Asti orduetako bertsozko lanak - 5

Total number of words is 3708
Total number of unique words is 2060
29.0 of words are in the 2000 most common words
43.7 of words are in the 5000 most common words
51.4 of words are in the 8000 most common words
Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
Dagoz ixill ta obipetuak;
Troia, zeukana gora burua,
Ikusgarri zan zure murua,
Erroma zure izena bere ia da aztua,
O! jaioterri goijaunen eta erregiena,
Lege zuzenak balio ezer ez eutsuena,

Atenas argi, o! Minerbaren bizitokia!
Jakituriaz gizaldi danen gomutgarria,
Gaur autsa zara, ta bakar leku uts bat andia
Zu jakitun da, bestea barriz sendoa izanda,
Ai! ez eutsuen adoak artu itzalik bada!
Atrakaziño berriz zergatik nekau burua
Geituagorik itxi gurarik gure damua?
Naikoa dogu orain artean gertatu dana,
Zergaitik emen dakusgun keia, dakusgun garra,
Entzuten doguz negar eta dei korrosatsuak,
Areen jenio ta eurak euken erlijinuak,
Samurtzen ditu euren auzuak,
Eta diñoe ikaratuta,
Gau illunean naibagetuta;
«Ai! Italika gurea dogu desagertuta!
Jausi zan, jausi Italika, bai, oso ondatu»;
Baso orritsuak jatorriz dabe bardin mintzatu,
Italikaren izen argiak dauz minberatu,
Italikaren izen andiak ausi biotzak,
Aren gomuta miñak eraso itz aiñ mingotzak,
Bertako milla begintanziño oso nobleak,
Ipinten ditu malkoan bardin beko jenteak.

Masusta zugatz bateri

Egun-izarra atzo bajoian,
Ezkutau bear eban sasoian,
Lotseaz gorritzen zala,
Bere kutuna agurtutean,
Galai bat zirudiala.
Agurtuagaz, azkenez baten,
Orri artean neutsun jolasten;
O zugatz koronadua!
Loraz erramok jatzuzan jasten,
Eukelako asko pisua!
Orduan, zelan uste zeinkean
Biaramonak goiz jagitean,
Zure bekokiko orriak,
Aurkietea zeure oinpean,
Zimelik bera jausiak?

O zugatz berde, atzo ziñana!
Zelan eguzki gaurkoak, dana,
Zimelik zaitu aurkitzen,
Ederrik bizi ak zinduzana,
Zaituala igar ikusten?
Zek ditu zure lora arroak,
Gorputza zeuri gordetakoak,
Lurra estaltzen ipiñi,
Eurai gañetik marraskilloak,
Dakioezan ibili?
O masustera! nok deutsu lurtu?
Autsaren jaki zeñek biurtu
Zure koroe galanta?
Neguko otz batek al dau tximurtu,
Ederrik atzo zeunkan ta?
Ai! biursari onek zapaltzen,
Zugatza deutsu koroia;
Bekokian zeuk galanto atzo,
Arrorik erabillia.
Oñean azpian bere darabilt,
Neuk nekarrena jantzia,

Zeñ egun baten damu gloriak
Dagoan igar jarria.
Eguzkiaren errañu meiak
Gorde gurarik loretan,
Txoriak euren antzera sartzen
Jatzuzan orri artetan;
Ene loratxo bizitzakoak,
Baita bekoki onetan
Abiak egin gurarik pozik,
Batuten ziran aldretan.
Orduan ames, biursate ta
Etorkizunen gloriak;
Gomuta gozo gaztetakoak,
Amore pozgei guztiak,
Biotz oneri jantzi eutsezan
Bitxi ederdun koroiak,
Zelan lorea daben apaintzen
Mitxilet jira zaliak.
O masustera! zuk legez, jaso
Neban bekoki zutia;
Zeñek agertzen eban, barruan

Eukan alegerentzia:
Nok daki beti nai beban izan
Lora ederrez jantzia?
Azturik otz bat naikoa zala
Eurai kentzeko bizia.
Ai! baña egun batik bestera
Ames ta biursatiak,
Lora uts ziran, eta beingoan
Kiskaldu eutsuzan leiak;
Txalo otsaz zelan igesten daben
Zugatza itxirik txoriak;
Esku otz miñak jorik, jatzuzan
Mundutik joan bitxiak.
Zure zoriaz nirea bere
Izanagaitik bardiña,
Obeagoren ustean dago
Zure naibage samiña.
A! eguzkiak emongo deutsuz,
Oraindik lora guraiña;
Bere beroa gitxituagaz,
Niganuntz doakit baña.

