Manual debozionezkoa - 01

Total number of words is 3562
Total number of unique words is 2032
23.3 of words are in the 2000 most common words
34.3 of words are in the 5000 most common words
43.0 of words are in the 8000 most common words
Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
Joanes Etxeberri «Ziburukoa»

MANUAL
DEBOZIONEZKOA

MANUAL DEBOZIONEZKOA,
EDO EZPEREN,
OREN ORO ESKUETAN
ERABILLTZEKO LIBURUTXOA
Eskarazko bersutan egiña,
eta guztia bi partetan berezia.
Lehenean irakasten direla
Giristiño komun batek
iakiñ behar dituen gauza gehienak,
berzean errateko lituken
halaber othoitz gehienak.
Ponite haec verba mea
in cordibus et in animis vestri,
et suspendite capro signo
in manibus, et inter
oculos vestros collocate,
scribes ea super postes
eta ianuas domus tuae.
Deut. II. 18. 20.

Ene erranak idukitzak bihotzean gorderik
Adimenduak eztuen gogoeta berzerik.
Hartarakotz ingura zak señalea erhian
Bethi hautzaz orhoitzeko bizi aizen guztian
Eta pinta zak begien aitziñean enea
Athal gain eta pareta xurietan legea.
BORDELEN.
I. MONGIRON MILLANGES,
Erregeren Inprimatzaillearenean.
MDCLXIX

EXAMINATZAILLEEK
Iphizpikuaren ordain handiari,
Manual hunez iduritu zaienaz
Iauna, ikhusi dugu eta irakurri, bidaldu zinarokun Manual eskarazko hitz itzuliz egiña: eta iduritzen zaiku, jendea progotxa daitekela, eta hartarakotz inprimaturik argitara ilkhi daitekela.
Saran Urriaren 11 Urthe 1626
P. de AXULAR
P. de GUILLENTENA

LICENTIA VICARII GENERALIS
Visa approbatione doctorum Virorum, quibus
demandauimus examinationem Manualis, Catanbrico carmine a Ioanne Etcheberri Doctore Theologo compositi, permittimus ut in lucem emittatur. Baionae die 28. Octob. 1626.
M. D’Oiharard,
Vicarius generalis

IOANNES ETXEBERRI
Doktor Teologo eta Manual
hunen egilleari
bere adiskideak
Damurik etzekutsala Anaia medikuak
Hark begia hertsiz gero egin tutzun bersuak
Ezen gehiago zure presa liro artea
Egin ohi zuen baño bizi zela berea.
Harenak gidatzen zuen gorputza indarrera,
Bañan zureak arima hedoiaren gañera.
Oraiñ ere kantatzen tu zure koplak Zeruan,
Bai eta merezi onez nik behere Munduan.
Ezen Iainkoa laudatzen dute, eta Iainkoak
Zeru lurretan merezi ditu laudorioak.
P. GUILLENTENA
Itsasuko Erretorak

GRATULATUR IOANNI
Etcheberio meritissimo
in sacris Theologiae litteris
Doctori Condiscipulus
Sic tua te pietas, sic entheus impulir ardor
Diuinam patriam reddere voce fidem.
Coelica Cantabrico spirasti oracula primus
Pneumate, et intactos ausus es ire lavus.
Hac facis, atque illam quae te foelicibus agris
Extulit, Aethereo germine pascis humum.
Quidni igitur, rumpente iecur Liuore, per orbem
Diceris oh patriae gloria prima tuae?
I. DE HEGUY

IN LAUDEM AUTHORIS
Nuper eras viridi redimitus tempora lauro,
Sed Cedro laurus te veniente fugit.
Nobilis est laurus, sed quantum sydera vincunt
Terras, tam Cedro laurus et ipsa minor.
Aequora qui sulcant debent tibi plurima, naues
Quod tua fecit eis ingeniosa manus,
Quas furor ingentis Neptuni saevius, et quid
In gremiis foueant terra, fretumque simul.
Non hominum liuor mordax abolebit: at ipsae
Etcheuerri cum nomine semper erunt.
STEPHANUS HIRIGOYTI

MANUALAREN IKHASTERA
IRATZARMENDUA
Bat bedera mela bedi duen ofizioaz,
Eta Giristiño dena, prestu izatekoaz.
Berzela du, Kristauaren gezurtatzen deitzea,
Eta Elizari bere goratzen ohorea.
Begira daudenak ditu edifikatzen gaizki,
Eta jende infidelak ere sortzen gogorki.
Dolu belzez estalzen du korte dohatsuena,
Eta arima damnatzen, nihoiz hillen eztena.
Hauk guztiak, Kristau falsoak ohi ditu obratzen
Noiz ere baita, bekhatu mortalean erortzen.
Hartarakotz nekha zaite, ikhasten Manuala
Eta faltetarik guarda, hura obratzen duzula.

