Kristau dotrina-II - 17

Total number of words is 3910
Total number of unique words is 1498
35.0 of words are in the 2000 most common words
50.5 of words are in the 5000 most common words
57.7 of words are in the 8000 most common words
Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
eragozten dizkigun guziaren gaitziritzia, iguitasuna,
eta eziñ ikusia: bada nola maite degun edo deseatzen
degun guziaren amorioa gerez degun, ala igui degun,
eta gure deseoaren kontra dan guzia aborrezitzen
degu, eta gorrotoz begiratzen diogu: eta gere barruan
daukagun pasio edo griña fortitz au izan diteke ona
edo gaiztua, bere pasioak bezela: iguia, eta gorrotoa
merezi duan gauza gaiztoren bat aborrezitzea gauza
ona da: baña amatu bear degun gauza ona igui badegu, eta aborrezitzen badegu: orduan da pasio gaiztoa.
Eta ala, Jaungoikoak agintzen digun ezkero gure projimo guziak ala onak, nola gaiztoak, eta baita gaitzgilleak ere biotzetik amatzea; aek aborrezitzea, eta aei
gaitz opatzea edo deseatzea, da gorroto edo gorroto

guztiz doakea, eta pekatu guztiz andia: eta kolerazko
edo aserrezko pasioa baño agitz gaiztoagoa; bada
kolera edo ira bereala igarotzen dan mugimentu bat
da: baña gorroto edo odioa da biotzean gorderik dagoan aserre edo kolera zartua, sustrai andiak dauzkana:
eta txit erraz itxutzen, eta gogortzen gaituana: eta
San Juan Ebanjelistak esaten digu: gorrotoa edo odio
daukana giza erallea dala: eta bakarrik dago diferenzia, batak eskuz, eta besteak biotzez, gogoz, eta
deseoz bakarrik projimoa illtzen duela.
G. Eta baldin gure lagun projimoa berez gaiztoa
bada: eta erabage, eta biderik edo motiborik eman
bage ofenditu bagaitu edo gure honra, estimazioa, eta
fama ona kenduaz edo gure ondasunak gaizki eramanaz edo geuri edo gure guraso, hume, senide edo
parte gertuari kalte andiak egiñaz; ala ere alako gaizgilleari gorrotorik ezin edukiko diogu? eta gure buruak
bezela amatu bear degu? eta egin digun injuria barkatu bear diogu? Ona, gure amorio propioarentzat
neke arrigarri bat; gure griña edo inklinazio naturalari
bakarrik begiratzen badiogu, ezin sufritu dezakeguna:
baña bear bezela, Jesu-Kristoren legearen konsiderazioaz, eta Jaungoikoaren laguntasunaz baliatu nai
bagera, erraztuko, arinduko, eta bigunduko zakuna.

Orretarako alde batetik gogoan ondo sarturik eduki
bear degu Jesu-Kristoren mandamentu au: Diligite inimicos vestros. Zuen etsaiak amatu itzatzue: eta bestetik gure ofenditzalle, gaitzgille, agrabiatzalle edo
injuriatzalleagan gauza bi konsideratu, eta distingitu
bear ditugu: bata, persona bera: eta bestea da aren
gaiztakeria: ara nola eri edo gaxo bategan distingitzen
ditugun eria edo gaxoa bera: eta aren eritasuna edo
enfermedadea: ezin ondo iritzi deikiogu iñoren gaiztakeriari: eta alde orretatik igui izan dezakegu, eta aborrezitu dezakegu besteren gaizki egiña: eta orrela
Dabid Errege Santuak aborrezitzen zituan gaiztoak,
edo aen gaiztakeria: eta orduan bertan Jaungoikoaren
legea txit maite zuen. Iniquos odio habui, et legem
tuam dilexi. P. 118. V. 113. Eta baita sentitu ere dezakegu izan degun naigabea edo kaltea; bada ez gera
arrizkoak, baizik guztiz sentikorrak: eta miñ ematen
diguen injuriak alteratzen, eta estutzen gaitue: baña
ala ere, Kristau egiazkoak bezela fedeaz, eta arrazoiaz
baliatu bear gera, eta Jesu-Kristoren amoriozko legeari, eta exenploari, eta gere barruko pakeari, eta animako probetxuari jarraio bear diogu: eta gaitz egin
digun projimoa, itxu bat bezela erruki izan bear degu:
bera ezin aborrezitu dezakegu: ezin gaitzik biurtu dei-

kiogu: ezin arekiko gorroto gaiztorik edo bengatzeko
deseo gaiztorik gure biotzean eduki dezakegu: Jaungoikoak eragozten digu gure eskuz justizia egitea:
beretako benganza gorde du: ezin gaitzik opatu edo
deseatu deikiogu projimoari: gere burua bezela, Jaungoikoagalik (eta ez munduko bildur, eta errespetoaegatik bakarrik) amatu bear degu: eta ez bakarrik kanpotik, au da, agerian amoriozko señaleak emanaz:
baita biotzetik ere: geretako nai degun on guzia,
beste edozeñi bezela, opatzen edo deseatzen diogula:
eta egin digun injuria barkatu bear diogu biotz osotik:
eta ori ondo egiteko Jaungoikoari bere grazia, eta
indarra gogotik eskatu bear diogu: bada bestela eztago guretzat gure pekatuen barkaziorik: eztago guretzat salbaziorik: baizik eternidade guziko Infernua, eta
desesperazioa: Jesu-Kristoren lege guzia karidadean
sarturik dago: eta karidaderik eztuena illik dago Jaungoikoaren aurrean, Qui nun diligit, manet in morte.
G. Eta atako gaiztoai (eren salbazioa deseatu
arren, eta egin diguen injuria barkatu arren) deseatu
ote deikiegu, pekaturik egin bage, gauza denporaletan naigabe, atsekabe edo trabajuren batzuek etortzea, iñori gaitzik egin eztegioben edo erak ondu ditezen?