Donostia

Donostia
Politena,
Ederrena,
Etxeetan;
Urietan
Duda baga
Gaur da bada
Danetan.
Arek daukaz
Arlanduak,
Talladuak,
Ugari;
Eguna azkar
Da pastzen,
Begiratzen
Eurari;

Kale ederrak
Ta zabalak
Zelai danak
Eta lau;
Ainbat ez dot
Gaur artian
Españian
Nik topau.
Baita dauka
Bañurako
O! zelako
Kontxia!
Azalduten
Ez da erraz
Ez da beraz
Txantxia.
Euskal-erri
Ederraren
Da beraren
Ondrea;
Orregaitik
Udan ara

Dator bada
Jentea.
Dirudi ak
Bai, jakizu,
Paradisu
Goixean;
Eguzkiaz
Dizdizketan
Agerketan
Danean.
Zeru gargi
Atsegiñak
Ta ur urdiñak
Ikusi;
Donostia
Nik benetan
Oi dot esan
Da nausi.

Lapurra beti bildur

Maritxuk,
Pastela
Eskuan
Zelan
Ekarren,
Negarrik
Eiten ez
Eban.
Baña Jil
Ta Pio
Jakozan
Eldu;
Zergaitik
Pastela
Nai eutsen
Kendu.

Umeak
Deitzen dau:
«Amatxo
Zatoz;
Betelan
Pastel au
Kentzera
Datoz».
Eldurik
Bertatik
Ulura
Ama,
Maritxuk
Negarra
Ei eban
Laga.
Anaia
Oztzallak
Orain nun
Dira?
Ez dira
Egingo

Barriro
Bira.
Lapurrak
Oi dira
Sarritan
Bildur;
Eta dan
Ikusla
Nor edo
Nor ur.
Zergaitik
Ikusi
Ezkero
Nor nai;
Aldendu
Oi jakez
Bertatik
Eurai.
Ondo nai
Dabenak
Ikusgei

Izan;
Ez bizi
Sekula
Lapurren
Gisan.

Soldadu bat

Bizitza onetako lenengo kontentua,
Gozetan asi nintzan pozez zoraturik,
Bere ondran asmetan abiaurik kantua,
Amaitzera orduko nengoan tristerik,
Maite neban maitea ikustean illik.
Goiz baten eregi zan barrez egun sentia,
Ari bere nik bota neutsan itz neurtua;
Baña arratsaldera asitean bidia,
Lireak gura eustan jo negar soñua,
Illtera joialako egun aiñ dontsua.
Baita gazte denporan larrosak batuta nik,
Neure buru zoroa nai neban edertu;
Baña topau ezinda luzaroko lorarik,
Malko giñan begiok jatazan agortu,
Zergaitik lorak illik oi ziran igartu.

Mundua, nik zer neukan itanduten asi zan,
Ikusirik naibagez aurkitzen nintzala;
Baña eranzuera bertatik eban izan,
Egi andi au neutsan esan bereala;
Jaioa nazalako illtera noiala.
Ai! ezagutu baneu bear legez mundua,
Zerren on betiko bat nenbiltxakon eske,
Baña nun dau pozgei bat ez amaitutekua?
Zegaz nire biotza atsegindu leike,
Eriotzak billoxik itxi albanaike?
Au dogu sodadu bat, zarra baña zolia,
Beti garaipenagaz deuskuna urteten,
Baita urtengo dana, zerren bere bizia,
Ill eziña dalako bagara jaioten,
Jaioak diran arte, iraungo dau illten.

Errelijioso gazte baten agurra,
bere erri eta ama maiteai

Agur Euskal-erriko
Lur beti berdiak,
Agur o! mendi eder
Aiñ alegeriak,
Agur atx txuntxur polit
Iturriz betiak
Agur kerizpe gozo,
Erreka biziak,
Mundu barrira oraiñ
Obedientziak
Naroa onduteko
An pekatariak!

Fraille nik egiteko
Urten nebanian
Agur bat egin neban
Samurra etxian,
Geiago ez dot ama
Ikusi aurrian,
Baña gomutetan jat
Goixian-goixian,
Eskatzeko Jesusi
Meza esatian,
Bizi dedilla ondo,
Baita ill bakian!
Bizi zaitez, bai, ama
Euskaldun lurrian,
Euskaldun oitura ta
Euskaldun legian,
Euskal-errira atzera
Eltzen nazanian
Billatuko al zaitut
Osasun onian,
Baña agur orduraño,
Agur bitartian,
Agur... ama, zaroat
Biotz biotzian!

Umillen saria
(Amalauna)
Zelan dakust nik errukarriro mundu onetan,
Errugabea, dorazala ainbat gerra?
Zelan ikusten gaiztakeria gora altzetan,
Onoidadea balitza legez gaur alperra?
Zelan umill ta zuzena dana egikeretan,
Dogu esaten ezin ikusiz «da okerra»?
Arro, anditsu direan asko, ta alabetan
Dirudun bada, naiz izan donga, naiz mukerra?
Alantxe baten, gauza orretxek gogoraturik,
Aurkitu nintzan sentimentu ta damuagaz,
Argitasun bat, baña burura goitik sarturik,
Nasaitu jatan biotz estu au, laster agaz,
Umillak zelan jasoko diran konturaturik,
Goi zeruetan beti betiko gloriagaz.

