Eskuararen hatsapenak - 8

Total number of words is 987
Total number of unique words is 660
30.5 of words are in the 2000 most common words
39.1 of words are in the 5000 most common words
45.8 of words are in the 8000 most common words
Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
ahal dezokete? errankizunen bada despit, eta hek
atsekabe dutelarikan, ossoki deliberatu dut obratto
hunen argitara emaitera, Jainkoak demon fortunarekin.

§ 20
Hemendik ordea eztut erran nahi nik: gauzak
itsuan, ongi eta umoki konsideratu gabe sinhetsi
behar direla: zeren Philosophoen mezua baita: Dicta
philosophorum examinanda, si etiam vera videantur.
Philosophoen erranak ongi pisatu behar dira, egiazkoak iduri izan arren.

§ 21
Ordea badira presuna batzuek asko-orduz jakin
gabe zer irakurtzen duten, edo gauzak zer monta
duen, edo zertara darontsan ikhusi gabe, eta oraino
hekien buruko eztelarikan, berehala arbujatzen, edo
onhesten baitute Autoraren alderat duketen gaitzerizkoaren, edo onheritzkoaren eredura.

§ 22
Baina gauza hunen gainean zer dioela uste duzu
Platonek? Qui positioni non credit, reprobare debet, et

qui reprobare non valet, credere debet, Plato. Ezta ez
aski, zuk erraitea, (dio), etzait iduritzen hau hala dela,
edo ahal datekela, non kontrarioa klarki, eta garbiki
eztuzun arrozoinez frogatzen; eta baldin ezin froga
badezakezu, obligatua zara sinhetstera. Bitartean
hunelako hauk jeusik ezin froga dezaketelarikan,
zeren jeusik ezbaitakite, guztiarekin-ere nahiago dute
segitu bere burutik heldu zajena, zeren iduria baitagote Philosopho, eta Autor zuhur guztiek baino gehiago
badakitela; halatan halakoez erraiten du Thomas a
Khenpis gizon handi hark: Quod si suum sentire magis
sequi, quam alijs exercitatis credere volunt, erit eis
periculosus exitus, si tamen retrahi a proprio conceptu noluerint. Thom. a Khemp. (sic) lib. 3. c. 7. § iij. de
Imitatione Christi. Baldin nahiago badute, bere burutik
heldu zajena, segitu, ezen ez Gizon jakintsunen abisua, eta ezbadute nahi bere hartarik apartatu hekintzat izanen da ondore perilosa. Eta hau hunela ikhusirik, erran zuen Jeronimo Sainduak-ere: Si tanti, et tam
eruditi viri fastidiosis Lectoribus displicent, quid de me
facturi erant? S. Hyeron: In Prom. lib. ij in Isaiam. Baldin hanbat, eta hain gizon jakinak ezbazaizte agradatzen irakurtzaille fastikosei, zer ikanen da nitaz? dio
Jeronimo Sainduak. Beraz eztut zer miretsi zer-nahi

den gauza nitaz erran dezaten, hain Gizon jakinez, eta
Sainduez errankizunak zituteztenaz geroztikan.

§ 23
Ordea Katon zuhurrak hainitzetan bezala orai-ere
emaiten daroku erremedio on bat, jaingin haukien
kontra: Maledictos recté agendo contemne, quum
recté agas, ne cures verba obtrectatorum, non est
enim in nostro arbitrio situm, quale sit illud quod vnusquisque dicat, quatenus hominum non possumus linguas cohibere. Caton 1. præcep. lib. ij. Gibel-jale eta
errankizun dunak ongi obratuz mespreza zatzu; zeure
eginbidea egiten duzuino, etzaitzula jeusik hekien
hitzez; eztago gure baithan, ez gure eskuan, batbederak zer erran dezan; zeren Gizonen mihiak ezin
debekha baitetzakegu. Beraz haukien kontrako erremedioa da xoilki ongi egitea, Autor berak dioen bezala: Illud stude agere quod bonum est. Halakotz beraz
eztut zer egin kasurik errankizunez, zeren uste baitut
ene eginbidea ona dela, Agustin Sainduak dioenaren
eredura: Nemo prohibetur á studio cognoscendæ veritatis, quod ad laudabile pertinet otium. lib. 19. de Civi-

tate Dei cap. 19. Nihor ezta debekkatzen egiaren ezagutzeko estudiotik, eta hunelako enplegua laudatzeko
da. Zeren estudioaren bidez bilhatzen baita egia: hargatik erran zuen Galeno mirikuntzako gure Printze
jakintsun hark-ere. Et veritas investiganda erit, quam
licet non assequamur omnino, tamen propius quam
nunc sumus, ad eam perveniemus. Gal. lib. de vtilitate reip. cap. 1. Egia bilhatu behar da eta ossoki ez
kausitu arren, halere orai baino hurbilago hurranduko,
eta hurbilduko gaizko, bilhatzeko entseiuak eginez.

§ 24
Beraz Autor haukien eredura enaiz gaitz erraiteko,
zeren jarri naizen eginbide ohorezko hunetan, nihork
ezin debekkatuzkoan, eta nihori bidegaberik ekhartzen eztionean? nahi dut enaizen heldu ossoki xedera:
ordea halere hau da xederatzeko bidea, bide hunetaz
ikhasten da, jakintsun batek erran zuen bezala: Vt
docendi studio possim discere, et quamquam semper
discens, nunquam tamen ad statum perfectionis perveniens. Irakasteko estudioarekin ikhas ahal dezakedan, eta ikhasten hari naizelarikan, behin-ere perfek-

zinoko estatura heldugabe, eta egiazki arrokoinekin
erraiten du, zeren estudioko enplegua baita jakin
nahizko hidropesia bat, zeinak berekin baitakarke
ikhasteko, egartsu ezin assesiatuzkoa, Enodio Sainduak dioen bezala kopla hautan:
Ingenij quisquis festinus tendit ad amnem,
Non putet ambiguum, sic vivit vt sitiat.
S. Enod. ad Faust. de carmin. suis.