IRAKURTZAILLE DEBOTARI
EGILLEAK LIBURU HUNEN
MANERAZ ABISUA
Giristiñoa, eman diat eskarazko bersutan,
Katholiko manuala neure asti ordutan,
Ikhusirik nola bainaiz iaiatzen eskalduna,
Gure nazioa dela kopla maite duena.
Hartarakotz iakiara diat bersuz ezarri,
Lasterrago ikhas eta maizago aiphagarri.
Lehenago nonbait urrun Greziako partetan
Herriko legeak eman ohi ituen kantetan,
Nola kantak maiz baitire mundukoen ahoan,
Hala kantez orhoiturik, maiz zituzten gogoan.
Hekin bada kostuma onaz orhoiturik lerroka
Manuala eman diat, den bezala koplaka.
Bañan nihork eztemala beharria hitzera,
Hanbat nola hitz azpian ehorzia denera.
Gehiago ahal bezain humilki aut othoizten
Obratxo hau mesprezia gogorki eztezaken.
Hasteak gaitzak direla errana duk komunki
Hunen gañean egiñen dik zenbait berzek hobeki.

LIBURUAREN
ERREPARTIMENDUAZ
Liburu hau guztia duk bi partetan berezten
Iakin behar gauzak ditik lehenak irakasten;
Bigarrenak debozionen egiteko othoitzak,
Zeiñak behar bailituzke erran Kristau bakhotxak.
Halaber duk lehenbizi liburua bietan,
Nola baituk ikhusiren erdiratzen partetan.
Lehenbizikoak gauza aiphatzen tik komunak,
Erkhaiñetan bat bederak iakin behar tuenak.
Berzeak gero, Gizonen fin zazpi azkenekoak,
Giristiñoak gau eta egun fuinean itzultzekoak.
Hurren parteak halaber bi gauza tik kondatzen,
Bakhun eta orazione bikhunak irakasten.
Azkenean laburki duk ezarri manuala
Edozeiñek pena gutiz har diroen bezala.
Adiskidea, ikhas etzak othoi debozionez,
Nola nik baitarozkiat eskaintzen gogo onez.
Nekearen golardotzat deus eztiat galdetzen,
Lekhat, gogotik enplega adin haukin ikhasten.

LEHENBIZIKO LIBURUA
Giristiñoak iakin
behar dituen gauzez
DEDIKAZIONEA
ENE IAUN CLAUDIUS DE RUEIL,
Baionako Iphizpiku digne, Erregeren
Konseillerari, eta Parisko semeari

Iongoikoak nahi luen, Iaun prelata, Eskara
Ziñakien, nola Hebreu, Greka, Latin, Erdara,
Presentatzen darotzudan obraren aditzeko,
On lizela, bailitzatzu halaber laudatzeko.
Alabaiñan, guztietara ezin heda burua,
Iongoikoak berak baizen, eta adimendua.
Kreaturen podoreek bere mugak dituzte
Zeiñ gizonek haratago xitzen ezpaitituzte.
Prinzipalak badakizki, laudatzen da presuna,
Hala ere burua du behar arduraduna.
Hek guztiak mukurruki dakizkitzu, Prelata,
Zure gobernamenduan nola ageri baita.

Zure orde zenbait aphur dakidala Eskara,
Arren permeti ezazu derradan iakiara.
Askotan manatu nauzu, jendetan hausartzera,
Zenbait exortazione probetxoz egitera.
Sujet batzuk presentatzen darozkitzut humilki,
Zein baititut hobe ustez hitz lothutan ebaki.
Arren errezibi zazu arrai begitarteaz,
Gauza xipi eskañia, ona borondateaz.
Ondra baizen eztukezu, Iaun Prelata arrotzaz,
Entzutea mintzo dena beldurki aharantzaz,
Ezen errefauak dio Erregeen ohorea
Dela, hañitz mihitako sujetak izatea.
Errege baiño neuretzat, zadutzkat gehiago,
Eta ene baitan duzula eskua handiago,
Arren estima ezazu zuk ere ohorea,
Aharantza arrotz batez sujeta mintzatzea.
Hartarakotz obra hunen patroin zaitut hautetsi,
Gaizki errailleak zeren baititutzu gaitzetsi.
Zuri eskaintzen darotzut, othoi guarda ezazun,
Inbidiosen mihiak lizun eztiezazun.
Erregeak behar ditu defendatu jendeak,
Hizkuntza batekoak hain ungi nola berzeak.

LEHENBIZIKO LIBURUAREN
LEHEN PARTEA
ZEÑA BAITA, DOKTRINA
KRISTIANA, EDO KATEXISMA
Apprehendite disciplinam, nequando irascatur
Dominus, et pereatis de via iusta. Psal. 2.
Bat bederak ikhas beza, Iainkoaren legea
Iakin faltaz har eztezan, ezkerreko bidea.

IRAKURTZAILLEARI ABISUA
Katonek ohoratu dik bersuaz Italia,
Pibracquek Franzia eta Beriñek Españia.
Berriroki minzatu duk, zuhur Ader Gaskoiña,
Guztietarik hauta zak Iesus Kristen gidoiña.
Ea beraz ikhas ezak salbatzeko artea,
Zeina baita gaiñerako zuhurtzien Andrea.
Hirur gauza ziadutzak, erran dudan arteak,
Non enzerratzen baitire Iesus Kristen legeak.