Txit nekez da ezagutzen intenzioaren zuzentasuna, eta garbitasuna orrelako deseoetan, zerren erraz
itxutzen gaitu gure etsaiak eman digun sentimentuak:
baña ala ere etsaiaren beraren onerako, eta besten
kalteak eskusatzeko bakarrik gaitz denporalak alakoai
opatzea edo deseatzea ezta pekatu: eta ala erakusten
dizue Santo Tomas, eta San Gregorio, Elizako Doktore
edo Maisu andiak: baña obe da alako deseoai lekurik
ez ematea: eta Jaungoikoaren probidenziari guzia largatzea, eta aren borondate santuarekin konformatzeko alegiñak egitea.
G. Eta etsaiari, egin digun injuria, eta eman digun
naigabea barkatuaz gañera barkatu bear diogu orobat
egin digun kalte edo dañua; edo gure osasunean edo
gure honren edo gure ondasunetan? E. Ori modu onarekin eskatu dezakegu eta askotan eskatu ere bear
degu: batez ere gure lanak edo obligazioak bestela
ezin ondo osatuko baditugu, (beste dotriña batean
esan genduen bezela:) baña gorroto bage: al bada
auzi bage: karidadea, eta biotzeko pakea galdu bage:
eta lenago konseju eskatuaz persona jakinsu, eta birtutezko bati: bada bestela osoro barkatuaz izango
lukean kaltea baño, agitz andiagoa bere buruari batek
ekarri leikio; askotan ikusi dan bezela.

G. Eta gure gaitzgille, eta etsai izan danari biotzetik barkatuaz gañera, gaitziritzirik, eta gorrotorik eztegulako señaleak kanpotik emateko obligaziorik badegu? Eta iñoiz señale oriek eskusatu edo eman bage
utzi dezakegu?
Kristau askok, etsaiai barkatzeko premia egiazkoa, eta estua ezaguturik, esan oi due: nik barkatzen
diot: eztiot gaitzik deseatzen: baizik neretzat nai
nukean ainbe ondasun Jaungoikoak eman degiola:
baña eztu nerekin zer hitz egin: eztet arekin hitz egin
nai: eztet arekin konturik nai. Onela hitz egiten duenak itxuturik eskuarkiro egon oi dira; bada hitz ederrak esan arren, barrua borondate gaiztoz, eta gorrotoz beterik eduki oi due: eta ori agertzen due, okasioak edo aldiak datozenean alkarren gañean besteakin
hitz egiteko: bada eren etsaiaz eskuarkiro murmuratzen due: aren faltak ateratzen, eta azitzen ditue: eta
eren barruko suak badirabela aditzera ematen due:
ara nola errementari baten sutegian asmoak geldi
daudenean, aizerik ematen eztuenean, sua itzalirik
dagoala dirudi: ikatzak beltzturik, eta emendaturik
daudela dirudie: baña ozta aspoak berriz aizatzen
ditu: sua agertzen da: zerren estalirik bai, baña bizirik
zegoan. Eta orobat agertu oi due eren barruko su gaiz-

toa len alkarren etsai izan diranak alkarren beartzen
diranean: bada Kristau arteko tratu komunari ere faltatu oi diobe. Eta ala kondenatu nai ezpadira, barrutik,
eta kanpotik gorrotoari, eta aserretasunari, eta orren
señaleai larga bear die: eta egiaz alkarri barkatu diobelako, eta etsaitasunik eztualako, eta alkar amatzea
duelako señaleak eman bear dituzte: nola diran bata
besteagatik murmuraziorik ez egitea: okasioak agintzen duenean, bata besteari agur egitea: premia
estuetan beste edozein Kristauri bezela on egitea:
bada bestela, barruan borondate gaiztorik ezpaleuke
ere, eskandalo ematen due: eta etsaitasunak badirabela aditzera ematen due: eta ark geiago len aideak
bezela, eta adiskideak bezela alkarrekin tratatu oi
bazuen: baña eztue obligaziorik adiskidetasuneko
señale komunak emateko baizik: eztue premiarik adiskide mami, eta konfianza guziko bati bezela eren
sekretoak agertzeko, eta komunikatzeko: asko da
alkar salutatzea: okasioak eskatzen duenean hitz egitea: besteai komunkiro egiten zaien begitartea ez
ukatzea: beste guziak konbidatzen edo bisitatzen
diran aldietan ez ukatzea, apartatzea, eta distingitzea
etsai izan dana: eta borondate gaiztorik eztagoalako
bear adiña señale ematea: eta ori obeto agertzeko;

