Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 19

Total number of words is 3841
Total number of unique words is 1293
33.2 of words are in the 2000 most common words
47.2 of words are in the 5000 most common words
53.4 of words are in the 8000 most common words
Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
bostpasei aldiz, azkeneko tiraketa pairatu arte.Tiraketa bortitza izan zen
azkeneko hura, begiak itxiaraziz bertigo larria sortua. Begiak berriro
zabaldu nituenean ene gorputzetik at nengoen jada.
Lehenengo aldi hura oso motza izan zen, baina, nagusiki nere beldurra
zela kausa. Hasiera batean ez nitnzen izutu, nekusana ikusi ez baizik eta
ene irudimenak eragindakoa zela sinistuta. Han ginen neska eta biok,
ohean etzan, berak albokera neu etengabe ferekatzen eta xurgatzen ninduela lar artez, eta neuk buruz gora intzirika eta gorputza dardara batean neure bizitzako isuriketarik ikaragarri eta biziena izaten nuela. Hori
guztia goiko ikuspegitik irudikatzen nuelarik, garabi batetik grabatutako
filme porno bateko eszena ikusten ari bainintzen. Baina bat-batean izuak
hartu ninduen. Derrotean, zergaitia ez nekiela, nekusana irudimenatik
haratago zihoala ulertu nuen, gorputzetik at nengoelaz ohartu nintzen.
Une horretan nahigabe, senezko erreakzioaz-edo berriro gorputzaren
barnean egotea desiratu, gorputzera lehenbailehen itzultzea gutiziatu
nuen.Tira, pentsatu eta egin, arinago ezin.
“Gorputzetik atera naun”, esan nion arnasa berreskuratu nuenean.
Gogobeteko irrinoaz erantzun zidan berak, esandakoa haren trebetasunari lausengua baizik ez zela pentsatua, bide. Berbaz saiatu nintzaion

198

azaltzen gertatutakoa, baina erraza ez zen, ba neuk ulertu ezin nuena
berari azaltzea.
Azalpen trakets saioek aurki grazia galdurik, emakumea aspertzen hasia
zen eta honela esan zidan bere irrino kokin eder hori berragertzen zitzaiolarik: “Beno ba, izan hadi esker oneko mutila eta atera nazak neu
oraintxe”. Ulertarazteko era bakarra horixe zela konprenitu nuen unean
bertan. Eta horri ekin nion, adorez. Han dagokigunerako interesgarri
suerta daitekeen aldaketa jazo zen nigan, hori ez baitzen ene ohiko egikera. Uler nazazue, gaztetxoa ez naiz xamarreko aspaldian eta denborarekin, urteen poderioz, bizio-joerak hartzen dira sexu kontuetan.
Hasieran hain ezaguna eta menperatua dudan moduan ekin nion, historian zehar ospe xumeenarik ez, hor nire agenda lekuko, baina erraz aski
betekizuna gainditu ahal izateko koponkera eman didana. Neska pixkanaka erlaxatzen zen, arnasa gero eta adigarri zein sakonagoa zela. Ederki
berotzen hasia. Handik gutxira, ostera, serio larrutan murgilduak, nere
ohizko erritmoa aldatu zen, nabarmen. Ene moxu-miazkadak bestelakoak ziren; eskuak eta gerria, oinak eta burua, finean gorputz osoa bere
kabuz mugitzen zen ene ganorari ihes zegion jakindura lortu bailuen.
Ardura barik onartu nuen berrikuntza hori, ez dazagudan hizkuntza
batez jarduten naizen ametsetan legez. Batzutan, lotan nagoela halakoa
gertatzen zait, ezustea hartzen dut arras ulergarri eta senezko solasaldiak
izaten ditudala arrotzatzat edukitako hizkuntzan. Halan bere, hori nolatan
den posible ene buruari galdezka hasi eta ametsa zapuztu ordez, berezko bidea egin dezan jaregin ohi dut burua, biharamunean ulergaitz oso
izango dudan solasaldiaz gozatzen eta harritzen mementoan. Ba, honetan
berdin jaregin nuen soina, fereka eta higidura horiek non demontre ikasiak izango nituen galdetu barik, emakumearen gorputza behetik gora eta
goitik behera aztertzen, zirrikiturik txikiena ere astinduarazi, zirrarazi
gabe geratzen ez zelarik. Bion plazerrak goitik tontorrera egiten zuela,
batera.
Orduantxe jazo zen jazoera, neuretzat bigarrengoa zela, neskarentzat
lehendabizikoa.