Hauk direla Giristinoa behar duk seguratu
Sinhets, obra, behar dela, Iongoikoa othoiztu.
Sinhestea aski eztuk, non eztuen obratzen,
Ezen Iaunak obrara dik gehienik behatzen.
Othoitzean lauda ezak lehen eta bizirik,
Eta gero eska akio behar duen gauzarik.
Izan duen faboreaz, gero bihur eskerra,
Aldarearen oiñera goiz eginik lasterra.
Eginbide hauk guztiak nahi baituk ikhasi,
Ikhus etzak nola diren elkharrekin nahasi.
Othoizteko fazoinaren ordean exenplua,
Kristauaren doktriñatik ikhus ezak hartua,
Zeren Kristoren hitzak maiz behar tugun ahoan,
Eta orazioneak gero hekin ondoan,
Ezen ardiastekotzat beharrezko premia,
Sinhetzak, othoitza dela guztiz moian handia.
Gero sarri tuk othoitzak, berehala eskerrak,
Iaunaren ganik fiñean, partiada ederrak.
Katolikoen doktriña hala diat moldatu,
Othoitz egiten duela, gogoan dezan hartu.
Gero zer eska aiteke, gauza hobeagorik,
Manamentuen grazia baiño konplitzekorik?
Ilhabethe oro behin irakurrak guztia,
Iesus Kristok munduari deklaratu egia.

Noizik behingoak ere, heure eginbidera,
Atzarturen au manuen ereduz bizitzera.
Baiñan othoitz egiteko, apartean lekhua,
Iduki zak zartzo eta soiñutik urrundua.
Paretean hedaturik, Imajina ederki,
Eta ur benedikatua bazterrean xahuki.
Gogoetak khasaturik, lurreraiño belhauna,
Gero plega eta ezagut, nola aizen ilhauna.
Nahiz uda dela eder, edo aspre negua,
Iainkoaren othoizteko hau duk erremangua.

OTHOITZ GISA
SARTZEA
Iauna khen dietzadatzu gogoetako harrak,
Landa behar alhorrari, nola Kharlolaharrak,
Eta dietzakidatzu xahu falten zikhiñak,
Gero isur preziatu garazien dohaiñak.
Hartarakotz ur sainduaz xahutzen dut belharra,
Iongoikoa, ikhus azu arren ene beharra.
Gurutzeaz halaber dut armatzen bekhokia,
Gaitzetik defenda zazu arren ene bizia.
Imajina sainduaren oiñera naiz hurbiltzen,
Eta haren aitziñean belhauriko humiltzen.
Ohorea har ezazu arren onen partera,
Eta bisaia aldara etzazula berzera.
Halaber ene othoitzak etzatzula arbuia,
Zeren naizen ezin konda, bekhatuz estalia.

BURU I
Laudorioak lehenik Iainko berari
berak ordenatu gauzez
Laudatzen dut, Iongoikoa, zure maiestatea,
Eta aithortzen espiritu mirakulluz bethea.
Laudatzen dut izate bat presuna hiruretan,
Aita, Seme, Espiritu Saindua, deithuetan.
Aita bezain semea zare zuhur, puxant, fingabe,
Baita zu espiritua halaber duda gabe.
Lauda bada eta othoizten zaitut Iainko handia,
Presunarik hirur eta izate bat guztia.
Munduari zuk ziñotzan eman, lege hirurak,
Naturazko, skribuzko, graziazko segurak.
Orain dugu Giristiñoek zerbitzatzen azkena,
Eliz ama katholikak besarkatzen duena.
Kristau guztiak egin tutzu obra onetan partale,
Baldin zure manuaren badire guardatzaille.
Lege hunek iraunen du fiña artean mundua,
Eta orduan daiteke azken iuiamendua.
Hauk guztiak zeren tutzun ordenatu hunela,
Orain eta bethiere laudatua zarela.

BURU II
Laudorioak Aitaren presunari
Zeure obrez nahi zaitut, Iainko Aita, altxatu;
Zeru lurrak zeren tutzun pena gabe moldatu,
Zeren gizonak ditutzun, ezteusetik athera,
Gloriaren emateko zerbitzuen aldera,
Bai halaber gaztigua, baldin eta zureak,
Ahalke gabeki hausten bazituzten legeak.
Laudatzekoa da beraz zure goratasuna,
Zeren erakutsi baitu bere iustutasuna.
Laudatzen da oraiño
eman tuen hamar manuez
Zure legeak hautxek dire, Sinaiko mendian
Berze orduz Moiseri emanak Arabian:
Iongoiko bat onhets ezak eta adora debotki,
Eta haren izenaz ez ziñik egin banoki.
Gehiago begira zak igandea saiñduki,
Eta burasoak ondra, bizi adin luzeki.