karidadea perfekzio geiagorekin exerzitatzeko: gere
pekatuen zorra errazago pagatzeko: eta Zerurako irabazi edo merezimentu guztiz andiak iristeko agitz
balio du, gure etsaiakgatik aparte Jaungoikoari erregutzea: eta amoriozko señale partikularrak edo espezialak ematea; nola mesede edo fabore berezi
batzuek egitea: bada orrela batetan Jaungoikoaren
biotza, da etsaiaren biotza irabazten ditugu: eta grazia, da laguntasun partikularrak guztiz andiak gure
salbazioa seguratzeko iritsiko ditugu: eta ikusiko degu
gugan kunpliturik Jesu-Kristoren esan au: barkatu
ezazu, eta barkatuko zatzu, emazu, eta emango
zatzu. Eta orretarako ona Aita Parrak dakarren exenplu andiko gertaera miragarri bat. Andre alargun prinzipal bati puñal batekin bere seme bakarra batek illtzion. Pensa ezazue nolaku pena, naigabe, eta sentimentua artuko zuen ama tristeak: oraindio enterratu
bage bere semearen gorputza zegoela, justiziaren
igesi bere semea ill zuena bera, guzia turbaturik, eta
zer egiten zuan etzekiela aren etxean sartu, eta bere
aurrean jarri zitzaion, Jesu-Kristogatik barkazioa, eta
bere anparoa eskatzen ziola. Ikusgarri penagarri onekin, zer egin zuela uste dezue? Bere begiak, eta biotza
Jaungoikoagana altxatu zituan: eta pena guzia Jaun-

goikoari ofrezitu zion: eta ez bakarrik Jaungoikoaren
amorioz barkatu zion, baizik justiziagandik ezkutatu
zuen: eta diruzko bolsa bat, eta zaldi bat iges egiteko
eman ziozkan: eta orrela libratu zuen: Nork esan dezake emakume aren akzio, eta obra miragarri onek nolako atsegiña Jaungoikoari eman zion? Eta nolako saria
bereala iritsi zuen? bada gau artan bertan Jaungoikoari bere pena guzia bere semearen animagatik ofrezitzen zegoela, agertu zitzaion bere semea bera pozez,
kontentuz, eta gloriaz beterik: eta esan zion: Jaungoikoak bedeinka zaitzala nere ama: ill ondoan amaren
lanak obeto nerekin egin dituzuna: bada zuk nere eralleari eman diozun barkazioagatie, eta egin diozun
karidadeagatik, Purgatorioan sufritu bear nituen pena
guztiz andiak barkatu dizkit Jaungoikoak eta Zeruko
gloria betiko eman dit: eta, o! bazenaki nolako gloria!
baña laster jakingo dezu, nerekin batera gloria au
berau gozatzera zatozenean, barkatu dezulako sarian:
eta ala gertatu zan: eta daude ama semeak eternidadeko gloria neurribagea betiko gozatzen: Nor alaituko
ezta bada biotzetik barkatzera, eta bere etsaiari on
egitera?
G. Eta badira ala ere aldiak, gorrotorik eduki bage,
hitz egitea, eta tratu komuna eskusatu leizkeanak? E.

Bai: eta ori gertatzen da; gurasoak, nagusiak edo
beste agintariak, eren humen, miraben edo mendekoen gaiztakeriaren bat kastigatzeko, denpora puska
batean aserre antza erakusten duenean; obeto eren
gaizki egiña ezagutu dezen, eta zenzatu ditezen: baña
ori egin bear due gorroto bage, eta karidadeari faltatu bage: eta prudenziak eskatzen duen denporan, eta
moduan bakarrik.
G. Eta persona bi, bata bestea ofenditurik, injuriaturik edo agrabiaturik arkitzen badira; alkarren artean
pakeak egiteko zer ordena edo zer modu gorde bear
due? E. Bere Projimoa lenengo ofenditu, eta injuriatu
duena dago obligaturik lenbiziko dilijenziak egitera
barkazioa eskatzeko, eta pakea billatzeko: egoki diran
neurriak edo berez edo bitarteko on batez artzen
dituala: eta obligazio ori Jesu-Kristo gure Jaunak
berak, San Mateok eskribitu zuen Ebenjelio Santuan
argiro erakusten digu: bada dio: Altararen aurrean
Jaungoikoari zure ofrenda egiteko zaudela, oroitzen
edo akordatzen bazera, zure projimoek zure kontra
zerbait duela, au da, ofenditu dezula; larga egiozu
aldarean zure ofrendari: zoaz lenago zure anaiarekin
paketzera: eta atoz gero zure ofrenda ofrezitzera: eta
hitz oetan dakusku, Jaungoikoak eztuela, ez ofrenda-

rik, eta ez beste obra onik azeptatzen, gere projimoa
ofenditurik badaukagu, arekin paketu artean.
G. Eta ofenditurik dagoanak zer egin bear du? E. 1.
Beiñik beiñ bere biotzean barkatu bear dio egin dion
injuria: eta agrabatzalleak barkazioa, eta pakea eskatzen badio gogo onez eman bear dio: eta 3. eskatzen
ezpadio ere, beti prestaturik egon bear du, barrutik
bezela, kanpotik ere barkatzeko, eta pakea egiteko.
G. Eta biak alkar berdiñ ofenditu badue, zer egin
bear due? E. Biak due berdin obligazioa, alkarri barkatzeko: eta pakerako dilijenziak egiteko: baña batak
agitz geiago bestea ofenditu badu, agrabio andiagoa
egin duenak, lenengo dilijenziak barkazioa eskatzeko,
eta pakerako egin bear ditu. Baña erregla au erraz
ematen da: eta nekez gordetzen da. Zerren gaitz egiten duenak edo gaizki esaten duenak miñik artzen
eztu: eta egiten duen injuria ezertan eztauka: eta kontrara ezin sufritu degu egiten zakun injuria: eta au txikia izan arren ere txit andia iduritzen zaku: eta eztegu
uste izaten barkaziorik eskatu bear degunik: baizik
besteak guri eskatu bear diguela: eta itxumen orrekin
gogortzen gera: eta gorrotoak, eta aserretasunak
bere oñean daude: eta pakerik egin oi ezta: eta orregatik asko kondenatzen dira.