199

Oskar Barreras Diaz
Legokiokeen horri, orori

“Ze arraio izan da hori?”, itaundu zidan arnasa bereskuratzeke, beldur
beste haserre, besoekin bultzaka neu bere gainetik aldentzen, erasotzen
edota gaiztokeriren bat egin izan bainintzaion.“Gorputzetik atera haiz, ez
besterik. Lasai hadi”, esan nion baretzeko guran edo, hori guztia zertan
zetzan jakin bainekion, “guztiz normala dun beldurtzea, neu ere xamar
beldurtu naun eta”. Ez, ez, azaldu zidan berak, ez zen gorputzetik ateratzea beldurtu ziona, alderantziz baizik, laket handiz hartu baitzuen irtenaldi hori; baina larrutan zebiltzan gure gorpuei begira zegoela han kanpoan norbait gehiago berari beha bailegoan nabaritu zuen. Orduan bai
beldurrak hartu. Lasaitzeko esan nion, berriro, berarekin bat hor kanpoan zegoena neu nintzela eta. Eta egia da, holan izan zen ba. Hasierako
unean atazaren helburua bera gorputzetik ateratzea izan arren, neu atera
nintzen berriz ere. Nolatan ez dakidala, tamalez. Neska baino lipar batez
lehenago atera nintzen. Neu atera eta gutxira, logelako goikaldetik oheratz begira nengoela mugimendu bat sumatu nuen eta aurki konprenitu:
neska zen, bere gorputzetik ateratzen. Egia esanda, berez, nik ez nekusan
ezer, han ez zegoen ukitu zitekeen ezer materialik; baina neska bere gorputzetik irteten ikus nezakeen. Han zegoen neska, sabaiako bestaldetik
oheari begira, nik berez ez nekusan aurpegian harridurazko keinua nekusala. Ahoa bete hortz, adina begietan malko. Haren baretasuna eta poza
ikusuezinezko izpien bidez gela osora, mundu osora hedatzen ziren. Eta
han neu ere, bera bezain bare, alai horrenbeste. Baretasun eta pozaz
aparte, jakinturia nabarmenduko nuke. Horrela sentitzen nintzen, bare,
poz eta munduko jakintza guztien, unibertsoko egi ororen jabe. Horrela
sentitu eta, halan bere, neure burua jakintza hori guztia neureganatzeko
kapaza ikustean, irrigarri eta ezbeharrezkotzat jo nuen ezagutzea, horren
beharrik ez neukala jada. Han nintzen, nekusan baina ez nekusan neska
eder eta xarmantgarrienaren alboan, inoiz espero izan ez nintekeen
zoriontasun osotasunean murgildua. Gozatzen ari nintzen plazerraren
aldean ñimiñoa, ezdeusa begitantzen zitzaidan behekaldeko gure gorputz
astun eta ezgauzek nozitzen zutena. Paradisurik ederrenean egon ostean
paradisu horren postaltxoa ikustean nozitu behar den antzekoa. Batbatean, ostera, aldaketa suertatu zen nekarengan, poza eta baretasunetik
egonezin eta beldurrera igaro baitzen berehala. Orduan itzuli zen gorputzera, ziztuan. Neu ere izutu nintzen memento hartan. Han bakarrik