Nihor hil eztezakela, ez bihotzez gaitzetsi,
Ezen bengantzen Iainkoa ni behar nauk sinhetsi.
Paillardiza higuinari egiokek ihesa,
Guztiz ere ez desira lagunaren esposa.
Berzeren ona hain guti, beharko duk iduki,
Guztiz ere hauzoaren ontasuna ez uki.
Fiñean mihiari emok guardia, ezten gezurti,
Eta aizen falseria irauztera beldurti.
Bi manu prinzipalenak
Hauk bi manamendutara biltzen dituk laburki,
Zeiñak gogoan har ahal baitetzakek erraxki:
Iongoiko bat onhets ezak gauza guztien gaiñetik,
Eta kristau laguna ez heronez beheretik.
Hauk biak berriz biltzen tuk batetara fiñean,
Iakiteko behar dela, bizi Kristau legean.
Hau da bada, Iainko Aita, eman duzun legea,
Ontasunez, iustiziaz, zuhurtziaz bethea.
Lege hartan ordenantza hamar tutzu manatu,
Zeñak behar baititugu errespetuz guardatu.
Hek guztiak aiphatu tut, zaradela laudatu,

Ene probetxuagatik zeren tutzun moldatu.
Laudatzen da oraiño Iainko
Aita bere Manamenduez,
zeiñen kontrako bekhatuak
deitzen baitire
zeruari mendeku eske
dagozkan bekhatuak
Halaber tut gaiñerako ordenantzak aiphatzen;
Etzaitut ordean hala ere aski laudatzen.
Bat bederak (diuskuzu) begira du hiltzea,
Nahiz Kristau ezaguna edo arrotz ustea.
Haragizko atseginak naturaren kontrara
Har detzana, kondemnatzen diat suko penara.
Atsekabe probeari egitea eztuk gaitz;
Halakoari ordean ni niatzaiok bekhaitz.
Eztezakela tormenta emaxurtz nerhabea,
Ez alhargun, zeñak baitu galdu bere habea.
Langillea pagaturik ioateko duk ohera,
Haren madariziñoa eztathorren etxera.
Bekhatu hauk ziaudezek mendeku eske zerura,
Behaztopa ezadintzat iduki zak ardura.

Iainko Aita, nor dagoke zu laudatu gaberik,
Ordenantza hain iustuak zure ganik harturik?
Laudatua zaradela goiz eta arratsaldean,
Mundu hunek diraukeño gizonen batzarrean.
Laudatzen da gehiago,
berzerik bekhatutan
ez sarrarazitzeko manuez
Halaber da, Iainko Aita, zure borondatea,
Berzeri eztiozogun eragin hutsartea,
Baiñan gibela dezagun ahalegin guztiaz,
Hala hitz sainduaz nola tatxa gabe biziaz,
Baita premian dezagun pietoski fabora,
Eta zure gatik gauza hauk obretan athera.
Hartarakotz eman tutzun iustu manamenduak
Arrazoin da gure ahoan maiz diren aiphatuak.
Ez eror arazitzeko bekhatutan berzea,
Hau da bada, Iainko Aita, eman duzun legea:
Gehiegi baizen eztuk heronek faltatzea,
Eztezala bekhatutan sararazi berzea,
Nahiz dela konseillatuz, manuz, tarritamenduz,

Lausengu edo lagunduz ezta konsentimenduz.
Eztezakela defenda itsusi den hauzia,
Baiñan gizartean errak den bezala egia,
Ez aditu itxurapen egiten duenari,
Barkhatuko etzioat halako dobleari.
Arrazoiña sostenga zak, dohala ere bizia,
Eta itsu errespetu gizonenei begia.
Hire faltaz ofensatzen nihork banau gaixtoki,
Haren falta pagaturen hik darotak garratzki.
Ni lurrean ondra nazak guztien gaiñekoa,
Ezen ene ganik die erregeek khoroa.
Eztuela ahalkerik ene defendatzera,
Eztikeat nik halaber hire faboratzera.
Hautzaz ere, Iainko Aita, zaradela laudatu,
Zeren tutzun ordenantza hain iustuak manatu.
Laudatzen da obra
miserikordiaskoen alderako
manuez eta lehenik espiritualenerakoez
Nahi duzu gehiago, gaizki bizi direnak
Biziotik gibelera detzagun sarrienak.
Gehiago beharrean dagoena konseilluz

Gida zagun iakintasun geurearen ereduz,
Baita konsola dezagun gaitz handiak hartua
Eta pazientki paira etsaien afrontua.
Niholatan mendekurik eztezagun desira,
Gaixtoaren punitzeko zaudezela begira.
Othoitz egin diezazugun hillez eta biziez,
Bai halaber atsekabe guri egin nahiez.
Korporalenerakoez
Hauk dirade arimaren fabore handienak,
Hautxek berriz gorputzaren zazpi aiphatuenak:
Gose gaitzek edo egarrik daramana hobira
Nahi duzu deit dezagun geure barazkarira,
Bai atheko probeari demogun ostatua,
Eta senjoraleari arratseko pausua.
Halaber bezti dezagun probe billuz gorria,
Zeren baita hanbat gosta nola Prinze handia.
Ohatuen utzi duzu ikhusteko kargua,
Baita presuner gaxoen halaber gaztelua.
Fiñean diozu dela gure eginbidea
Ahuku eta frogutara hil denari ioatea.
Hauk guztiak zuk ezarri tutzu, Aita, hunela,
Laudorio eman gabe nor dagoke gibela?