G. Eta agrabiaturik edo ofenditurik dagoanak
berak pakerako dilijenziarik egiteko obligaiorik ote
du? E. Berez eskuarkiro asko du beti prest egotea
pakeak egiteko: baña ikusten badu bere etsaia itxuturik, eta gogorturik dagoala: eta ala kondenatzeko peligro andian dagoala: eta arazeri txit andi bage, pakea
eskeñiaz edo adiskidetasuneko señaleren batzuek
emanaz, Jaungoikoarentzat irabaziko duela, eta salbazioko bidera ekarriko duela: orrelako kasu edo aldietan karidadeak obligatzen du bere ofenditzallea pakera ekarteko dilijenziak modu onean egitera: eta ori
konfesore jakinsu, eta zinzo batekin komunikatzeko
gaia da.
G. Eta gorrotoaren, eta etsaitasunaren sustraiak
zein izan oi dira? E. Txit asko dira: baña prinzipalenak
izan oi dira. 1. Jenio, humore edo natural kontrarioak
edukitzea: eta bakoitzak bere iritzia geiegi estimatzea; eta besteak bere iritzira ekarri nai izatea. 2. Sustraia izan oi da; soberbia edo arrotasuna, andinaia,
goratunaia, eta orri darraion enbidia gaiztoa. 3. Sustraia izan oi da; gutizia edo abarizia, eta interesara
geiegi itxatxirik egotea: bada interesagatik okertzen,
aserratzen, eta gorrotoan jarten diranak kaburik
eztue: eta 4. izan oi da, esames, txisme edo besteren

esanak batetik bestera erabiltea; eta oriek errez sinistea. Orra gorrotoak, eta aserretasunak nundik sortu oi
diran.
G. Zer erremedio bada gorrotoari lekurik ez emateko; alkar egiaz amatzeko; alkarri sufritzeko; eta egin
dizkiguen injuriak, eta eman dizkiguen naigabeak
Jaungoikoaren izenean eramateko, eta erraz barkatzeko? E. Erremedio guzien andiena, eragillena, eta
guzionzat premiazkoena da, egiazko karidadea, au da,
Jaungoikoaren eta projimoaren amorioa gure biotzetan beti bizirik edukitzeko alegiñak egitea: orretara
gure konsiderazio guziak zuzentzea: eta ori bera sarri,
eta gogotik Jaungoikoari eskatzea: alabaña, karidade ori gure biotzetan ezpadaukegu: eta orren
lekuan projimoarekiko oztasuna, eta ezin ikusia, eta
gorrotoa gure barruan badaukegu, deabruaren, eta
pekatuaren mendean gaude: Jaungoikoaren etsaiak
gera: eta naitaez betiko kondenatuko gera, lenago
egiazko penitenzia egiten ezpadegu: eta Jaungoikoa
biotz guztitik, eta gauza guzien gañetik amatzera, eta
gere buruak bezela gure lagun projimoa, eta gure
etsaia amatzera, eta biotzetik barkatzera jarten ezpagera: baña kontrara Jaungoikoaren amorioa, eta projimoaren amorio egiazkoa gure biotzetan badegu; gure

zorionekoak: bada karidade edo amorio egiazko orrek
gure pekatu, eta bizio guziak, eta batez ere aserrezkoak desegiten ditu: eta Aita Jaungoikoaren hume maiteak: Jesu-Kristoren senideak: eta Espiritu Santuaren
bizileku edo tenplo biziak egiten gaitu: arrezkero gure
Jaungoikoak bere grazian, eta adiskidetasunean gauzka: eta bertatik biotzeko pakea, eta konzienziaren
sosegua, eta gero betiko gloria izango da gure saria.
Baña ez gera engañatu bear, karidadea gure biotzean daukagulako uste falsoarekin: karidadeak gure
barruan etsai andiak dauzka, eta guzien andiena da
gure buruaren amorio propio erabagea: eta sustrai
gaizto orretatik sortzen dira soberbia, eta arrotasuna:
interes gaiztoak dakarren itxumena: aserretasuna edo
kolera gaiztoa: enbidia: eta beste gure griña, inklinazio, eta pasio gaiztoak. Eta argatik animako etsai gaizto oek, karidadea galdu eragiten diguen bizio fortitz
edo indarsu oek eskuratzeko, menderatzeko, eta goitzeko alegiñak egiten beti jardun bear degu: egia da
karidadeak berak orretarako indarrik andienak ematen dizkigula: bada Jaungoikoaren eta projimoaren
egiazko amorioak egiten gaitu humillak, sufrituak,
ongilleak: eta gure borondatea bere erabageko deseoakin ukatu eragiten digu: baña baita da egia ezin orre-