200

ikustean, behin neskaren zorionaren izpiak aienatuta gero dana ilun goibelenetan geratu bailitzan, hegalaldi horiek alde ederrak gain alde zakar
eta arriskutsuak izan zitzaketeela susmatzen hasi nintzen. Biziki izutua
nengoen ordurako, lehenbiziko ateraldian baino askozaz ere gehiago. Eta
ene burua behartu gabe ia, itzuli nintzen gorputzera instant batean.
Behin hau guztia adierazita, emakumearen jarrera berriro aldatu zen,
segituan, umetxoek jarreraz aldatzen duten gisara. Udako euri zaparrada
legez, heldu eta alde egin berehalaxe; oraintxe goibel oraintxe garbi, ba
neska berdin, bai bulartsu bai beldurti. Berriro gorputzetik kanporako
txangoa egin nahi zuen berak, hori bere gogo eta desira bakarra, horri
ekiteko eskatzen zidan behin eta berriz, suhartasun biziz. Baretzen aritu
nintzaion. Orain neu izuak hartuta, kontuz ibiltzeko esaten nion. Ateraldi
horiek ukan zitzaketeen arriskuez hitz egiten saiatzen nintzaion, biontzat
berria eta arras ezezaguna zen bidean aurrera jo baino lehen informazioa bilatzeko beharraz. Geuk lortu bagenuen, aurretik beste pertsonek
lortu behar zuketen, eta beharbada haiek onurako aholkuak eman liezizkiguketela. Alferrik, baina. Berak kasurik ez eta Galileok Lurra Eguzkiaren
inguruan biratzen zela defendatzean apazek begiratzen ei zioten bezala
begiratzen zidan emakumeak, guztiz asaldaturik, eskuak ezin geldi, haserre xamar. “Kakamerke hori”, esan zidan azkenean, garraxika, “utz astakeriak eta has hakidan txortan!”.
Jaunandereok, saia zaitezte ene lekuan jartzen, nolatan desobeditu holako agindua, ba? Bere nahia bete besterik ez nuen. Baita gustura bete ere,
esan beharrik ez. Baina neu ez nintzen guztiz erlaxaturik, ezta hurrik
eman ere. Ekin eta bultza larrutan txonboturik ginela, ene bigarren ateraldian susmatu nuen txango horien alde ilun eta arriskutsua buruan
bueltaka neukan, ezin ahantzia. Horrela ez zegoen egiterik. Halere, ia bi
egun eta bi gauez larrutan geldigabe ibili ginen. Bigarren gauerako biok
ala biok geunden ahituak, apenas elikatzeko geratzen ez ginen eta.
Neska komunera joateko geldiune egin genuela, loak hartu ninduen,
sakon. Lo ikustean etsiturik edo, etxetik alde egin zuen, eni ezer esateke,
atean danbatekoa agur bakarra utziaz.

201

Oskar Barreras Diaz
Legokiokeen horri, orori

“Ze arraio izan da hori?”, itaundu zidan arnasa bereskuratzeke, beldur
beste haserre, besoekin bultzaka neu bere gainetik aldentzen, erasotzen
edota gaiztokeriren bat egin izan bainintzaion.“Gorputzetik atera haiz, ez
besterik. Lasai hadi”, esan nion baretzeko guran edo, hori guztia zertan
zetzan jakin bainekion, “guztiz normala dun beldurtzea, neu ere xamar
beldurtu naun eta”. Ez, ez, azaldu zidan berak, ez zen gorputzetik ateratzea beldurtu ziona, alderantziz baizik, laket handiz hartu baitzuen irtenaldi hori; baina larrutan zebiltzan gure gorpuei begira zegoela han kanpoan norbait gehiago berari beha bailegoan nabaritu zuen. Orduan bai
beldurrak hartu. Lasaitzeko esan nion, berriro, berarekin bat hor kanpoan zegoena neu nintzela eta. Eta egia da, holan izan zen ba. Hasierako
unean atazaren helburua bera gorputzetik ateratzea izan arren, neu atera
nintzen berriz ere. Nolatan ez dakidala, tamalez. Neska baino lipar batez
lehenago atera nintzen. Neu atera eta gutxira, logelako goikaldetik oheratz begira nengoela mugimendu bat sumatu nuen eta aurki konprenitu:
neska zen, bere gorputzetik ateratzen. Egia esanda, berez, nik ez nekusan
ezer, han ez zegoen ukitu zitekeen ezer materialik; baina neska bere gorputzetik irteten ikus nezakeen. Han zegoen neska, sabaiako bestaldetik
oheari begira, nik berez ez nekusan aurpegian harridurazko keinua nekusala. Ahoa bete hortz, adina begietan malko. Haren baretasuna eta poza
ikusuezinezko izpien bidez gela osora, mundu osora hedatzen ziren. Eta
han neu ere, bera bezain bare, alai horrenbeste. Baretasun eta pozaz
aparte, jakinturia nabarmenduko nuke. Horrela sentitzen nintzen, bare,
poz eta munduko jakintza guztien, unibertsoko egi ororen jabe. Horrela
sentitu eta, halan bere, neure burua jakintza hori guztia neureganatzeko
kapaza ikustean, irrigarri eta ezbeharrezkotzat jo nuen ezagutzea, horren
beharrik ez neukala jada. Han nintzen, nekusan baina ez nekusan neska
eder eta xarmantgarrienaren alboan, inoiz espero izan ez nintekeen
zoriontasun osotasunean murgildua. Gozatzen ari nintzen plazerraren
aldean ñimiñoa, ezdeusa begitantzen zitzaidan behekaldeko gure gorputz
astun eta ezgauzek nozitzen zutena. Paradisurik ederrenean egon ostean
paradisu horren postaltxoa ikustean nozitu behar den antzekoa. Batbatean, ostera, aldaketa suertatu zen nekarengan, poza eta baretasunetik
egonezin eta beldurrera igaro baitzen berehala. Orduan itzuli zen gorputzera, ziztuan. Neu ere izutu nintzen memento hartan. Han bakarrik