Lauda bada bethiere eta ohoratua
Zaradela, lege saindu haukin ithurburua.
Laudatzen da arimaren
eta gorputzaren ahalak
ungi enplegatzeko manuez
Ene manamenduetan enplega zak ahala
Arimarena bezala gorputzaren erbala.
Arimaren enplega zak legean botherea
Memorio, adimendu eta borondatea.
Gehiago gorputzaren bortz kanpoko sensuak
Zein baitire arimaren leiho sare deithuak:
Bista, Aditze, Usain, Gustu, Ukitze banatua,
Hautarik espiritura sarzen duk bekhatua.
Hartarakotz ez begia heda hautzaz athera,
Gutiago beharria kontrarako elhera.
Eztezala okherreko bidera oina mugi,
Ez gaixtoki mintzatzera ahoa ere higi.
Usain onak arbuiatzak, fiñ, killikagarriak,
Edo baratzeak edo Indiek ekharriak.
Eztezakela deus uki kutsatuko auenik,
Eta ezin senda mina emanen daroenik.
Bi begiak idukitzak legean zabalduak,

Eta beharriez adi ene erranen kantuak.
Laster egik manamendu saiñduen urriñean,
Haukin kontra eztukela solasik ezpaiñean.
Eskua ere heda ezak legearen gaiñera,
Ezen kotoña bera duk ahalke hurbiltzera.
Apellesek bere dendan etzien kolorerik,
Ene ordenantzak bezain ikhusteko ederrik,
Ez musika xorienik udan kanpo ferdeak,
Zeña garaitzen eztuen ene ahaire dulzeak.
Arabiak ekhartzen tik usaiñik hoberenak,
Baiñan hek azpiratzen tik ene legearenak.
O ahamen, Ezekiel Saindu profetarena,
Hura uen duda gabe ene erranera.
Zein legun da harrietan marbola legundua,
Are gehiagoa duk ene manamendua.
Hautan bada enplega zak arimaren ahala,
Enplegatzeko hoberen dohaña den bezala.
Hara ere heda etzak gorputzaren sensuak,
Nihon eztituk izanen hala kontentatuak.
Hartan bada pasaiadi mundu enganosoan,
Errepausu aurkhitzeko aingeruen hauzoan.
Benial edo mortal bekhatu
ez egiteko manuez
Fiñean arin eta pisu guardadi faltetarik,
Edo dire beniale edo mortaletarik.

Huts xipiaz antsikabe den arima gerora
Antsikabe egiten duk noizbat handiagora.
Hartarakotz begiradi gaizki xipietarik,
Moian hartzaz begiradin handiagoetarik,
Bizitzearen finean hondale khardunera
Handi xipiaren pena ezoan sofritzera.
Laudatzen da azken fiñez
orhoitzeko manuez
Ene erranen konplitzeko duken griña gogoan,
Gau eta egun idukitzak hautxek memorioan:
Orhoit adi herioaz, orhoit iuiamenduaz,
Ifernuko doloreez, baita parabisuaz.
Idukitzak gizonaren lau fiñak bihotzean,
Bekhaturik eztagien munduko bizitzean.
Solon batek ifiñi tu Athenesen legeak,
Espartea Gerlarian Licurgusek bereak.
Hekienak zureekin eztire konparatu,
Ezen hek lurrera zuten, zuk zerura behatu.
Hauk direla bada kausa duzula laudorio,
Lurrekoaz gehiago Zeruan bozkario.

BURU III
Iainko semearen laudorioak.
Laudatzen da bere obrez
Laudatzen dut, Iesus Kristo, zure ere izatea,
Zeren zu baitzare Iainko puxantaren semea.
Gure gatik iaio ziñen, gurutzean itzatu,
Eta zuk behar gaitutzu noizbait ere iuiatu.
Lege graziazkoaren ifintzeko eskua
Zuk ziñarokun ekharri, Aita ganik hartua.
Gizonaren ararteko zu ziñen presentatu
Eta ziñotzan Zeruko portaleak zabaldu.
Haukin kausaz orain ere hemen leihor planean
Kantatua zaradela nola hedoi gaiñean.
Laudatzen da hirur
etsai prinzipalen kontra
eman tuen hirur manuez
Hautxek dire, Iesus emea, eman tutzun manuak
Zeiñak baititugu behar iduki guardatuak:

Hirur etsai ezagutzak herra handitakoak,
Eta lausengu garabez ezin baketuzkoak:
Haragia duk lehena, berzea Mundu banoa,
Hirurgarrena itzalean lakhet zaion gaixtoa.
Hauk hirurak idukitzak etsai handienentzat,
Pozoiñezko asikitik begira adientzat.
Laudatzen da eman tuen
hirur konseilluez
Gehiago eman tutzun hauk dire konseilluak,
Zeñak baititugu behar iduki guardatuak:
Nahi baduk Zeruetako atseginez gozatu,
Berze ordenantzak ere behar dituk guardatu.
Baiñan baldin nahi baduk baliosen khoroa,
Probezia besarka zak, Kastitate osoa;
Heure borondatearen egin nazak ni iabe,
Khoroaren ematea eztikeat herabe.
Haukin kausaz Aingeruek Zeruan eresiaz
Lauda zaitzatela, nola guk lurrean mihiaz.