tara elduko gerala; 1. konsiderazioarekin eta 2. orazioarekin baliatzen ezpagera: bada guziok dakizue
zenbateraño itxutzen gaituen gure amorio propioak
bere erabageko deseoakin: eta zein sentikorrak geran
desarrazoiak, eta injuriak pazienziarekin eramateko.
Eta zein erraz gure griña gaiztoak mugitzen gaituan
bengatzeko deseora, eta gorrotora: eta zein nekez
orduan arrazoiari leku ematen diogun, bada pasioak
itxutzen gaitu: eta itxumen ori ezin erremediatu diteke, gure fede santuak erakusten dizkigun egia
andiak gogora sarri ekarri bage, eta ondo pensatu, eta
konsideratu bage: mundua dago itxuturik, eta galdurik konsiderazioaren faltaz: pensatuko bagendu ondo,
zenbat zor diogun gure Jaungoikoari bera danagatik,
eta guk merezi bage egin dizkigun mesede guztiz
andiakgatik: zenbat sufritu zuen gure Jesus onak gure
pekatuen zorrak pagatzero, eta guri humiltasunaren,
pazienziaren, eta alkarrekiko karidade, eta amorioaren exenploa emateko: zenbateraño, eta zein sarri
bere Ebanjelio Santuan, alkar amatzea, alkar sufritzea
eta alkarri barkatzea, eta on egitea agintzen digun:
bada berak, inozentea izanik, beste iñork baño geiago
bere etsaiakgandik sufritu zuen: eta ala ere aekgatik
bere Aita Eternoari, Gurutze Santuan iltzez josirik

zegoala erregutu zion, esaten ziola: nere Aita, arren
barkatu egiezu, bada eztakie zer egiten duen: eta
egunoro errezatzen degun, eta Jesu-Kristok berak erakutsi zigun aita gure edo paternosterrean, dotriña au,
berak ipiñi zigun: bada guziok Jaungoikoari eskatzen
diogu: barka egizkiguzu gure zorrak edo pekatuak;
guk gure zordunai edo gaizgilleai barkatzen diegun
bezela; ara ze: barkatzen badegu, barkatuak izango
gerala: bada bestela geurk eskatzen degun bezela,
barkaziorik iritsiko eztegula: eta zer izango da guzaz,
gure pekatuen barkazioa iristen ezpadegu? a! ori
ondo ausnartuko, eta konsideratuko bagendu: eta
orrez gañera nolako kastigu izugarria darraion gorrotoan dagoanari; eta zein pake gozoa bertatik, eta zein
gloria andia gero izango duen, bereala bere etsaiari
biotzetik barkatzen dionak: gauza oek, eta beste onelako motibo guztiz andiak ondo konsideratuko baginduz, nor izango lizate aiñ itxua, eta aiñ biotz gogorrekoa, nun jarriko ez lizatean bereala, Jaungoikoari atsegin ematera, bere etsaiari barkatzera, eta bere buruarentzat ainbeste ondasun irabaztera?
Gogora ekarri itzazue bada egia oek: baña egia
ezagutzea bakarrik asko eztegu: gere natural aserrekor gaiztoa goitzeko, eta Jaungoikoagatik gure etsaiak

amatzeko, Jaungoikoaren beraren argia, eta indarra
bear degu: eta ori iritsiko degu; humiltasunarekin eta
konfianza oso batekin Jesu-Kristoren izenean sarri
eskatu nai badiogu. Auxe da, gure animako itxutasun, eta eritasun guzien erremedio jenerala, eta
premiazkoa: eta gorrotoaren, eta etsaitasunaren erremedio berariazkoa edo espeziala, eta guztiz eragillea,
beraz ondo baliatu nai bagera: Jaungoikoari nai dakiola bada arren guziok argitzea: eta guzioi alkarrekiko
karidadez, eta amorioz betetako biotz berri bat ematea: orain, eta beti bera guziok amatzeko, eta berez
gozatzeko zoriona iritsi dezagun. Amen.

OGEITA SEIGARREN DOTRIÑA
Lujuriako pensamentu edo deseoen gañean.
Jaungoikoaren legeko seigarren mandamentu santuak lenengo eragozten du adulterioa, edo besteren
lagunarekin aragizko pekatua egitea: eta txit egokiro,
bostgarren mandamentuan gizonaren biziari kalte egitea eragotzi ezkero, guziok pakean, eta amorioan bizi
gaitezen; seigarren mandamentu santu onetan gizonak, eta andreak biziaren ondoren duen gauzarik maiteena, eta estimatuena, au da, alkarrekiko amorioa,
eta leialtasuna, eta orri darraion honra ondo gordetzea gure Jaungoikoak agintzen du: bada gizonak
emazte ona, eta honra duena bere lagun maitea du;
argan bere konfianza guzia dauka: arekin bere neke,
eta poz guziok partitzen ditu: bizitza komun bat egiten
due: eta eren humeetan berdiñ due parte. Eta ala ortik
ezagun da zeiñ injuria arrigarria, eta zeiñ kalte andia
dakarren adulterioko pekatu nazkagarriak: alkarri
leialtasuna galdu: eta besterekin aragizko pekatu zikiña egiteak, eta ez bakarrik, berekin dakarren naigabe
guztiz penagarriagatik alkarri fedea edo leialtasuna

