazçı [hayduttan] beter.
173-a. Amazçı [hırsızdan] beter.
174. Amazçıları beylär sever.
175. Ambarda sıçannar aaç kalmaz.
175-a. Ambarda sıçan aaçlıktan ölmäz.
176. Amin[nän] sandık doldurulmaz.
176-a. Duvaylan sandık[lar] doldurulmaz.
176-b. Duva sandıı doldurmaz.
177. Aminnän zorluk geçmäz.
178. Ana südünü uşaa verer, canını – vatana verer.
190
179. Ana topraan tozu yabancılıın altınından paalı.
180. Anadan duuma ahmak ihtiarlıkta akıllı olmaz.
181. Andın köpää – [h]azırla mertää.
181-a. An köpää – [h]azırla mertää.
182. Anêr, çişi burnusuna geldiynän.
182-a. Anêr, çişi burnusuna urduynan.
183. Angı parmaanı da dalama, hepsi birtürlü acêêr.
184. Annamış domuz pınar suyundan.
184-a. Annamış, nerdän tauk işeer.
185. Annayana – sivri sinek saz[dır], annamayana – daul-zurna aaz[dır].
185-a. Kim annıy, ona sivri sinek te saz görüniy, kim annamıy,
zurna-daul az geliy.
186. Annayan[nar] semirsin – annamayan[nar] trup isin.
186-a. Kim annadı – semirsin, kim annamadı – trup isin.
187. Annayannar trup isin.
188. Araba devirildiynän, yolu gösterän çok[tur].
188-a. Araba devirildiktän sora yolu gösterän çok[tur].
188-b. Taliga devirildiktän sora yolu gösterän çok[tur].
189. Araba tekerleksiz yok.
189-a. Araba tekerleksiz olmaz.
189-b. Taliga tekerleksiz yok.
189-c. Taliga tekerleksiz olmaz.
189-ç. Taliga özeksiz olmaz.
190. Ard bacaa önünkünün ardına gezer.
190-a. Geerki bacaa önünkünün ardına gezer.
191. Arhireyin da üfkesi bizä etişer.
191-a. Arhireyin da üfkesi bizä diiyer.
192. Arkadaşın islää, açan buluşêrsın, kiyat – açan okuyêrsın.
193. Arkalı köpek yabanıyı buuar.
193-a. Arkalı tazı yabanıyı buuar.
193-b. Güüdeli tazı yabanıyı enseer.
193-c. Güüdeli köpek yabanıyı enseer.
194. Arkalı önderici nam kazanêr.
194-a. Arkalı önderici şan kazanêr.
195. Arkan var – kuvedin var.
196. Armanda – çamur, teknedä – amur.
197. Armut aaçtan yırak düşmäz.
197-a. Armut aaçtan uzak düşmäz.
197-b. Armut fidandan yırak düşmäz.
197-c. Armut fidandan uzak düşmäz.
191
198. Arpa buuday olmaz.
199. Arpa ekmiş – buuday isteer toplamaa.
200. Arpa imiş – kıç atêr.
201. Artmadaan – etmäz.
201-a. Artmasaydı, etmäz.
201-b. Etmäsaydı, artacek.
201-c. Etmedään – artmaz.
201-ç. Etmäsaydı, artar.
202. As şefkini kirişä.
202-a. As ahtını kirişä.
202-b. As canını kirişä.
203. Asımna asılsız.
204. Aslan bayır tepesindä yuvarlanêr – eşek ahırda titireer.
205. Aslan da ateştän korkêr.
206. Aslan olmayanda pişik ta pelivan.
206-a. Aslan olmayanda kedi da pelivan.
206-b. Aslan olmayanda – pişik ta bey.
207. Aslandan duumuş – aslan olacek.
208. Aslanın yanında kedi kuyruunu kıpırdatmaz.
208-a. Aslanın yanında pişik sıçana da hızlanmaz.
209. Aslı insan ilk aazdan annaşılıy.
209-a. Aslı insan ilk laftan annaşılıy.
210. Aşaalandım – kölä oldun.
210-a. Aşaalandım – esir oldun.
211. Aşçının alayı – kotlonun dolayı.
212. Aşırıda suyun da dadı yok.
213. Aşk olsun becerenä, yaalı kuyruk – tutana.
213-a. Aşk olsun ustaya, yaalı kuyruk – tutana.
213-b. Aşk olsun becerenä!
213-c. Şan olsun becerenä!
214. Aşk olsun sana, biraz da bana.
214-a. Şan olsun sana, biraz da bana.