200

ikustean, behin neskaren zorionaren izpiak aienatuta gero dana ilun goibelenetan geratu bailitzan, hegalaldi horiek alde ederrak gain alde zakar
eta arriskutsuak izan zitzaketeela susmatzen hasi nintzen. Biziki izutua
nengoen ordurako, lehenbiziko ateraldian baino askozaz ere gehiago. Eta
ene burua behartu gabe ia, itzuli nintzen gorputzera instant batean.
Behin hau guztia adierazita, emakumearen jarrera berriro aldatu zen,
segituan, umetxoek jarreraz aldatzen duten gisara. Udako euri zaparrada
legez, heldu eta alde egin berehalaxe; oraintxe goibel oraintxe garbi, ba
neska berdin, bai bulartsu bai beldurti. Berriro gorputzetik kanporako
txangoa egin nahi zuen berak, hori bere gogo eta desira bakarra, horri
ekiteko eskatzen zidan behin eta berriz, suhartasun biziz. Baretzen aritu
nintzaion. Orain neu izuak hartuta, kontuz ibiltzeko esaten nion. Ateraldi
horiek ukan zitzaketeen arriskuez hitz egiten saiatzen nintzaion, biontzat
berria eta arras ezezaguna zen bidean aurrera jo baino lehen informazioa bilatzeko beharraz. Geuk lortu bagenuen, aurretik beste pertsonek
lortu behar zuketen, eta beharbada haiek onurako aholkuak eman liezizkiguketela. Alferrik, baina. Berak kasurik ez eta Galileok Lurra Eguzkiaren
inguruan biratzen zela defendatzean apazek begiratzen ei zioten bezala
begiratzen zidan emakumeak, guztiz asaldaturik, eskuak ezin geldi, haserre xamar. “Kakamerke hori”, esan zidan azkenean, garraxika, “utz astakeriak eta has hakidan txortan!”.
Jaunandereok, saia zaitezte ene lekuan jartzen, nolatan desobeditu holako agindua, ba? Bere nahia bete besterik ez nuen. Baita gustura bete ere,
esan beharrik ez. Baina neu ez nintzen guztiz erlaxaturik, ezta hurrik
eman ere. Ekin eta bultza larrutan txonboturik ginela, ene bigarren ateraldian susmatu nuen txango horien alde ilun eta arriskutsua buruan
bueltaka neukan, ezin ahantzia. Horrela ez zegoen egiterik. Halere, ia bi
egun eta bi gauez larrutan geldigabe ibili ginen. Bigarren gauerako biok
ala biok geunden ahituak, apenas elikatzeko geratzen ez ginen eta.
Neska komunera joateko geldiune egin genuela, loak hartu ninduen,
sakon. Lo ikustean etsiturik edo, etxetik alde egin zuen, eni ezer esateke,
atean danbatekoa agur bakarra utziaz.

201

Ia beste bi egunez lo egin ostean, bere kusa atera nintzen kalera, familia,
lana eta gainontzeko mundu guztiak zegoeneko batere axola ez zidala.
Mila eraz saiatu nintzen berarekin harremanetan, eleberri beltzetako
detektibe endekatsu bat legez haren aztarnen atzetik ibilita. Alferrik,
tamalez.
Nitaz ez duela ezer jakin nahi bere lagun batek esan dit azkenekoz, ene
eite etsi penagarriaz errukituta edo. Hortik dabilela iparra arras galdua,
lagun horren ustetan, bere aurretik igarotzen den guztia, berdin neska
zein mutila, zahar eta gaztea ohera eramaten; gorputzean gaizkingarra
sartua baileraman, lagunaren berbetan, su hori itzal dezanaren bilatze
sutsuan.
Eta oraintxe hamentxe nago ni, etxean berriz, jo eta ke idiarena jotzen.
Gorputzetik ene kabuz ateratzea deliberatu dut. Ez da erraza suertatzen
ari, ez, baina lehenbizi hartako neskaren zirri eta ferekak, hatz-mamien
jolas gogoangarriak ederki ditut oroimenean gorderik, eta hurbiltzen ari
naizela uste sendoa daukat, aurki lortuko dudalakoan nago. Lortuz gero,
behin gorputzetik aterata neskaren kusa abiatuko naiz, zuzen, eta harengana ailegatzean berarekin larrutan egongo denaren gorputzean sartuko.
Ez dakit ataka honetatik nola irtengo naizen, alabaina. Ez onik, susmoa
daukat. Horrexegatik idazkia. Ez dakit gorputzetik at luze ibili ostean eta
gorputz arrotz batean sartuz gero nirera bueltatzekorik izango dudan
ala. Bost axola. Edozer egiteko prest nago azkeneko behin batez emakume horrekin egon nadin. Edozer. Akaso egun batzuren buruan, ustel
kiratsaz artegaturik auzolagunek aurkituko naute, hilik. Edo are txarrago,
bizirik baina ganorarik gabeko txontxongiloa legez, une oro zakil tente
eta goria helduta jo eta ke. Inoiz bateriak amaitzen ez zaizkion panpin
lizun bezalaxe.
Holan bada, egin ezazue nahi duzuena ene gorputzarekin. Egizue probetxuko, onurako zerbait: har ezazue gorputza eta eraman ikastetxez
ikastetxe, zer motako pertsonengandik goxokiak onartu behar ez dituzten umetxoek jakin dezaten, adibidez. Edo bestela, hobe akaba nazazue,
arren.