galdu diobela, dakitenean: baita ere (ori ez jakin
arren) berez Jaungoikoari, matrimonioko sakramentu
santuari, eta eren hume lejitimoai egiten zaien kaltea,
injuria, eta ofensa guztiz andiagatik; baña adulterioarekin batera, orobat daude eragotzirik mandamentu
santu onetan, eta Eskritura Santa guzian, lujuriako
edo loikeriako beste pekatuak, ala pensamentu edo
deseozkoak, nola hitzezkoak, eta obrazkoak: eta oriek
eragotziarekin batera agintzen digu gure Jaungoikoak
kastidade santua edo animako, eta gorputzeko garbitasuna kontuz gordetzea: mandamentu santu au,
arrazoiaz, eta fedeaz batera eren aragia espirituaren
mendean beti edukitzeko egiazko alegiñak egiten
dituen Kristauentzat, da txit erraza, biguña, atsegingarria: eta Zerurako irabazbide guztiz andia: baña
eren aragiaren griña edo gurari zikiñakin batera bizi
diran Kristau askorentzat da guztiz nekeza, penagarria, gogorra, eta Infernurako gaia edo betiko galbidea. Eta onelakoak ez bakarrik anima galtzen due:
baita gusto zikiñ labur bategatik eren gorputza ere
betiko tormentuetara kondenatzen due. Zenzatu gaitezen bada arren guziok: eta mandamentu santu au
kontuz gordetzeko alegiñak egin ditzakun.

G. Zein da Jaungoikoaren legeko seigarren mandamentu santua? E. Lujuriako pekaturik ez egitea edo
kastidade santua gordetzea.
G. Zer agintzen da mandamentu onetan? E. Izan
gaitezela garbiak, eta kastoak pensamentuetan,
hitzetan, eta obretan.
G. Nor dira mandamentu onen kontra pekatu mortal egiten duenak? E. 1. Loikeriako edo lujuriako gogorazio edo pensamentu likits zikiñetan, oartu ezkero,
atsegin edo gusto artzen borondatez egoten direnak,
obraz kunplitzeko asmorik edo deseorik ez izan arren.
2. Lujuriari dagozkion hitz, kopla edo kanta deshonestoak, loiak edo lotsagarriak esaten dituztenak: edo
gogotik edo gustoz aditzen dituztenak: eta 3. besterekin edo berekin ukitze loi zikiñak edo bestelako kastidadearen kontrako obrazko pekatuak egiten dituztenak edo egitea deseatzen duenak. Ona, hitz
gutxitan dotriña andia, kontuan dagoanarentzat: baña
jakiñez edo ignorante askorentzat zeago eman bear
dana, gai onetan itxuturik egon eztitezen: zer dan
pekatu, eta zer ez ezagutu dezen: eta aurrera lujuriari larga, eta kastidade santua gordetzeko alegiñak
egin ditzen. Orretarako beste dotriña batean zeoro
esanik daukagu: lujuria zer dan: nundik sortu oi dan:

nolako kalte izugarriak dakazkian: aren kontrako erremedio prinzipalenak zein diran: eta batez ere kastidadea zer dan: zein birtute estimagarria, eta honragarria
dan: nolako ondasunak dakazkigun: eta ura gordetzeko nolako alegiñak guziok egin bear ditugun: eta ala
kastidade santuaren kontrako pekatuak orain aditzera
eman bear dizkitzuet: eta gaur 1. pensamentuzkoak,
eta deseozkoak bakarrik esango dizkizuet: eta 2. orien
okasioak edo peligroak aitatuko dizkizuet.
Eta lenengo galdetzen det: lujuriako pensamentu
edo gogorazio likitsak zenbat modutan izan oi dira? E.
1. Batzuek dira gogora edo imajinaziora etsaiak dakatzenak: eta beste batzuek aragiaren edo gorputzaren
griña edo inklinaziotik sortzen diranak, eta gogora edo
imajinaziora datozenak, pekatura mugitzen gaituenak: eta onelako pensamentuak edo tentazioak gure
eskuan eztauzkegu; eta geurk nai eztegula ere burura
datozkigu, eta Kristau onai, eta gaiztoai orobat gertatu oi zaie: eta onelako aldietan oartu ezkero burutik
kentzeko aleginak egiten baditugu, pekaturik batere
eztago: eta bai merezimentu edo irabazi andia Zerurako: baña ondo ezagutu edo oartu ezkero, gere nai
edo borondatez gauza likits aetan atsegin artzen
geratzen edo detenitzen bagera, orduan pekatu mor-

tal egiten degu: ara nola suaren gertuan dagoan bati
txingar bat bere arroparen gañean erorten bazaio, eta
erretzen asi dan beziñ laster, ikusi ezkero, kentzeko,
eta itzaltzeko alegiña egiten badu, kulparik batere
eztu: baña erretzen dagoala ikusita, kendu nai ezpadu, eta erretzen usten badio, bere kulpa du: orrela
bada aragiak, eta gogorazio edo pensamentu zikiñak
piztutzen duen sua, ezagutu ezkero, bereala burutik
kentzeko, eta itzaltzeko alegiñak egiten baditu, kulparik eztago, eta bai merezimentua: baña oartu ezkero,
gusto edo atsegin artzen borondatez badago, bere
kulpa du: eta da berez pekatu mortala: eta baita obraz
pekatu egiteko asmorik edo deseorik ezpadu ere. 2.
Beste pensamentu edo gogorazio batzuek dira, ez
gorputzaren edo aragiaren mugitze edo griñatik datozenak; baizik borondateak berez jakiñaren gañean,
sortzen dituanak: berak gogora dakatzenak: eta atsegiñarekin gogoan darabiltzenak: eta onelako pensamentu borondatezkoak, naiz aragia mugitu, eta atseginera griñatu, eta naiz ez, dirade pekatu mortalak,
obraz pekaturik egiteko asmorik ez izan arren: eta
onelako atsegiñezko pensamentu gaiztoak borondateak berak sortzen dituenak, Kristau onetan arkitu oi