215. Aşlanmış erindä keder kalêr.
216. At aardına – bulacan önündä.
217. At olsun, edek bulunur.
218. At ölsä – emdän ölsün.
219. Ateş kıvılcınsız olmaz.
220. Ateş düştüü erde yanıy.
220-a. Ateş düştüü eri yakar.
192
221. Ateştän kaçtı, yangına uruldu.
222. Atın gözellii – kaçmasında.
223. Atın hodulluu eşää yaraşmaz.
224. Atını kaçırdın – tutacan, lafını kaçırdın – tutmaycan.
225. Atlar kıç atarkan, eşeklär çeker.
225-a. Atlar kıç atarkan, eşeklär arada pıtılêêr.
225-b. Atlar kıç atıy – eşeklerin canı çıkıy.
225-c. Biigirler tepişiy, arada eşeklerin canı çıkıy.
226. Atlı günä taa yakın.
226-a. Atlı gökä taa yakın.
227. Atlı yayanı inanmaz.
228. Atma gökä taş – var nicä kafana razgelsin.
229. Atma kabucaa – ko torbanda olsun.
230. Attan indi – eşää pindi.
230-a. Evdän çıktı – dama girdi.
231. Aucunnan güneştän saklanmaycan.
232. Avcı yaban aarêêr, çoban otlaycak aarêêr.
233. Avşamkı üfkeyi sabaaya brak, işi – brakma.
233-a. Avşamkı üfkeyi sabaaya brak – ama avşamkı işi
sabaaya brakma.
234. Ay aydınnıı – yabanının duşmanı.
234-a. Ay aydınnıı – hırsızın duşmanı.
235. Ay İlie bilsä gününü, dünneyi aktarır.
236. Ay Petridän alêr, ay İlieyä koyêr.
237. Ay Petrinin bacanaa.
237-a. Yapılêr Ay Petrinin bacanaa gibi.
238. Ayak yoluna atlı gezmää.
239. Ayak yoluna gitmää deyni, beygiri damdan çıkarmış.
240. Ayazma – Allaayın suyu, ama bizim için koyu.
241. Ayazmaylan günnük – manastıra gelir.
241-a. Ayazmasız-günnüksüz – manastır käärsız.
242. Aydarı göç vakıdı sayêrlar, bilgiçi – hervakıt.
243. Aydimu popazları doyurêr.
243-a. Altar popazları doyurêr.
244. Ayı, sevärkän, eniini buumuş.
244-a. Ayı, severäk, eniini buumuş.
245. Aylaklık haylazlıı besleer.
246. Aynoroza etişincä, keşişlär kulaklarını iyecek.
247. Ayozlar dilindä – elleri cebindä.
193
248. Ayozlar ekmeklän doyurmaz.
249. Ayozlar ilkin kendisi için duva eder.
250. Ayozların dolayında şeytannar kaçışêr.
251. Ayozlu eri şeytannar dolaşêr.
252. Ayvanın alacası üstündä, insanın – içindä.
252-a. [H]ayvanın lekesi üstündä, insanın – içindä.
253. Azman şiştäykana, can acısı faydasız.
254. Baa istämeer dua – isteer kazma.
254-a. Tarla istämeer dua – isteer kazma.
255. Baalı popaz kavga yapmaz.
255-a. Ölü popaz kavga yapmaz.
256. Baaşış atın dişine bakılmaz.
257. Babu dädunun meşinini söküp-dikmää da aldamaç içmää.
257-a. Babu dädunun meşinini söküp dikmää da aldamaç içmää.
258. Babumuzdan-babamızdan kaldı gel-git vakıt.
259. Baca hakını beterinä küülär daaldı.
260. Baca hakını popazlar yaratmış.
260-a. Baca parasını popazlar yaratmış.
261. Baca tütünsüz olmaz.
262. Bak bana bir gözlen – bakayım sana iki gözlen.
263. Bakırı kuyumna-kuyumnama altın yada gümüş olmaycek
[, bakır kalacek].
264. Bakma üzünä, bak içinä.
265. Balda gezmiş – parmaa ballı.
265-a. Balda gezän – parmaklarını yalar.
266. Balık bulanık suda tutulêr.
267. Balık eti kemiklerä yapışmêêr.
268. Balık göldä – tuç sa ateştä.
269. Balık kafadan kokêr.
269-a. Balık baştan kokêr.
270. Balık kuvetli su içindä.
271. Balık yaşêêr suda, insan – iştä.
272. Bana bak, gözümä bakma.
273. Barut gibi yanmaa.
274. Başlanmış iş yarım kalmaz.
274-a. Başlanmış ev yarım kalmaz.
274-b. Başlanmış ev bitirilmedik kalmaz.