202

Claude Recart
1969
Baiona

2003. urtetik espetxean.

Preso zenbakia: 14473
Maison d’Arrêt de Seine Sain-Denis
Avenue Vauban
93422 Villepinte Cédex
Frantzia

Ia beste bi egunez lo egin ostean, bere kusa atera nintzen kalera, familia,
lana eta gainontzeko mundu guztiak zegoeneko batere axola ez zidala.
Mila eraz saiatu nintzen berarekin harremanetan, eleberri beltzetako
detektibe endekatsu bat legez haren aztarnen atzetik ibilita. Alferrik,
tamalez.
Nitaz ez duela ezer jakin nahi bere lagun batek esan dit azkenekoz, ene
eite etsi penagarriaz errukituta edo. Hortik dabilela iparra arras galdua,
lagun horren ustetan, bere aurretik igarotzen den guztia, berdin neska
zein mutila, zahar eta gaztea ohera eramaten; gorputzean gaizkingarra
sartua baileraman, lagunaren berbetan, su hori itzal dezanaren bilatze
sutsuan.
Eta oraintxe hamentxe nago ni, etxean berriz, jo eta ke idiarena jotzen.
Gorputzetik ene kabuz ateratzea deliberatu dut. Ez da erraza suertatzen
ari, ez, baina lehenbizi hartako neskaren zirri eta ferekak, hatz-mamien
jolas gogoangarriak ederki ditut oroimenean gorderik, eta hurbiltzen ari
naizela uste sendoa daukat, aurki lortuko dudalakoan nago. Lortuz gero,
behin gorputzetik aterata neskaren kusa abiatuko naiz, zuzen, eta harengana ailegatzean berarekin larrutan egongo denaren gorputzean sartuko.
Ez dakit ataka honetatik nola irtengo naizen, alabaina. Ez onik, susmoa
daukat. Horrexegatik idazkia. Ez dakit gorputzetik at luze ibili ostean eta
gorputz arrotz batean sartuz gero nirera bueltatzekorik izango dudan
ala. Bost axola. Edozer egiteko prest nago azkeneko behin batez emakume horrekin egon nadin. Edozer. Akaso egun batzuren buruan, ustel
kiratsaz artegaturik auzolagunek aurkituko naute, hilik. Edo are txarrago,
bizirik baina ganorarik gabeko txontxongiloa legez, une oro zakil tente
eta goria helduta jo eta ke. Inoiz bateriak amaitzen ez zaizkion panpin
lizun bezalaxe.
Holan bada, egin ezazue nahi duzuena ene gorputzarekin. Egizue probetxuko, onurako zerbait: har ezazue gorputza eta eraman ikastetxez
ikastetxe, zer motako pertsonengandik goxokiak onartu behar ez dituzten umetxoek jakin dezaten, adibidez. Edo bestela, hobe akaba nazazue,
arren.

202

Claude Recart
1969
Baiona

2003. urtetik espetxean.

Preso zenbakia: 14473
Maison d’Arrêt de Seine Sain-Denis
Avenue Vauban
93422 Villepinte Cédex
Frantzia

Claude Recart
Poemak eta marrazkiak

1.

3.

Extrait d'une lettre:
“09-07-2004 ... Je viens d’apprendre le décès d’une camarade de Fleury,
elle s’est suicidé, ça fait mal, mal pour sa famille, mal parce que c’est
inadmissible et inacceptable, mal car c’est trop tard, mal car elle a du
souffrir énormément avant de prendre cette décision et mal parce que
personne ne s’en est aperçu..."