Jaioterriari
Lenago jente askoko neure jaioterria,
Basamortua dirudizu,
Sortaldetik ta sartalderaño agintaria
Ziñana, orain, zer zara zu?
Errukarriro, malkoak jausten jatxuz lurrera,
Mundu guztiko erregiña,
Ez al datortzu iñortxo bere leortutera?
Ai! au naigabe, o! ze miña!
Eriotzeak soñeko baltzez jantzi zinduan,
Arerioa jatzun poztu,
Bere egarria jakon zagozan dasanparuan
Ikusiagaz desagertu.
Ill jatzun gerra zale gaztia, erri maitea,
Ill betiko zar itzaltsua,
Ain zan zorrotza bendatzalleen galtzairu mea,
Jarri zinduzan mutildua.

Ikus-dazue mundu guztiko bizilariak,
Ain egoera neketsua,
Nogaz bardindu lekidaz nire larri aldiak,
Zeñegaz jarri neurritua?
Miñaren miñaz, semeai deika bere besoak
Españak ditu zabalduten,
Lagundutera joanagaitik seme zintzoak,
Saldurik dira aurkituten.
Jaioterria, nun dozuz artu ezin zirean
Arako torre indartsuak?
Nun dozuz nausi ziran ezpatak beti pelean?
Nun dozuz amant bioztsuak?
Gaurko semeen bekokietan atsekabea,
Eskribidurik da ikusten;
Euren begien lurrerantzako erabiltea,
Damua dago autortuten.
Eundaka ziran España, baten zure umantak,
Zorioneko jo aldia!
Bildurra artzen eutsuen erri arrotz galantak,
Ikustean zu ain andia.

Libanon zelan zedroak daukan buru jagia,
Zuk bere zeunkan eregia,
Odei oskarrak izutzen daben legez umia,
Zure itza zan justuria.
Baña gaur zagoz arri baldres bat basamortuan
Legez osoro basterturik,
Erru bagea aldarrai sarri oi dan taiuan,
Zakustaz gia bat bagarik.
Dakustaz bere estaltzen zure edertasunak,
Ondarrez eta bedarragaz,
Dakust bildurtu lenago sarri egin jatzunak,
Txalo deutsula egin burlaz.
Errezki ulle kopet ederrok arras atera
O! neskatillak daikezuez!
Arpak arturik zatorkidaze lagundutera
Illen soñuak jo eizuez.
Gure etxeetatik urrin bai, urrin gaur Jaun maitea,
Negar egiñaz gagoz danok.
Zeñek arindu leike Españak daukan penea,
Bere negarrak leortu, nok?

Ikazkiñ baten neguko kejak

Oraindik negu luzea bada,
Eingo dabela ustea,
Pronostikoak alan diño ta
Au da barri bat tristea,
Garirik ez da, artoa palta,
Besteak konfiantzea,
Ez dakit zelan izango ete dan
Uda barria artzea.
Bart egin deusku edur asko ta,
Sartu jat sartu bildurra,
Enintzateke ni estutuko,
Baneuka sendo egurra;
Baña guretzat ez da besterik,
Dugan iturrian ura,
Amaika pena iragoteko
Etorri giñan mundura.

Familia dot erdi billoxik,
Ez dauke oñetakorik,
Otzen bildurraz barruan dagoz,
Kanpora urten eziñik;
Oñak ez eze eskuak bere
Daukez ozpelez beterik,
Gure etxea neguan ez da
Ospitaltxo bat besterik.
Zapatariai esaten deutsat
Ein daiguzala zapatak,
Nunbait jakin dau, zelan garean
Zor pagatzalla eskasak;
Eluskit iñok burlarik eingo,
Bei bi baneukaz galantak,
Okelea jan eta narruaz
Egingo neukez abarkak.
Fumalaria gaztetatik naz
Gaizki azien legera,
Ordu betean ezin egon naz
Ketu bagarik ezela;
Aspalditxoan dirurik ez da,
Beste askotan bezela,
Pipa motxean zer fumau daiket?
Tabako ordez orbela.

Zortzi daukadaz umeak eta
Neguan ez daukat lanik,
Neu ta andreaz amar lagunen
Arduraz nago kargaurik;
Afariteko geienez daukat
Talo bat erdi errerik,
Eta basoko otorduetan
Lau jaten ditut bakarrik.
Ikazkiña dot opizioa
Udan gitxi dot aurratzen,
Lengo zor zarrak pagetan ditut
Diru guztiak emoten;
Baña dendetan geroko bere
Zuloak jataz gelditzen,
Umeok azitakoan tapau
Bearko ezpanaz, illten.
Pobrea gaizki udan bizi da,
Eta txarrago neguan,
Orrexegaitik arlote izan
Ez dau iñok nai munduan;
San Juanetan beroz erretan,
Otzaz illten abenduan,
Gure Jaungoikoak egingo algaitu
Gu bere aberats Zeruan.