ez dira, baizik Kristau gaizto lujuriara emanik daudenetan.
G. Eta baldin pensamentu edo gogorazio likitsak
burura datozenean edo aragiaren griña edo mugimentuak sortzen diranean, gelditzen bada bat ez atzera,
eta ez aurrera; osoro konsentitu edo nai bage: baña
bereala kentzeko ere alegiñak egin bage, baizik zerbait oartu arren buruan badarabiltza, pekaturik egiten
ote du? eta zer pekatu egiten du? E. Pekatu egiten du:
batzuetan beniala: eta askotan mortala izan oi dana.
Baldin tentazioa, eta aragiaren griña, eta atsegintasuna ezagutu, eta nagitasun piskaren bat baizik eman
ezpadu tentazioari bereala atzera egiteko, pekatu
beniala da: baña ondo oartu ezkero, berariaz ez ikusi
bezela egiten badu, eta uzten badio aragiari atsegin
artzen, pekatu mortala egiten du: bada borondateak
nai duela aditzera ematen du: eta bestela ere konsentitzeko peligro aiñ andian ezin jarri liteke: bada aragiaren griña gaiztoari, oartu ezkero, atzera egiten ezpazaio, erraz itxutzen gaitu, eta konsentitu eragiten
digu: eta ala oartu ezkero, tentazioari atzera ez egitea
bera da eskuarkiro señale nai duelakoa: baña persona
aiñ adimentu laburrekoa, eta ezaguera gutxikoa baldin bada, nun bereala oartzeko, eta erabakitzeko, eta

tentazio zikiña iguitzeko, eta atzeratzeko besteak
baño denpora geitxego bear duen: oraindio egiaz
osoro konsentitu eztualako edo borondateak libertadearekin nai izan eztuelako errezeloa edo ustea artu
diteke: baña onelako aldietan, nola eskuarkiro osoro
konsentitu duen edo ez, eziñ argiro ezagutu ditekean;
gertatu zaion moduan konfesatzeko obligazioa dauka:
eta konfesoreak bakoitzaren bizimoduari, eta daukan
argitasun edo jakineztasunari ondo begiratu ta juizioa
egingo du.
G. Eta orobat da pensamentu edo gogorazio likitsetan atsegin artzen egotea, nola pekatu egiteko
deseoak edo asmoak artzea? E. Agitz dira diferenteak:
bada pensamentu zikiñetan gusto, eta atsegin artzea
askotan gertatzen da obrazko pekaturik egiteko deseo
edo asmorik izan bage: eta ala deseozko pekatuak gai
onetan izaten dira, batek asmoak artzen dituanean
pekaturen bat edo gauza likitsen bat egiteko onelako
edo alako personarekin, eta orri deitu oi zaio: pensamentu konsentitua edo erabakia: eta da berez pekatu
mortala: osatu bage edo kunplitu bage gelditu arren
edo damutu zaiolako edo erarik izan eztuelako. Eta ori
Jesu-Kristo gure Jaunak bere Ebanjelioan argiro erakusten digu. (Math, 3) bada dio: ze emakume bati