“le bleu du ciel derrière
les barreaux
les bleus du coeur dans les
lettre reçues
la tête vide dans la cours
J’écris dans ma cellule
la tête vide
J’écris sur le cahier, le bleu
de l’uniforme
qui ouvrira ma porte”

2.

4.

“ce soir une mère pleure
des larmes coulent sur son visage
le regard vide, le coeur brisé
qui pourrait la réconforter?

“ Nahiz eta etxetik urrun egon
gure egunkariak ixten dituzten
gure ikurrak kentzen dituzten eta
gure bizitzak itotzen dituzten
torturatzaile haiek entzuten ditut,
gugandik errautsa basamortu bat
utzi Besterik ez dutelarik nahi,
Baina ez dezatela inoiz ahastu
Errauts haien azpian sua beti
Erreko dela, eta gure AURKA
EMANDAKO kolpe bakoitza
Gure askatasunaren sugarra
Berpiztuko duen haize bat bezala
IZANGO dela”.

ce soir une mère pleure
j’aimerais lui sécher ses larmes
lui dire que c’est pas vrai
lui prendre sa douleur, et la jeter au loin
comme si de rien n’était
mais ce soir une mère pleure
elle a perdu son fils
ils l'ont assasiné

à Arkaitz

204

Frantsesetik euskaraz, itzulpena: Josetxo Otegi Arrugaeta
LA SANTE kartzelan idatzita.

205

Claude Recart
Poemak eta marrazkiak

1.

3.

Extrait d'une lettre:
“09-07-2004 ... Je viens d’apprendre le décès d’une camarade de Fleury,
elle s’est suicidé, ça fait mal, mal pour sa famille, mal parce que c’est
inadmissible et inacceptable, mal car c’est trop tard, mal car elle a du
souffrir énormément avant de prendre cette décision et mal parce que
personne ne s’en est aperçu..."

“le bleu du ciel derrière
les barreaux
les bleus du coeur dans les
lettre reçues
la tête vide dans la cours
J’écris dans ma cellule
la tête vide
J’écris sur le cahier, le bleu
de l’uniforme
qui ouvrira ma porte”

2.

4.

“ce soir une mère pleure
des larmes coulent sur son visage
le regard vide, le coeur brisé
qui pourrait la réconforter?

“ Nahiz eta etxetik urrun egon
gure egunkariak ixten dituzten
gure ikurrak kentzen dituzten eta
gure bizitzak itotzen dituzten
torturatzaile haiek entzuten ditut,
gugandik errautsa basamortu bat
utzi Besterik ez dutelarik nahi,
Baina ez dezatela inoiz ahastu
Errauts haien azpian sua beti
Erreko dela, eta gure AURKA
EMANDAKO kolpe bakoitza
Gure askatasunaren sugarra
Berpiztuko duen haize bat bezala
IZANGO dela”.

ce soir une mère pleure
j’aimerais lui sécher ses larmes
lui dire que c’est pas vrai
lui prendre sa douleur, et la jeter au loin
comme si de rien n’était
mais ce soir une mère pleure
elle a perdu son fils
ils l'ont assasiné

à Arkaitz

204

Frantsesetik euskaraz, itzulpena: Josetxo Otegi Arrugaeta
LA SANTE kartzelan idatzita.

205

Txomin Troitiño Arranz
1955
Donostia

1987. urtetik dago espetxean.

C. P. Albolote
Apdo. 2062
18080 Albolote
Granada

206

Txomin Troitiño Arranz
“Txoritxu eta dortokak”

Txotitxu eta dortokak
1.
Behin bateanTxoritxu bere gurasoekin zuhaitz handi batean bizi zen.
Zuhaitzaren adar sendo batean, besteen artean, habia bikain eta goxo
bat zegoen; han biziki ondo denbora ematen zuen, beti abesten ta barre
egiten baitzegoen.
Txoritxuen aitatxu, bere lagunekin, beste adar batean bizi zen. Adar hau
oso handia zenez, honek habia ugari egotea errazten zuen. Eta zergatik
hainbeste habia? Norberak bere habia zeukalako, eta honexegatik, hain
zuzen, hainbeste habia egotearen arrazoia.
Zuhaitz berean baina beste adarretan, beste txori batzuk ere bizi ziren,
esan dugun bezalaxe,Txoritxu bizi zen zuhaitza oso handia baitzen!