Euskera zale andi baten
eriotzeagaitik
(Amalauduna)
Indarrak asko galduaz doa Erri maitea,
Bere umeak beste mundura asko doaz;
Minberaturik aurkietan da gure Euskerea,
Ezin azturik desagertu dan erritarraz;
Aurrera doa goiak artuaz ai! erderea,
Gu bere aurrera, geitu ez baña gitxituaz!
Aiñ da andia gure Amaren atsekabea,
Ain seme leial aurten Ziburun ill jakonaz.
Zeñek ornidu egingo deusku bere lekua?
Aren oñatzai zeatz ta zintzo nok jarraitu?
Nok eskribidu gure berbeta atsegintsua,
Ak eban legez ipiñiagaz aiñ goratu?
Testamentu zar eta barria euskeratua,
Duvoisin zanak lana eginik da geratu.

Goiseko izarrari
Gaba badoiala esan gura deustazu,
Sort-aldean urten zarean izarra,
Illunez bidean ibilten nazanean,
Pozgarri eder bat niretzako zara.
Eguzkiak aurrez, bialduten etzaitu
Egun usañagaz gu poztu gaitean?
Zuk, ez diñozkuzu arpegi aiñ zuriaz:
Ortxe bera dator nire ondorean?
Grana eta urre-gorrizko kortiñakaz,
Ikusiten zaitut txukun orniduta;
Zeruko doatsu eder bat dirudizu,
Odeizko jargoian galanto jarrita.
Gogoratuten jat aiñ goix zu jagitean,
Norena zarean iduri bizia;
Dirudizulako beste egun senti bat,
Arako gois izar onen dan Maria.

Eizari bertsolari bat
Neure adiskide on Bizente Agirre
euskara zale txito argiari

Goixean gois jagita, eizara naz juan,
Arrastaka eguna emon dot basuan;
Erbi bat jarraika zortzi bat orduan,
Ibilli arren, jausi etxaku lazuan.
Bekoki au askotan egin dot leortu,
Zergaitik izerditan danau nazan urtu;
Arnasarik ezinda azkenean artu,
Laurak ingururako egin dot ukatu.
Bota bear ninduan goseak lurrera,
Auxe izan da nire gaurko alogera;
Ikusirik eguna joiala aurrera,
Jarrita bujakatik jana dot atera.

Jatea kerizpetan guztiz zan atsegiñ,
Erle batek ez baleust ernegau eragiñ;
Burrun burrun, kantauta, izpiagaz deust miñ,
Dabla, eskuaz jo ta aplastau dot ariñ.
Asarrez jagi naz ta zekorrak, orrua,
Jarraitzen abiau jat zezen arranua;
Ezautu dodanean ekarren asmua,
Tiro bategaz kendu deutsat amorrua.
Urrengo txakurtxo bat atera jat, txau, txau,
Jarraitu ta aginka urratu deust prakau;
Arrabioz jaso dot gora gora ankau,
Agiñetan jo eta bota deutsadaz lau.
Etxeruntz nentorren da, astoak arrantza,
Esan deutsat falta dok kantetako gatza:
Saltoka moldau gura zelanbait dot dantza,
Baña ez dok kenduko iñoz asto antza.
Sasi batetik gero norbaitek deust, txio,
Bertatik eranzunaz diñotsat adio,
Ni nok Pilipe, deitzen, sekula ez Pio,
Txori artean izan ik bear dok txibo.

Kukuak bere bota deust bertsoa kuku,
Erantzun baga ez dot nai izan geratu;
Uda barrian egin ik arren ujuju,
San Pedroetan oi dok kukua mututu.
Zozoak ondorean kantetan deust zor, zor,
Erantzun deutsat mutill, zorra beti dok lor,
Jaunari alabantzak ni bizi nok gogor,
Artzekorik badeustak kobretara ator.
Errira sartuaz bat loruak, tontua,
Deitu deust ta entzun dau i tontuagua,
Iñok erakutsia bota dok bertsua,
Ik eurez asmetako nun dok talentua?
Basotik etxeraño amaikak nau tenta,
Guztiai emon deutset baña errespuesta;
Arira egitea orren errez ezta,
Alanbere euki dot gaur naikoa beta.
Bertsolari gitxi naz, geiago eizari,
Eskopeta dot ona, kañoiak ditu bi;
Zuze apuntau eta makiña bat txori,
Pikua ebagita mutu dot ipiñi.

Neskatilla baten
eriotzako agurrak
Neure adiskide On Ezekiel
Etxebarria euskaldun jakintsu andiari

Agur o! zemendiko aurrenengo eguna,
Eguzki motelagaz zareana gorde;
Agur, zuk egitean jaubetu jat illuna,
Geiago goix gozoak poztuko enabe.
Agur o! uda eder amaitu ziñeana,
Bear ziñean aña ezin neurtiztua;
Agur, udazkenetan zatozan urakana,
Egan eroateko orri igartua.
Agur, loratxo polit usaiñ onak opaka,
Bizi ziñeenak atzo kolkoak zabalik;
Agur, txori zoliak egunari dedarka,
Zenbiltzenak goixetan ni esnatu nairik.