Laudatzen da Sakramentuak
ordenatuaz
Gehiago Sakramentuak zuk zintuen ezarri
Edarateko arima graziaz zena egarri.
Hetarik bada zinduen ordenatu grazia
Iauts zekigun, kanaletik hala nola uria.
Esker duzula grazien beraz espensaria
Zeren eman darokuzun hain frankia handia.
Sakramentuen alderako manu
partikularrez
Erran tugu Sakramentuen manu jeneralak,
Orain berriz erratzigun partikularenak.
Baldin bathaiatzen bahaiz iadanik gurendua
Erromako Elizetan busti zakek burua.
Hire kargutan diraten halaber hau ttipiei
Hetan diezekek ura har arazi guztiei.
Konfirmarazi detzakek gero saindu fedean
Belhauriko daudezela Prelataren oiñean.
Ordean faltetan bahaiz esker gabez erori,
Absolbitzera hoako nigarrez Aphezari.
Urthean behin bedere aithor etzak gaizkiak,

Ahantziez orhoitzeko edirenik astiak.
Gehiago errezibi ezak ene lohia,
Bekhatutan agoela ez ordean sasia.
Gutienean bederen Bazko inguruetan
Aingeruen ogi hura formatu zen mugetan.
Mezan dezakek ordean adora maizkiago
Igande eta iai egun manatzen diren oro.
Ezkontzeko heldu bazaik bihotzera desira,
Konpli ezak Eliz ama sainduaren nahira.
Bañan agradatu bahaiz Aphezkoa sainduaz,
Iphizpikuak beztitu beharko au graduaz.
Fiñean sentitu eta hilzerako pontua,
Prepara dezakek ungi partitzeko burua.
Harrezakek Aphezaren ganik alunzioa,
Eta heure faborera deit Zeruen Iainkoa.
Sakramentuen berthuteez
Huneraiño erran tugu Sakramentuen legeak,
Orain errateko tugu hekien berthuteak.
Baptismaz darozkigutzu falten nothak xahutzen,
Eta gloriaren primu gaitutzu eragiten.
Grazian ere gaitutzu konfirmatzen Krisumaz,
Bai eta seguragotzen sainduen erresumaz.

Halaber hazten gaitutzu gorputz preziatuaz,
Eta edaraten zeure odol konsekratuaz.
Baldin bekhatutan bada nihor behaztopatzen,
Urrikituari faltak diotzotzu barkhatzen.
Aphezkoaz deitzen duzu gizona aldarera,
Zerbitzu partikulara zuri errendatzera.
Baita berzea ezkontzaz munduko estatura,
Lagunarekien duen bizi prestuaz gura.
Sakramentuen distinkzioneaz
Ordua da kondatzagun Sakramentu sainduak
Eta gero bereztzagun, diren ezagutuak.
Zazpi Sakramentu dire hil eta bizienak
Graziaren ardiasteko moian propioenak.
Baptismu nigarrak dire hillen Sakramentuak
Eta arimaz bizien berze bortz goitituak.
Sendaturik arimaren heriozko zauria,
Hillen Sakramentuak ematen du bizia.
Biziarenak grazia du lehena berretzen,
Eta falta benialak arimatik khasatzen.
Hillen Sakramentuak du obratzen hura bera
Mortal, benial gathetik libratzen presunera.
Ez ordean ariñenak xahutzen nihoiz ere,

Non ezgaren deskargatzen huts pisuenez ere.
Ea beraz, goazen laster Aphezaren oiñera,
Bietarik libratzeko bide laburrenera.
Absolbitzeko Sakramentuaz
Gehiago Iesus Kristo gure Salbatzallea,
Zuk ekharri duzun hau da legearen partea:
Huts lohienez diozu garenean lizundu,
Konfesio egitera eztugula berandu;
Baptismu saindua dela untzi urreztatua
Eta Penitenzia zur urera etxatua;
Bekhatuen itsasora garenean erori,
Bi eskuez lot gakizkon ur gañeko zurari.
Gehiago ezin bihur gaitezkela barkhara;
Zur puxkan beraz bizia dezagula enphara;
Bortxa gaiten egitera geure eginbidea,
Eztuzula faltatuko egitera zeurea.
Absolbitzeko puxantzaz
Gehiago diuskuzu, O Errege iustua,
Aphezak duela falten barkhatzeko eskua.
Halaberki diuskuzu orhoit gaiten konjia