2.
Goizaldi batean esnatu, jaiki, lumak orraztu, begiak garbitu eta gosaldu
ondoren,Txorituk oihu batzuk entzun zituen:

Txoritxuk, dortoken larrialditasuna ikusi zuenean, ziztu bizian bere amarengana joan zen, hau guztia, ikusitakoa eta entzundakoa kontatzeko, eta
gainontzeko txoriei, laguntza eskatzeko asmoz.
Bitartean, otsoak dortokengana hurbiltzen ari ziren ahoa zabalduz eta
uluka: Auu! Auu!

3.
Zuhaitzeko txoriak gertatzen ari zena konturatu zirenean, euren habietatik irten ziren dortokak lagundu nahirk eta den denak batera zuhaitzaren inguruan hegalakada hasi ziren otsoak oztopatuz, dortakak harrapa
ez zitzaten.
Bitarte horretan txoritxuk, enborretik zehar, zuloaren barnetik, dortokarengana jaitsi zen eta ate txiki bat zabaldu eta gero, dortokak pasabidetik salbatu zituen.
Ordutik, une horretatik aurrera, dortokak eta txoritxu elkarrekin bizi
ziren

- Lagundu! Lagundu mesedez! Lagundu arren!
Txoritxuk entzuten bazuen ere larrialdi oihuak, ez zuen inor ikusten;
batera begira zein bestera, beti huts! Hala ta guztiz ere, oihuak entzuten
jarraitzen zuen:
- Lagundu! Arren! Lagundu mesedez!
Eta oraingo honetan, eta bigarren aldian, bai aurkitu zituela laguntza eske
ari zirenen kokapena; behekaldean laguntza eskatzen ari zirenak ikusi
zituen Txoritxuk: bi dortoka ziren, zuhaitzaren inguruan ari zirela eta
enborratik gora igo nahi zutelarik. Zergatik? Otso batzuk euren bila hurbilu zirelako eta, jakina, jan nahian etorri zirelako.

208

4.
Txoritxu eta dortokak adiskideak egin ziren eta egunero ez bazen ere,
elkarrekin zeunden bakoitzean abentura handiak izaten zituzten!
Dortokak oso jakintsuak eta ekimen handikoak zirenez kantak eta jokuak
asmatzen egunak ematen zituzten. Gaitera, ia gauero, Txoritxu loak
harrapatzen zuen bitartean, zuhaitzeko leku guztietara joaten ziren beste
txoriekin egoteko; eta noski,Txoritxuren aita egonez gero berarekin ere
hitz egiten zuten.
Dortokek Txoritxuren abenturak eta bihurrikeriak kontatzen zizkoten
eta honela Txoritxuen aitak bere alabaren bizipen asko zekien; gauzak
horrela, adar batean topo egiten zutenean hirurak: Txoritxu eta bere
gurasoak, oso pozik jartzen ziren, beti abesten ta barrezka Txoritxuren
abenturak oroitzen.

209

Txomin Troitiño Arranz
“Txoritxu eta dortokak”

Txotitxu eta dortokak
1.
Behin bateanTxoritxu bere gurasoekin zuhaitz handi batean bizi zen.
Zuhaitzaren adar sendo batean, besteen artean, habia bikain eta goxo
bat zegoen; han biziki ondo denbora ematen zuen, beti abesten ta barre
egiten baitzegoen.
Txoritxuen aitatxu, bere lagunekin, beste adar batean bizi zen. Adar hau
oso handia zenez, honek habia ugari egotea errazten zuen. Eta zergatik
hainbeste habia? Norberak bere habia zeukalako, eta honexegatik, hain
zuzen, hainbeste habia egotearen arrazoia.
Zuhaitz berean baina beste adarretan, beste txori batzuk ere bizi ziren,
esan dugun bezalaxe,Txoritxu bizi zen zuhaitza oso handia baitzen!

2.
Goizaldi batean esnatu, jaiki, lumak orraztu, begiak garbitu eta gosaldu
ondoren,Txorituk oihu batzuk entzun zituen:

Txoritxuk, dortoken larrialditasuna ikusi zuenean, ziztu bizian bere amarengana joan zen, hau guztia, ikusitakoa eta entzundakoa kontatzeko, eta
gainontzeko txoriei, laguntza eskatzeko asmoz.
Bitartean, otsoak dortokengana hurbiltzen ari ziren ahoa zabalduz eta
uluka: Auu! Auu!