Agur, mundu zoroa, agur deutsut egiten
Niretzako ez dozu gaur balio ezer;
Zerren oraiñ niñoian bizitera asiten,
Eta uste guztiak urten deusten oker.
Agur o! etorkizun eskintsariz betea,
Agur edertasuna, agur ondasunak,
Agur o! Mariaren alabazko taldea,
Agur, bertako nire dontzella lagunak.
Agur, familiako maitetasun gozoak,
Agur, amatxo zure laztan atsegiñak,
Agur, aita maitea, aizta ta nebatxoak,
Agur, jolas pozgarri zuekaz egiñak.
Agur, agur banoa, banoa bai, betiko,
Banoa, baña noa, beti iraunera;
Banoa, baña, enaz atzera etorriko,
Ama biotzekoaz bizi izatera.
Arbolatik gaur jausten diran orri igarrak,
Legez ama zugandik noa jausitera;
Emon deust uste baga gazterik ill bearrak,
Orbel bat legez noa auts biurtutera.

Ez egizu amatxo, ainbeste negar egiñ,
Agertuten jat beste ama bat obea;
Gorputz au osatuten zuk deustazu alegiñ,
Ak zoriondu nai deust baña arimea.
Zu itxita, agana noa ama samiñdua,
Ak gozatuko deutsu gaurko zure mina;
Gorputz au largetan dot, anime au banua,
Gozetara zeruan bai, Ama Birjiña.
***
Loratxo baten gisan, sameak akatzean,
Neskatilleak eban makurtu burua;
Zemendian orriak igarrak jausitean,
Agertu eben danak ill aren damua.

Ontzia
Esperantza barriz puztuta,
Zoakuz zoroa, pozez urera?
Biurtu zakiguz, biurtu,
Urten egin dozun lekura atzera.
Ez dozu gomutan lengoan,
Estutu zinduzan ekatx gaiztoa?
Fortuna atzean barriro,
Zoakuz orrelan, ontzi gaisoa?
Ondarrezko menditzarrakaz
Beterik dagotzu urezko landa,
Nai ta ez damutuko jatzu,
Basoaz jarraitzen aurrera bada.
Zoroa, erdu bai atzera,
Oraindik denpora zuk badaukazu,
Oraindik emen dabiltz bagak,
Kontxakaz egiten ondo jolastu.

Bertatik doaz ekitera,
Boladak atx mustur onei pelean,
Neptunok ikusi zagizan,
Triskauta zatika uren gañean.
Daukazun edertasun orrek,
Ekatxa bapere ez dan bildurtzen,
Asi da tronpetea joten,
Urrindik durundu otsa bialtzen.
Balio al dabe Euro-ren,
Kontra gaur dituzun zure indarrak?
Naiz euki ustez piloto ta
Mariñel besoz azkarrak?
Jakizu, Euro-k zelan daukan,
Kristalez egiña bizi tokia,
Goixetan errezibitzeko,
Eguzki ederra urrez jantzia.
Jakizu, zelan dan altsua,
Oitua izaten bai, agintari,
Zu lako ontzitxo bat gaitik,
Gitxitxo ardura jako berari.

Jakizu, zelan atzo bere,
Ontzi bat zu legez zeiñ geiagoan,
Aisiaz abiau zan eta
Orra, gaur galdurik zelan dagoan.
Len eukan fama aiñ andia,
Galduta, aurkitzen da lotsagarri,
Or dago itxas bazterrean
Atx kontran eginda erdi erdi bi.
Trumoia urrerago da ta
Etzaitu bapere atzeratuten?
Zabalago belok jarrita
Lurretik zoakuz urriñagotzen?
Erdu bai, erdu bai, maitea,
Zatoz bai, zatoz bai, kaiara laster,
Eguzki errañuz betea,
Lotara etzanda, gorde baño len.
Begira zati bat zerua,
Soñeko baltzagaz eginda jantzi,
Odeiak badabiltz gertetan,
Burrukan nai dabe asi.

Ontziak berea aurrera,
Odeiak burrukan abiau ziran,
Boladak indarrak artuta,
Ekatxak artuten dabe erdian.
Nok librau arrisku artatik?
Nok poztu orduan ontzi tristea?
Laguntzen ez balitza jatsi,
Zerutik kristauen gordetzallea?
Jatsi zan guztioen Ama,
Jatsi zan Dontzella Ama Maria,
Nok daukan bere otzeñetan,
Kontuta ardura andia.
Gordeizu modu berberean
O! Ama euskaldun gure ontzia,
Ekatxez aurkitzen dalako,
Barru eta kanpo dana josia.
Ez dakust iñon pozgarririk,
Ezpada zuregan Ama maitea,
Bakarrik zu zara ostarku,
Daikezuna jatsi zarren bakea.