Batzuek berzeak bezain eztutela handia.
Handienak ezin barkha detzakela sinpleak,
Hek Elizako Prelatei dagotzala gordeak,
Zergatik deitzen baitire kasu reserbatuak,
Zeren reserbatzen tuzten halako bekhatuak.
Baldin xoil handia bada nihork egin hobena,
Aita Sainduak duela barkhatzeko zuzena;
Baldin faltak ezbadire guztiz hain bereziak,
Iphizpikuak ere barkha detzakela guztiak.
Herriko Aphezei hoben hauk zein diren humilki
Galdetu behar zaiola iakiteko segurki,
Zeren Iphizpikuari goititu hutsarteak
Leku batzuetan diren batzuk, berzean berzeak.
Enganatu gabe beraz iakiteko gertuki
Konfesoretan galdea dezagula iduki,
Ikhasteko ea zenbat den guztien nonbrea
Bai halaber barkhatzeko nork duen podorea;
Egia dela guztiek hiltzeko orenean
Absolbitzeko eskua dutela men menean,
Baiñan eria ohetik altxatu den bezala
Lehen esku zuenari nigarrez doakola.
Urrikimendu eta onherizte
gure ahalaren gañekoaz
Bekhatutik ilkhitzeko xoil probetxoz moiana
Sinhets ezak dela orain erratera noana.

Guztiz ere Aphez gabe hiltzerako pontuan
Hari egitea othoi iduki zak kontuan.
Gero ordean sendatu eta erhasunetik
Konfesio egitera begirauk ahantztetik,
Ezen eztuk bekhaturik nihola ere barkhatzen
Aithortzera non presuna ezten deliberatzen;
Baiñan eroriz geroztik bekhatuen lohira
Handik laster ilkhitzeko hau duk bide segura.
Heure ahalaz ardiatsak kontrizionea
Iaun ona ofensatuaz zein baita dolutzea.
Ezperetanikan igan adi karitatera
Kreaturena utzirik Iaun puxantarenera.
Egia duk hire indar flakoaren guztiak
Hauk errazki dituztela pasatzen mugarriak;
Guztiarekin bortxa zak heure ahal egiña
Iaunak isuriren darok eskaz zaiken dohaiña;
Ezen hautarik bat baduk perfektki ardiasten
Falta eta penetarik osoki aiz libratzen,
Eta gero espirituak gorputza kitatzean,
Errepausu emanen zaik izarren gaiñean.
Hareraiñoko enpatxu et trabak khendurik,
Iakiteko pena eta hobenak barkhaturik,
Ea beraz ardiatzkik ahal egin guztiaz
Konplituki goza adin erran dugun gloriaz.

Sakramentaliez
Hunerañokoak dire Sakramentu handiez
Orain egin behar dugu hitz Sakramentaliez.
Sakramentuez berze alde bortz Sakramentali
Iesus Kristo, Elizari eztiotzotzu estali:
Ur benedikatu sainduz belarra bustitzea,
Bekhatuez orhoiturik bulharra zehatzea,
Konfesio jenerala debotki egitea,
Benedikzione saindu Prelataren hartzea,
Gure Aita Zeruetan fiñean erratea:
Hau da Sakramentalien egiazko nonbrea.
Sakramentaliei hurbiltzen zaiztenez
Ogi bedinkatua da hurbiltzen bortz hautara
Zeñak indarra isurtzen baitu arimetara.
Falta arinak osoki hauk dituzte barkhatzen;
Asko berze obrek dute gauza bera egiten;
Nola baita predikua debotki entzutea,
Eta probe gaxoari limosna egitea;
Gehiago debozionez mezaren entzutea,

Eta xahuroki Gorputz Sainduaren hartzea.
Obra hauk barkhatzen tuzte bekhatu benialak,
Handiagoek dituzte handiago ahalak.
Sakramantuek halaber dute podore bera
Eta hura zuk emana gure ontasunera.
Zeren bada begiratu duzun eskaz gurera,
Milla esker ditutzula lehenekin gañera.
Berze I. Kristok ifini usantzak
Gehiago hauk dirade zuk ifini usantzak
Nola ere baitzintuen ifintzeko puxantzak.
Induljenziez
Kontu dagigun diozu saindu Induljeziez,
Tresor handi eta aberats zerutik isuriez;
Dohaiñ aiphatuetara ezen hurbiltzen dena
Segura gaitezen dela Induljenziarena;
Pena labur baten ordain hagitz luzeagoak
Hark barkhatzen dituela eta aspreagoak:
Iakitekotzat dolore purgatzeko handiak
Eta mundu hunetako halaber lazeriak;

Elizako Aphezaren absoluzioneak,
Hutsak barkhatzen tuela, baiñan ez azoteak;
Bethiko pena duela aldatzen laburrera,
Mundu hunetako edo Purgatoriokora;
Gure bekhatuek behar zuten punimendua
Zure bai sainduen dela mereziz pagatua;
Iainko puxantak duela zuen errespetura
Luzaro sofritu behar kitatzen pena hura,
Bainan hanbat baliatzen direla induljenziak,
Zenbat deklaratzen baitu mandatu egorriak;
Faltak parte edo oso dituela barkhatzen,
Hargatik osoa dela edo parte deithatzen;
Hitz kostumatuaz adi dezaguntzat egia,
Denbora bateko edo ezperen plenaria,
Hartarakotz aditzean saindu Induljenzia,
Zenbatekoa den egin dezagula guardia;
Guztiz osoaren presta gaiten irabaztera
Eta manatu den neke aphurra konplitzera.
Iubilioaz
Ordean ezin ziaitek aski atzar mundua
Irabaztera digneki Iubilio Saindua.
Ehun urthetarik uen noizbait ehunetara,
Hogoi eta bortzetarik orain hainberzetara.