begiratzen dionak, ura deseatzeko, bere biotzean edo
barruan pekatu egin duala: eta konfesioan esan bear
du, ez nor zuen bere gogoan, ez eta personaren izena;
baña bai, ezkondua bazari, aidea bazan, kastidadeko
botoarekin Jaungoikoari konsagratua bazan: au da,
You have read 1 text from Basque literature.
Next - Kristau dotrina-II - 18
  • Parts
  • Kristau dotrina-II - 01
    Total number of words is 3850
    Total number of unique words is 1446
    34.2 of words are in the 2000 most common words
    49.4 of words are in the 5000 most common words
    58.0 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 02
    Total number of words is 3869
    Total number of unique words is 1499
    32.6 of words are in the 2000 most common words
    47.4 of words are in the 5000 most common words
    55.9 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 03
    Total number of words is 3807
    Total number of unique words is 1516
    31.6 of words are in the 2000 most common words
    44.7 of words are in the 5000 most common words
    53.5 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 04
    Total number of words is 3904
    Total number of unique words is 1487
    35.5 of words are in the 2000 most common words
    50.6 of words are in the 5000 most common words
    58.2 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 05
    Total number of words is 3918
    Total number of unique words is 1531
    33.4 of words are in the 2000 most common words
    49.1 of words are in the 5000 most common words
    57.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 06
    Total number of words is 3802
    Total number of unique words is 1460
    35.0 of words are in the 2000 most common words
    50.4 of words are in the 5000 most common words
    59.6 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 07
    Total number of words is 3823
    Total number of unique words is 1510
    34.7 of words are in the 2000 most common words
    49.1 of words are in the 5000 most common words
    56.5 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 08
    Total number of words is 3806
    Total number of unique words is 1353
    34.6 of words are in the 2000 most common words
    49.1 of words are in the 5000 most common words
    56.6 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 09
    Total number of words is 3899
    Total number of unique words is 1387
    34.3 of words are in the 2000 most common words
    50.0 of words are in the 5000 most common words
    58.3 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 10
    Total number of words is 3904
    Total number of unique words is 1354
    34.4 of words are in the 2000 most common words
    49.7 of words are in the 5000 most common words
    57.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 11
    Total number of words is 3875
    Total number of unique words is 1391
    33.5 of words are in the 2000 most common words
    48.0 of words are in the 5000 most common words
    56.2 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 12
    Total number of words is 3924
    Total number of unique words is 1378
    37.5 of words are in the 2000 most common words
    50.4 of words are in the 5000 most common words
    58.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 13
    Total number of words is 3923
    Total number of unique words is 1457
    36.2 of words are in the 2000 most common words
    49.8 of words are in the 5000 most common words
    57.8 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 14
    Total number of words is 3918
    Total number of unique words is 1504
    34.9 of words are in the 2000 most common words
    48.8 of words are in the 5000 most common words
    56.8 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 15
    Total number of words is 3948
    Total number of unique words is 1485
    34.9 of words are in the 2000 most common words
    48.3 of words are in the 5000 most common words
    56.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 16
    Total number of words is 3989
    Total number of unique words is 1448
    34.5 of words are in the 2000 most common words
    48.8 of words are in the 5000 most common words
    56.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 17
    Total number of words is 3910
    Total number of unique words is 1498
    35.0 of words are in the 2000 most common words
    50.5 of words are in the 5000 most common words
    57.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 18
    Total number of words is 3931
    Total number of unique words is 1458
    33.3 of words are in the 2000 most common words
    47.1 of words are in the 5000 most common words
    55.2 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 19
    Total number of words is 3961
    Total number of unique words is 1448
    33.5 of words are in the 2000 most common words
    48.2 of words are in the 5000 most common words
    55.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 20
    Total number of words is 3972
    Total number of unique words is 1423
    31.8 of words are in the 2000 most common words
    46.2 of words are in the 5000 most common words
    54.1 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 21
    Total number of words is 3979
    Total number of unique words is 1440
    33.3 of words are in the 2000 most common words
    46.8 of words are in the 5000 most common words
    55.2 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 22
    Total number of words is 4000
    Total number of unique words is 1366
    34.3 of words are in the 2000 most common words
    48.0 of words are in the 5000 most common words
    55.9 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 23
    Total number of words is 3952
    Total number of unique words is 1490
    33.2 of words are in the 2000 most common words
    46.4 of words are in the 5000 most common words
    54.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 24
    Total number of words is 3931
    Total number of unique words is 1518
    33.2 of words are in the 2000 most common words
    47.1 of words are in the 5000 most common words
    55.0 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 25
    Total number of words is 3802
    Total number of unique words is 1350
    34.2 of words are in the 2000 most common words
    50.0 of words are in the 5000 most common words
    58.0 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 26
    Total number of words is 3844
    Total number of unique words is 1476
    36.7 of words are in the 2000 most common words
    51.6 of words are in the 5000 most common words
    59.4 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 27
    Total number of words is 3926
    Total number of unique words is 1520
    35.8 of words are in the 2000 most common words
    49.4 of words are in the 5000 most common words
    58.3 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 28
    Total number of words is 3893
    Total number of unique words is 1399
    35.8 of words are in the 2000 most common words
    50.5 of words are in the 5000 most common words
    59.2 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 29
    Total number of words is 3860
    Total number of unique words is 1434
    36.0 of words are in the 2000 most common words
    51.4 of words are in the 5000 most common words
    59.5 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 30
    Total number of words is 3816
    Total number of unique words is 1434
    33.6 of words are in the 2000 most common words
    50.3 of words are in the 5000 most common words
    58.4 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 31
    Total number of words is 3796
    Total number of unique words is 1277
    36.1 of words are in the 2000 most common words
    53.3 of words are in the 5000 most common words
    61.1 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 32
    Total number of words is 3821
    Total number of unique words is 1506
    35.5 of words are in the 2000 most common words
    51.1 of words are in the 5000 most common words
    59.6 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 33
    Total number of words is 3817
    Total number of unique words is 1542
    33.6 of words are in the 2000 most common words
    48.1 of words are in the 5000 most common words
    56.4 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 34
    Total number of words is 3944
    Total number of unique words is 1405
    34.2 of words are in the 2000 most common words
    48.9 of words are in the 5000 most common words
    57.2 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 35
    Total number of words is 3854
    Total number of unique words is 1469
    33.7 of words are in the 2000 most common words
    49.4 of words are in the 5000 most common words
    58.8 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 36
    Total number of words is 3826
    Total number of unique words is 1458
    33.8 of words are in the 2000 most common words
    49.8 of words are in the 5000 most common words
    57.3 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 37
    Total number of words is 3822
    Total number of unique words is 1445
    35.4 of words are in the 2000 most common words
    49.7 of words are in the 5000 most common words
    57.9 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 38
    Total number of words is 3828
    Total number of unique words is 1521
    34.3 of words are in the 2000 most common words
    48.9 of words are in the 5000 most common words
    57.4 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 39
    Total number of words is 3796
    Total number of unique words is 1497
    33.8 of words are in the 2000 most common words
    49.1 of words are in the 5000 most common words
    57.5 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 40
    Total number of words is 3847
    Total number of unique words is 1534
    33.0 of words are in the 2000 most common words
    48.0 of words are in the 5000 most common words
    56.0 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 41
    Total number of words is 3837
    Total number of unique words is 1470
    33.1 of words are in the 2000 most common words
    47.0 of words are in the 5000 most common words
    56.1 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Kristau dotrina-II - 42
    Total number of words is 1264
    Total number of unique words is 586
    40.5 of words are in the 2000 most common words
    54.2 of words are in the 5000 most common words
    62.6 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.