Aurtengo uda iya bukatu da
Nere adiskide Iguarango on Gillermo Jaunari

Ikusten nuen, Gillermo,
Aitzeneko Maiatzean,
Iturritxo bat jaiota
Ibairontza jetxiten;
Suge bat zirudiela
Ese asko egitean,
Emen salto, an erori,
Arontzago ixilltzen;
Noizbait zuela izarra,
Ispillu baten antzera,
Eguzkiari begira,
Biziro iruditzen.

Inguruko loretxoak,
Ark botarik otz biguña,
Bañu batek beziñ ongi
Zituen txit guritzen;
Zipristiñezko perlakiñ,
Erregiña bat egiñik,
Galanki eta dotore
Giro giro ipintzen;
Eta jakiñ nai bazuten
Zeñ poliki jantzi ziran,
Urera begiraturik
Antxe zuten ikusten.
Pago mardul azpietan
Zijoan marmario otsez,
Kabiatik txoritxoak
Zutela begiratzen;
Beste batzuek zioten
Errametatik kantatzen,
Beste askok egarria
Bere urakiñ kentzen;
Aize firi firi ots ta
Lorien lurriñ artetik,
O! zeñ pozik iturria
Korrika zan jetxiten!

Nork ez artu inbidia
Gillermo, ari begira,
Gaztetasun ta bizia
Bazizkigun pintatzen?
Orduan beziñ indartsu,
Orduan ainbat berritsu,
Orduan bezela bistsu,
Orain ez det billatzen;
Argaitik orain dakuskit
Eguzkia berotuaz,
Egunetik egunera
Ibaiak txikitutzen.
Uda bernia joan zan,
Bere kuku soñuakiñ,
Udau aurrera dijoa
Txirtxirrak ixillduaz,
Txorikumatxo berririk
Iya etzaigu jaioko,
Kanpoak gorriz jantzirik
Txandan txandan dijoaz;
Ardiak dira antzutu
Oro bat iturritxo au,
Gillermo, dudarik gabe
Dijoa antzutuaz.

Betiko gauzarik ez det
Mundu onetan ikusten,
Guziak egiten dute
Bukatzerontz bidea;
Gaur jaioa, bigar gazte,
Etzi piska bat zarrago
Etzi damu nire gisa
Zar eta agurea;
Iturri au bezelaxen
Bukatzera denok goaz,
Bukatuko zaigun eran
Laster uda maitea.

Zortziko batzuek
Kristobal Kolon aundiari

Nor zaio bat munduan
Bere berdingarri,
Lur berriak billatzen
Jenobatarrari?
Mundu bat gendukanok
Oraiñ ditugu bi,
Glori au zor diogu
Kristobal Kolon-i.
Kristobal, zaigu gizon
Aiñ miragarria,
Batez ere Indien
Beneragarria;
Zeren beronegatik
Gaur duten argia,
Jesukristok zerutik
Lurrera jetxia.

Zer zan beste gauzarik
Ezpada fedea,
Sututzeko Kolonen
Biotz aiñ noblea?
Kristau egite arren
Infiel jendea,
Arriskuan ipiñi
Zuen bizitzea.
Itxasoz iristean
Zioan aldera,
Agertzen da legorra
Ark esan bezela;
Ontzitik bereala
Egiñik atera,
Inkatzen du lurrean
Kristoren bandera.
Len ezekian iñork
Zer zan Amerika,
Nondik ondasun asko
Degun ekarrita;
Kristobal-gatik gaude
Aberats jarrita.
Bere alabantzan jo
Dezagun musika.

Musikarekin nasi
Gañera kantatu,
Kristobal zeruraño
Dezagun altxatu;
Lareun urte luzeak
Naiz egin pasatu,
Aren azaiñ andiak
Ezin dira aztu.
Ezin litezke aztu
Kristobalen lanak,
Legortzen ezpadira
Itxaso zabalak;
Nola ziran atera
Ondo aren planak,
Esker asko zor dio
Kristandade danak.
Onra dezagun bada
Al dezagun añan,
Bakoitzak bere moduz
Norberen izkeran;
Gizaldi guztietan
Egiñik onelan,
Kristobal biziko da
Ill gabe sekulan.

Bizi zaite Kristobal
Gloriaz goietan,
Gizonik aundien bat
Zu zera benetan;
Eguzkia nola dan
Buru izarretan,
Zu zera argiena
Itxas-gizonetan.
Jantzi gaur nai nizuke
Alako koroia,
Erregiena baño
Askozaz obia;
Etzeralako erri
Batzuen jabia,
Baizikan mundu berri
Baten jaun andia.

Gorantziak
Neure adiskide maite On Leonardo Artiatx
eta bere andra on, Errepublika Arjentinako
San Nikolas de Arroyasen bizi diranai.