274-c. Başlanmış ev başarılmadık kalmaz.
274-ç. Başladıı işi yarım brákma.
194
275. Batan taligayı battıran çıkarır.
275-a. Kim taligayı battırmış, o da çıkarır.
276. Bayır islää kısaykana, düün sa – uzunkana.
277. Bayır yokkana, bayıra pinilmäz.
278. Bayırın aardı – yılma.
279. Bayırın etää var, kuşaa yok; derenin kabı var, kapaa yok.
279-a. Bayırın etää var, çupaa yok; derenin kabı var, kapaa yok.
280. Bayırlar aşırı, daalar aşırı – aklın evdä olsun.
281. Bayırları daalar gözelleder, padişaalıkları – üüreniklär.
282. Bayır[lar]ı kürtümlär bastırêr, insanı – yaşlar bastırêr.
282-a. Bayır[lar]ı kürtümnär bastırêr, insanı da – yaşlar.
283. Bayramdan sora kınalı bıçaa kıçına sür.
283-a. Bayramdan sora kınalı bıçaa kıçına sok.
283-b. Bayramdan sora kınayı kıçına sür.
283-c. Bayramdan sora kınayı kıçına ur.
283-ç. Toydan sora kınalı bıçaa kıçına sok.
283-d. Toydan sora kınalı bıçaa kıçına sür.
284. Becerikli insan on gün imesiz yaşar.
285. Becermeer bir yama da dikmää.
285-a. Becermeer bir yama da yamamaa.
286. Beegir ahırda besleniler.
287. Beegir çiineer aazlıı, sarkık çeneli – dilini.
288. Beegir kapsık, ama taligayı taşıyêr.
289. Beegir olsun, yular bulanacek.
289-a. Beegir olsun, yular bulunur.
290. Beegir dört ayaklı da genä kösteklener.
291. Beegirdän eşää pinmää.
291-a. Beegirdän inmää – eşää pinmää.
292. Beenmiş beygiri – dişlerinä bakêr.
293. Beklä, eşään buynuzları büüsün.
294. Beklä, eşeciim, – yazın darı biçecäm [sana].
294-a. Beklä, eşeciim, – yazın yonca biçecäm [sana].
294-b. Beklä, eşeciim, – yazın kındra biçecäm [sana].
294-c. Dayan, eşeciim, – yazın darı biçecäm [sana].
294-ç. Dayan, eşeciim, – yazın yonca biçecäm [sana].
294-d. Dayan, eşeciim, – yazın kındra biçecäm [sana].
294-e. Dayan, eşeciim, – yaza yonca biçecäm [sana].
294-f. Ölmä, eşeciim, – yaza yonca biçecäm [sana].
294-g. Ölmä, eşeciim, – yaza kındra biçecäm [sana].
195
295. Beklä kapsık beegirin eşkinniini.
296. Beklä, koçun taşaa düşüncä.
296-a. Beklä, tekenin buynuzları gökä etişincä.
297. Beklä popazdan dilek.
298. Beklämä Allaa versin.
299. Bekri cendemin kapusunu şaşırmış da raya düşmüş.
300. Bekridän şaşkın da korkêr.
300-a. Bekridän şaşkın da sakınêr.
300-b. Bekridän ahmak da korkêr.
301. Bekriyi şaşkın da dolaşêr.
302. Bendän beter bana benzemäz.
303. Beni dalamayan yılan üz yıl yaşasın.
303-a. Beni dalamayan yılan bin yıl yaşasın.
303-b. Bana dokunmayan yılan üz yıl yaşasın.
303-c. Bana dokunmayan yılan bin yıl yaşasın.
304. Benim bıçaam onun kuzusunda yıkanmadı.
305. Benim kamçım onun sırtında gezdi.
306. Berber berber, eli titireyince.
307. Bereketli tarlayı Allaa da sever.
308. Bereketli olsun!
309. Bereketli yılda – gagauz zengin, kıtlık yılda – popaz zengin.
310. Bertik parmaa sade kıçına sokmaa yaraşêr.
311. Beslä gargayı – gözünü çıkarsın.
312. Beslemektän domuzun derisi çatlamêêr.
313. Beş parmak – angısı taa çok acêêr?
314. Beşaret aaret dilber olmaz.
314-a. Bet aaret dilber olmaz.
315. Beterdän beter da var.
316. Betva betvacının üstünä düşer.
317. Bey da anadan duuêr.
318. Bey: ‘Nerdä insan?’ – Küücü: ‘Gitti kliseyä, kimisi da – camiyä’.
318-a. Bey: ‘Nerdä insan?’ – Küücü: ‘Gitti kliseyä, kimisi da –
çansız kliseyä’.