Gizonaren adiñari zioat begiratu,
Zeña baita leheneko ephetarik laburtu.
Mundu guztira ontasun hura diat bidaltzen,
Zenak baititu bekhatu eta penak barkhatzen.
Eta hala bathaiatu inzeneko xahura
Iubiliak ekharzen au osoki estatura.
Entzutean bada urthe Sainduaren berria,
Ezen hala deithatzen duk aiphatu den grazia,
Irabazak arimaren ahal egin guztiaz;
Agien duk ikhusiren egun hura begiaz.
Herioa hor heldu duk eskuetan gezia;
Ustekabe ez eramen idukizak guardia.
Denbora den arteraño egik erremedio,
Ezen hura ioanez gero deusik eztuk propio.
Halaberki entzutean ohorezko izena,
Gorago aiphatu dugun Induljenziarena,
Pasatzera eztezakela utz non ez adin balia,
Ez aiz segur ikhusiren duken hurren aldia.
Baldin askotan entzuten baduk mandatu bera,
Behin ere ez aizela alfer irabaztera,
Hañitz aldiz merezitu tuken pena larriak
Hañitzetan kita detzan erran tresor handiak,
Hala hetzaz zerbiturik denbora mugazkoan,
Suak tormenta ez azan heriotze ondoan.

Erromeriez
You have read 1 text from Basque literature.
Next - Manual debozionezkoa - 02
  • Parts
  • Manual debozionezkoa - 01
    Total number of words is 3562
    Total number of unique words is 2032
    23.3 of words are in the 2000 most common words
    34.3 of words are in the 5000 most common words
    43.0 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Manual debozionezkoa - 02
    Total number of words is 3646
    Total number of unique words is 2002
    25.3 of words are in the 2000 most common words
    38.9 of words are in the 5000 most common words
    46.1 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Manual debozionezkoa - 03
    Total number of words is 3679
    Total number of unique words is 1810
    27.3 of words are in the 2000 most common words
    39.6 of words are in the 5000 most common words
    46.6 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Manual debozionezkoa - 04
    Total number of words is 3653
    Total number of unique words is 1926
    23.6 of words are in the 2000 most common words
    36.5 of words are in the 5000 most common words
    43.0 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Manual debozionezkoa - 05
    Total number of words is 3616
    Total number of unique words is 1925
    22.3 of words are in the 2000 most common words
    36.0 of words are in the 5000 most common words
    42.6 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Manual debozionezkoa - 06
    Total number of words is 3652
    Total number of unique words is 1926
    25.3 of words are in the 2000 most common words
    36.9 of words are in the 5000 most common words
    43.6 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Manual debozionezkoa - 07
    Total number of words is 3587
    Total number of unique words is 1802
    25.1 of words are in the 2000 most common words
    37.6 of words are in the 5000 most common words
    45.0 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Manual debozionezkoa - 08
    Total number of words is 3547
    Total number of unique words is 1812
    25.4 of words are in the 2000 most common words
    37.7 of words are in the 5000 most common words
    44.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Manual debozionezkoa - 09
    Total number of words is 3522
    Total number of unique words is 1770
    24.9 of words are in the 2000 most common words
    36.1 of words are in the 5000 most common words
    43.8 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Manual debozionezkoa - 10
    Total number of words is 3577
    Total number of unique words is 1679
    24.7 of words are in the 2000 most common words
    37.7 of words are in the 5000 most common words
    45.0 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Manual debozionezkoa - 11
    Total number of words is 3537
    Total number of unique words is 1795
    23.1 of words are in the 2000 most common words
    35.0 of words are in the 5000 most common words
    42.8 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Manual debozionezkoa - 12
    Total number of words is 3580
    Total number of unique words is 1706
    24.2 of words are in the 2000 most common words
    36.1 of words are in the 5000 most common words
    43.4 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Manual debozionezkoa - 13
    Total number of words is 3572
    Total number of unique words is 1619
    25.1 of words are in the 2000 most common words
    37.3 of words are in the 5000 most common words
    44.3 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Manual debozionezkoa - 14
    Total number of words is 3302
    Total number of unique words is 1356
    25.4 of words are in the 2000 most common words
    37.5 of words are in the 5000 most common words
    44.8 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Manual debozionezkoa - 15
    Total number of words is 1568
    Total number of unique words is 1050
    28.8 of words are in the 2000 most common words
    40.8 of words are in the 5000 most common words
    46.9 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.