Ogetamasei urte or egiñ
Arren, o! neure laguna!
Dakit gaur bere zelan zarean
Euskara maite dozuna;
Dakit biotzez zelan deutsazun
Berari maitetasuna,
Bare dalako amari edan
Zeuntsan berbeta kutuna,
Titiaz naste gorputz ta ariman
Umetan sartu jatzuna.

Erritar onak legez ametan
Gaituzulako zuk bada,
Etorri ziñan emazteagaz
Igaz gu bisitetara
Topau zenduan erri au, baña,
Ez bertan ama laztana,
Antxiña illda joan zalako
Emendik zeruetara,
Lur triste oni agur eginda,
Betiko glorietara.
O! ze gozoa izango jatzun
On Leonardo maitea!
Zure amatxok beso biakaz
Bere kolkoan batzea!
Munduan gusto guztiak baña;
Aiñ da gatx eskuratzea,
Errazago da gaur probetu, ta
Biyar aberastutea,
Jaritxi baño erbeste onetan
Zoriontasun betea.

Igazko udan baña andreaz
Ona zu etorritiak,
Pozez ipiñi zituzan zure
Iru arreba maitiak;
Ezagun eta senide danak
Gañera adiskidiak,
Berba batean poz artu eban
Otxandioko jentiak,
Alan ezpada esan daiala
Bertan bizi dan guztiak.
Zeugaz batera zure Felipak,
Lagun zar maitegarria,
Ikusi deusku prestua dala
Zu jaio ziñan tokia;
Dala langiña, dala zintzoa,
Argi, zoli ta garbia;
Dala Españan beti ederren,
Gure Euskaldun erria,
Bestelan onuntz, zergaitik dator
Udan jentetza andia?

O! ze politak baita bere emen
Diran etxalde zuriak!
Leku goietan baita ermita
Antxiñakoak jarriak!
Zeuk begiakaz, ez dozuz barriz
Ikusi erromeriak,
Zelan batuten diran millaka
Euskaldun fedez biziak,
Zar eta gazte adoretara
Santu beneragarriak?
O! zeiñ ederrak diran emengo
Erreka murmurlariak!
Zelan ditugun fabrikaz jantzi
Txikiak zein da andiak!
O! ze galantak bañu-etxeak
Iturrietan jarriak!
Eta, ez dozuz zuk zeuk ikusi
Gure tren txistulariak,
Erri biurtu deuskuezanak
Baso, atx eta mendiak?

O! ze gustora bere ikusi
Dituzun emen plazetan,
Munduan diran pelotaririk
Onenak partiduetan!
Aurreskugiñik aurrenengoak,
Dantzan egiñaz jaietan,
Bertsolariak bere, ez dozuz
Ikusi pozez kopletan,
Guztiz egogi, oso arira,
Botiaz zortzikoetan?
Ikusi dozu Bilbo bere, ta
Donostiako uria,
Iruñan eta zeiñ Bitorian,
Ikusteko dan guztia;
Aiñ asko azi ditugulako,
Lenak ez dira gaur iya,
Eta onelako uri ederrez,
Au ez da miragarria?
Lau erri buruz, nun da beste bat
Lur bat aiñ zoragarria?

Auxe da, neure adiskidea,
Zu jaio ziñan Erria,
Amerikara zeñek bialdu
Ugari daben argia;
Beronen seme askok jaritxi
Or ebelako gloria,
Zabalduagaz bazter danetan
Kristiñau jakituria,
Orain ederto gozetan dabe
Danak goietan saria.
Au da, Artiatx, zure Erria,
Izarrez dana jantziten,
Au da Laurak bat euskaldun izen
Ederraz dana deituten,
Izena zuek bere Laurak bat,
Or badozue zainduten,
Lau eskugazko kurutze baten
Zareela zintzo lotuten,
Euskal arraza, arraza danen
Zoaze ispillu ipinten.

Beñik beiñ emen gura genduke
Laurok batera aurrera,
Izan, da zaindu kurutzedun dan
Gure Arbola ederra;
Gu illda bere gure semeak
Jarraitu daien onela,
Deitu dagien emen zeiñ da or
«Gernikatarrak gu gera,
Aritx Arbola kurutzeduna
Dalako gure bandera».
Agur, egiten deutsut ementxe,
Erritar laguntxo zarra;
Baña barriro igaz legetxe,
Emen batuko al gara;
Bitartean guk daukagulako
Ur-zelai guztiz zabala,
Badakit noz nai iragotea
Ori aiñ erraz ez dala;
Baña zuk laster egiñ dagizun
Zeruak gura daiala.

Zeure andra on, ona Felipaz,
Igaz irago zenduan,
Guztiz ondo ta nik artu neban
Poz bat andia orduan;
Zergatik zuen maitetasuna
Beti daukadan barruan,
Esker oneko euskaldun batek
Zor deutsuedan moduan,
Bazkari eder zuekaz janak
Ditudalako goguan.