§ 25
Ordea bertzerik ezbada-ere konsolatzen naiz,
zeren iduritzen baitzait aski egin dudala, bederen
ondokoei perfezinorateko bidearen erakustea; hargatik bada eztezozula beha xoilki ene obra huni, bainabai ene intenzinoari, eta haren arauera ikhusiko duzu
ene hutsak barkhakizun direla, zeren Moralisten errana baita: Quidquid agant homines, intentio iudicat
omnes. Errezibi zazu beraz dena den bezala edo egizu
Horaziok dioena:
Si quid novisti rectius istis

Candidus imperti: si non, his vteze mecum.
Horat 19.
Arrozoin hauk baino hobeagorik baldin baduzu,
Adiskidea hetarik zenbait huz dietzadatzu.
Bertzela kontenta zaitea Terentzziok erran zuenarekin: Si placeo, vtere, sin minus vale. Ter. On bazaitzu errezibi kazu, bertzela zaude braborik.

§ 26
Eta nola iduritzen baitzait oraikotzat ja askitsu
mintzatu naizela, akhabantzaren emaiteko bada, itzuliko naiz orai-ere obra hunen hastean fintzatu nituen
Profeta beraren hitzetara. A. A. A. Domine Deus ecce
nescio loqui, quia puer ego sum. Aita, eta Semea, eta
Espiritu Saindua Ene Jainko Jauna hirur presunetan
egiazko izaite bat eta Jainkotasun bat bera duzuna,
galdegin narotzun, eta eman darotazu garazia; zure
erranaren eta promesaren eredura: Pulsate, et aperietur vobis. Obratto hunen moldatzeko; milla million
esker darotzut garazia hunetaz, eta bertze gainerako

Eternitate guzitik egin darozkidatzunez: hekien ezagutzetan bada, eta zeren haitzara zaren bezalakoa, eta
guztiz ona: ofrendatzen darotzut obratto hau, eta
hunekin batean ene izaite guztia. Eta baldin suertez
hemen kausi badadi nihoren progotxuko on dateken
gauzarik, biz zure loria Sainduko, zeren zu zeroni baitzara ontasun guztien hatsapena, eta ithurri bizia, zeinetarik sortzen, jajotzen eta heldu baitira gauza on
eta ongi gidatu guztiak. Ordea zer-ere huts, edo eskasia, eta falta kausituko baitirateke, hek guztiak ene
ganikkakoak dirateke, Godart Gikon handi hark koplaz
ederki erran zuen bezala:
Pulchri quicquid habet, quod cecini, tuum est.
Si quid deficit, est meum.
P. Godart oda. 3. methaphis.
Eta nola ezarri bainauzu zure Eliza Katholika Sainduan, halatan utzten tut zer-ere falta eta huts egin
izan baitituket eta hek guztiak haren menera, ezagutzara, eta autoritatearen azpira. Hark manatzen, eta
sinhesten tuen gauza guztiak; nik-ere nahi tut humilki, eta borondate onez onhetsi obeditu, eta fermuki
sinhetsi, hala-nola onhesten, obeditzen eta fermuki

sinhesten baititut, hetan nahi dut bizi eta hil-ere bai,
zeren hau baita zuk ezarririkko legea, eta zuri agradatzen zaitzuna, eta Gizon guztien salbamenduko egiazko bidea; halakotz beraz hala-biz.
Akhabantza
You have read 1 text from Basque literature.
  • Parts
  • Eskuararen hatsapenak - 1
    Total number of words is 3537
    Total number of unique words is 1800
    19.2 of words are in the 2000 most common words
    27.7 of words are in the 5000 most common words
    32.5 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Eskuararen hatsapenak - 2
    Total number of words is 3730
    Total number of unique words is 1999
    19.3 of words are in the 2000 most common words
    28.8 of words are in the 5000 most common words
    34.4 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Eskuararen hatsapenak - 3
    Total number of words is 3644
    Total number of unique words is 1991
    20.4 of words are in the 2000 most common words
    29.6 of words are in the 5000 most common words
    34.6 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Eskuararen hatsapenak - 4
    Total number of words is 3584
    Total number of unique words is 1689
    21.4 of words are in the 2000 most common words
    31.3 of words are in the 5000 most common words
    37.0 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Eskuararen hatsapenak - 5
    Total number of words is 3658
    Total number of unique words is 1921
    21.7 of words are in the 2000 most common words
    31.9 of words are in the 5000 most common words
    37.3 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Eskuararen hatsapenak - 6
    Total number of words is 3676
    Total number of unique words is 1843
    21.5 of words are in the 2000 most common words
    30.7 of words are in the 5000 most common words
    36.0 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Eskuararen hatsapenak - 7
    Total number of words is 3708
    Total number of unique words is 2028
    19.5 of words are in the 2000 most common words
    28.6 of words are in the 5000 most common words
    33.7 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Eskuararen hatsapenak - 8
    Total number of words is 987
    Total number of unique words is 660
    30.5 of words are in the 2000 most common words
    39.1 of words are in the 5000 most common words
    45.8 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.