318-b. Çoyu gitti kliseyä, kimisi da – camiya.
319. Beyin çıraa bey gibi sert.
320. Beyin çöşmesindän geç, suyundan sa içmä.
320-a. Beyin çöşmesindän geç, [ama] suyundan içmä.
321. Beyin evi gözäl, başın – aklı gözäl.
322. Beyin sıırları zeedelener, fukaaranın – aylesi zeedelener.
196
323. Beylän* bacanak uzlaşsa da, hep bizi soyaceklar.
324. Beylän popaz yok oldu – ilin yaşamak oldu.
325. Beysiz hem popazsız insan kalmaz gölmeksiz.
325-a. Bey olmasa hem popaz, insan gölmeksiz kalmaz.
326. Beysiz kuan – kocasız karı.
326-a. Beysiz hotul – kocasız karı.
327. Bezirgän alış-verişlän yaşêêr, popaz – duvaylan.
328. ‘Bê’-dan [taa] ötää yazıları bilmeer.
329. Bıçaa kırdıynan, kınayı kıçına sok.
329-a. Bıçaa kırdıynan, kınayı kıçına sür.
329-b. Bıçaan sındıynan, kınayı haleyä at.
330. Bıçaan tersinnän budak kesmää.
331. Bıçak kemää dayandı.
331-a. Kemää dayandı.
332. Bıçaklan keserlär sapa erdä, laflan öldürerlär insan arasında.
333. Bilän bilsin, bilmeyän üürensin.
334. Bilän desin, bilmeyän sussun.
334-a. Bilän desin, bilmeyän seslesin.
335. Biler, ne kedi gömmüş.
335-a. Biler, nerdän tauk işeer.
336. Bilgi – dipsiz, kafadarlık – bitmesiz.
337. Bilgi kazanacan – kendi maanalarını annaycan.
338. Bilgi kazanmaa – cebinä sedef dökmää.
339. Bilgiç adam yavaş.
339-a. Bilgiç adam tekin.
339-b. Bilgiç adam yımışak.
340. Bilgisi var, becermesi yok.
341. Bin boş laf diil taa dooruluk.
342. Bin dost – aaz, bir duşman – çok.
343. Bin ham sözü bir dooru lafı etmeer.
344. Bin kabaat, bir kabaat – hep bir masal.
345. Bir adama kırk gün ‘tauk kafalı’ därsän, kırk birinci günü
kutkudaklamaa başlayacek.
346. Bir akıl – yaza da, kışa da.
346-a. Bir akıl – yaza mı, kışa mı.
347. Bir alaca yımırta yapmaa.
348. Bir auç terekedä bin kamçıdan kan.
348-a. Bir auç terekedä bin sıcım ter.
349. Bir ayaa kıyıda – bir ayaa kuyuda.
197
350. Bir ayaannan mezar içindä durmaa.
351. Bir ayaannan mezarda durêr, o sa top atmaa isteer.
352. Bir çilä ipliklän düzen çözülmeer.
353. Bir çilä ipliktän dimi dokunmêêr.
354. Bir çuval inciri bom-bok etmiş.
355. Bir damna göktän diil taa yaamur.
356. Bir demirli tenä dolunca, on demirli ter döküler.
357. Bir düüşçünün beterinä düün durgunmêêr.
357-a. Bir bokçunun beterinä düün durgunmêêr.
358. Bir giciikli koyun bütün sürüyü bozêr.
359. Bir gümüş için daskal canını şeytana satar.
360. Bir gümüş için popaz güneeleri top prost edecek.
361. Bir günää alan bin günää kaybeder.
362. Bir horoz bir sürü tauk kullanêr.
362-a. Bir horoz bir aul tauk kullanêr.
363. Bir hurda dokuz kurda – bir fayda.
364. Bir iilik iilik için bin laftan paalı.
365. Bir inään mayızında on kişi var nicä kaysın.
366. Bir iş diildir mümkün: popaz mollayı kliseyä sürüsün.
367. Bir karı popazda, o da popadiya.
368. Bir kulaandan girmiş – öbüründän çıkmış.
369. Bir küllüktä iki horoz ötmäz.
370. Bir musaafirsiz üülennik yapılır.
371. Bir odun – ateş diil, yalnız adam – aylä diil.
372. Bir oka şarap için [H]ristosun gölmeeni da verecek.
373. Bir öttürüklü koyun bütün sürüyü bozêr.
373-a. Bir öttürüklü toklu bütün sürüyü bozêr.