Ostarkua eta Maria
Ipiñiko dot odeietan jarri neban neure
arkua, eta nire eta lurraren arteko
alkartasunaren ezangarria izango da.
(Genesisko IX. 13. ber.)

Izar guztien Erregeak len
Irago daben tokia,
Arturik orain, zer dakarguzu
Ostarku arro jagia?
Zer dakarguzu aiñ apaindurik
Zazpi kolorez jantzia,
Eguzkiari aurre aurrean
Zeiñ andiago jarria,
Zeu ete zara goi-beietan gaur
Bietan agintaria?

Zer dakarguzu zabalduagaz
Alde batetik bestera,
O! arku guztiz pozgarrizkoa
Bandera baten antzera?
Neurri bagako urdin artetik
Zer dakarguzu lurrera,
Ango gerrari bildurgarriak,
Loturik lege batera,
Ete zatorkuz bake gozo bat
Guztioi iragartera?
Nondik eta nora sortuten zara
Ekatx burruken artean?
Nolan burua ipinten dozu
Goiko izarren parean?
Ta, zelan anka luzeok barriz
Idigi orrenbestean,
Mendi altuak, ibar zabalak,
Arturik euren artean,
Ete nai dozu mundua au bere
Zapaldutea oiñpean?....

Ez dakit nik zer, nai dozun baña,
Eltzen zu orren altura,
Ikusitean, pentsamentu bat
Etorriten jat burura;
Ete zarean eskallaren bat
Igo dagigun Zerura,
Soñu gozoak, kantu ederrak,
Entzuten diran lekura,
Emengo negar danak largauta,
Betiko Erri dontsura.
Mutill txikitxo nintzan denporan,
Urteten ziñanean zu,
Zeruetatik jasten ziñala
Entzun da neban sinistu,
Neure laguntxo ara joanak
Ziranak gozoz asetu,
Zure gañetik oi zireala
Lur onetara baxatu,
Ango pastelak gure artean
Egite arren zabaldu.

Zenbat alditan, arku maitea,
Nai neban zure azpiti,
Iragotea, ikuste arren
Zer ziñan beste aldeti;
Atsegiñ au nik, baña, eneban
Jaritxi eta ez euki,
Ezautu neban zu ziñeala
Nire aldean nagusi,
Ordurik ona agaitik deutsut
Beti txapela erantzi.
Ordutik ona beti zatxataz
Oso gogoangarria,
Gomutetan jat zu ikustean
Iñozentien aldia;
Urte areetan aiñ neutsun bada
Gura izate andia,
Gañera uste nik neutsulako
Zu ziñeala zubia,
Aingerutxoen olgatzetako
Tramanku makur jarria.

Onetariko amestxoetan
Zoro bat legetxe zuri,
Egoten nintzan noz aterako
Zinean begira zoli,
You have read 1 text from Basque literature.
Next - Asti orduetako bertsozko lanak - 6
  • Parts
  • Asti orduetako bertsozko lanak - 1
    Total number of words is 3871
    Total number of unique words is 2059
    31.0 of words are in the 2000 most common words
    44.9 of words are in the 5000 most common words
    52.0 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Asti orduetako bertsozko lanak - 2
    Total number of words is 3758
    Total number of unique words is 2082
    29.4 of words are in the 2000 most common words
    43.1 of words are in the 5000 most common words
    50.5 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Asti orduetako bertsozko lanak - 3
    Total number of words is 3681
    Total number of unique words is 2048
    30.7 of words are in the 2000 most common words
    45.5 of words are in the 5000 most common words
    52.4 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Asti orduetako bertsozko lanak - 4
    Total number of words is 3858
    Total number of unique words is 2036
    29.4 of words are in the 2000 most common words
    43.6 of words are in the 5000 most common words
    49.8 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Asti orduetako bertsozko lanak - 5
    Total number of words is 3708
    Total number of unique words is 2060
    29.0 of words are in the 2000 most common words
    43.7 of words are in the 5000 most common words
    51.4 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Asti orduetako bertsozko lanak - 6
    Total number of words is 3671
    Total number of unique words is 1947
    31.7 of words are in the 2000 most common words
    46.3 of words are in the 5000 most common words
    54.0 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Asti orduetako bertsozko lanak - 7
    Total number of words is 3775
    Total number of unique words is 2057
    31.3 of words are in the 2000 most common words
    45.6 of words are in the 5000 most common words
    52.3 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Asti orduetako bertsozko lanak - 8
    Total number of words is 3703
    Total number of unique words is 2023
    30.3 of words are in the 2000 most common words
    44.5 of words are in the 5000 most common words
    51.8 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.
  • Asti orduetako bertsozko lanak - 9
    Total number of words is 3824
    Total number of unique words is 2073
    28.2 of words are in the 2000 most common words
    41.9 of words are in the 5000 most common words
    48.3 of words are in the 8000 most common words
    Each bar represents the percentage of words per 1000 most common words.