3.
Zuhaitzeko txoriak gertatzen ari zena konturatu zirenean, euren habietatik irten ziren dortokak lagundu nahirk eta den denak batera zuhaitzaren inguruan hegalakada hasi ziren otsoak oztopatuz, dortakak harrapa
ez zitzaten.
Bitarte horretan txoritxuk, enborretik zehar, zuloaren barnetik, dortokarengana jaitsi zen eta ate txiki bat zabaldu eta gero, dortokak pasabidetik salbatu zituen.
Ordutik, une horretatik aurrera, dortokak eta txoritxu elkarrekin bizi
ziren

- Lagundu! Lagundu mesedez! Lagundu arren!
Txoritxuk entzuten bazuen ere larrialdi oihuak, ez zuen inor ikusten;
batera begira zein bestera, beti huts! Hala ta guztiz ere, oihuak entzuten
jarraitzen zuen:
- Lagundu! Arren! Lagundu mesedez!
Eta oraingo honetan, eta bigarren aldian, bai aurkitu zituela laguntza eske
ari zirenen kokapena; behekaldean laguntza eskatzen ari zirenak ikusi
zituen Txoritxuk: bi dortoka ziren, zuhaitzaren inguruan ari zirela eta
enborratik gora igo nahi zutelarik. Zergatik? Otso batzuk euren bila hurbilu zirelako eta, jakina, jan nahian etorri zirelako.

208

4.
Txoritxu eta dortokak adiskideak egin ziren eta egunero ez bazen ere,
elkarrekin zeunden bakoitzean abentura handiak izaten zituzten!
Dortokak oso jakintsuak eta ekimen handikoak zirenez kantak eta jokuak
asmatzen egunak ematen zituzten. Gaitera, ia gauero, Txoritxu loak
harrapatzen zuen bitartean, zuhaitzeko leku guztietara joaten ziren beste
txoriekin egoteko; eta noski,Txoritxuren aita egonez gero berarekin ere
hitz egiten zuten.
Dortokek Txoritxuren abenturak eta bihurrikeriak kontatzen zizkoten
eta honela Txoritxuen aitak bere alabaren bizipen asko zekien; gauzak
horrela, adar batean topo egiten zutenean hirurak: Txoritxu eta bere
gurasoak, oso pozik jartzen ziren, beti abesten ta barrezka Txoritxuren
abenturak oroitzen.

209

Txomin Troitiño Arranz
“Txoritxu eta dortokak”

5.
Baina, denbora luze pasa bazen ere, otsoak ez ziren dortoketaz ahaztu,
eta egunero dortokak nola harrapatu pentsatuz aritzen ziren.
Egun batean eta inor konturatu gabe, zuhaitzera igotzeko ideia bururatu
zitzaien: postariaz mozorroturik agertuko ziren.

Basora itzuli zirenean, Txoritxuk, denak askaria jan zezaten, janari goxo
bat prestatu zuen, eta amaierarako gaua iritis zenez, suaren ondoan jesarri ziren Txoritxuren eta dortoken kondairak eta abenturak entzuteko.
Biharamuean zuhaitz ondoan iskanbila handi bat zegoen eta zarata bitxi
bat entzuten zen:
- Mook! MooK!

Hala pentsatu eta hala ekin! Dortokak harrapatzera joan ziren baina
habiaz-habia miaketa ari zirenean Txoritxuk otsoen buztanak ikusi zituen
eta ziztu bizian bere lagunak beste habia batean ezkutatzera joan zen.
Horregatik otsoak beraien habiara iritis zirenean, ez zuten dortokarik
aurkitu eta ezin izan zituzten jan.
Otsoak amorrazioz beterik euren kobazulorantz hurbiltzen ari ziren
bitartean baso osoan zehar euren haserre uluak entzuten ziren: auu!
Auu!
Izualdi hau gainditu ondoren, Txoritxu eta bi dortokak eguna pasatzera
hondartzara joan ziren Txoritxuren aiton-amonaren lagunduta.

6.
Han, itsasondoan, dortoken gurasoak zeuden eta euren kumeak ikusterakoan biziki alaitu ziren, dortokak jaio zirenetik ez baitzuten elkar ikusi
eta!
Orduan, dortokakumeak, itsasoa zein polita eta handia den konturatu
ziren! Horregatik euren gurasoei galdetu zieten ea ahal zuten uretan
sartzea igeri egiteko! Gurasoen baimena jaso ondoren, horrelaxe egin
zuten.

You have read 1 text from Basque literature.
Next - Ataramiñe'05 Euskal Errepresaliatu Politikoen Literatura Koadernoak - 20