374. Bir peşindän keser, ki öbürünä yama koysun.
375. Bir ses – çannardan da, bukaalardan da.
376. Bir sıırcık ilkyazı getirmeer.
377. Bir sopa atımı yol.
378. Bir taştan temel olmaz.
378-a. Bir taştan du[v]ar olmaz.
378-b. Bir taşlan du[v]ar olmaz.
379. Bir tel ottan yıvın yıvılmêêr.
380. Bir testä otlan sürü kışlamaz.
381. Bir tutam ot deveyi derä aşırı geçirer.
381-a. Bir tutam ot deveyi kaleyä pindirir.
382. Bir ürkek beegir bütün hergeleyi ürküder.
198
383. Bir yılın adı var.
You have read 1 text from Gagauz literature.
Next - Gagauzların Halk Yaratmaları - 14
  • Parts
  • Gagauzların Halk Yaratmaları - 01
    Total number of words is 3437
    Total number of unique words is 1981
    31.3 of words are in the 2000 most common words
    47.8 of words are in the 5000 most common words
    59.5 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Gagauzların Halk Yaratmaları - 02
    Total number of words is 3127
    Total number of unique words is 1477
    32.4 of words are in the 2000 most common words
    50.1 of words are in the 5000 most common words
    63.5 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Gagauzların Halk Yaratmaları - 03
    Total number of words is 3103
    Total number of unique words is 1634
    33.4 of words are in the 2000 most common words
    52.6 of words are in the 5000 most common words
    65.6 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Gagauzların Halk Yaratmaları - 04
    Total number of words is 3136
    Total number of unique words is 1679
    27.9 of words are in the 2000 most common words
    46.9 of words are in the 5000 most common words
    58.5 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Gagauzların Halk Yaratmaları - 05
    Total number of words is 3091
    Total number of unique words is 1818
    29.3 of words are in the 2000 most common words
    47.3 of words are in the 5000 most common words
    59.6 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Gagauzların Halk Yaratmaları - 06
    Total number of words is 3418
    Total number of unique words is 1839
    36.0 of words are in the 2000 most common words
    54.1 of words are in the 5000 most common words
    65.8 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Gagauzların Halk Yaratmaları - 07
    Total number of words is 3884
    Total number of unique words is 1859
    35.8 of words are in the 2000 most common words
    53.4 of words are in the 5000 most common words
    65.8 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Gagauzların Halk Yaratmaları - 08
    Total number of words is 3897
    Total number of unique words is 1292
    38.2 of words are in the 2000 most common words
    57.1 of words are in the 5000 most common words
    71.5 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Gagauzların Halk Yaratmaları - 09
    Total number of words is 3912
    Total number of unique words is 2116
    29.6 of words are in the 2000 most common words
    42.2 of words are in the 5000 most common words
    51.0 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Gagauzların Halk Yaratmaları - 10
    Total number of words is 3928
    Total number of unique words is 1713
    37.2 of words are in the 2000 most common words
    55.4 of words are in the 5000 most common words
    67.2 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Gagauzların Halk Yaratmaları - 11
    Total number of words is 3894
    Total number of unique words is 1713
    37.5 of words are in the 2000 most common words
    55.3 of words are in the 5000 most common words
    68.3 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Gagauzların Halk Yaratmaları - 12
    Total number of words is 3824
    Total number of unique words is 1780
    37.6 of words are in the 2000 most common words
    55.3 of words are in the 5000 most common words
    67.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Gagauzların Halk Yaratmaları - 13
    Total number of words is 3676
    Total number of unique words is 1738
    35.9 of words are in the 2000 most common words
    54.1 of words are in the 5000 most common words
    64.6 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Gagauzların Halk Yaratmaları - 14
    Total number of words is 3438
    Total number of unique words is 1798
    30.6 of words are in the 2000 most common words
    48.8 of words are in the 5000 most common words
    59.1 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Gagauzların Halk Yaratmaları - 15
    Total number of words is 3410
    Total number of unique words is 1788
    32.9 of words are in the 2000 most common words
    49.3 of words are in the 5000 most common words
    60.5 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Gagauzların Halk Yaratmaları - 16
    Total number of words is 3397
    Total number of unique words is 1708
    31.3 of words are in the 2000 most common words
    48.3 of words are in the 5000 most common words
    58.8 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Gagauzların Halk Yaratmaları - 17
    Total number of words is 3427
    Total number of unique words is 1800
    30.6 of words are in the 2000 most common words
    46.4 of words are in the 5000 most common words
    55.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Gagauzların Halk Yaratmaları - 18
    Total number of words is 385
    Total number of unique words is 251
    32.5 of words are in the 2000 most common words
    47.4 of words are in the 5000 most common words
    55.5 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.